Жаңылыктар

30-апрелде КР БШКнын мүчөсү Узарбек Жылкыбаев Түрк мамлекеттер уюмуна мүчө өлкөлөрдүн борбордук шайлоо органдарынын Консультативдик платформасынын алкагында түзүлгөн шайлоо процессине дипфейктердин таасири маселелери боюнча Жумушчу топтун биринчи жыйынына катышты. Жумушчу топтун курамына Азербайжан, Казакстан, Кыргызстан, Өзбекстан жана Түркия өлкөлөрүнүн шайлоо органдарынын өкүлдөрү кирет. Жыйында катышуучулар шайлоо процессинде дезинформацияга каршы күрөшүү боюнча дүйнөлүк практикада колдонулуп жаткан ыкмаларды карап чыгышты. У. Жылкыбаев Кыргыз Республикасында шайлоо өнөктүгү учурунда маалымат мейкиндигин мониторинг кылуу жана мыйзам бузууларга чара көрүү боюнча жүргүзүлүп жаткан иштер тууралуу маалымат берди. Катышуучулар шайлоо тармагында дезинформацияга каршы аракеттенүү боюнча кызматташууну мындан ары өнүктүрүүгө кызыкдар экендиктерин билдиришти. Белгилей кетсек, ТМУга мүчө мамлекеттердин борбордук шайлоо органдарынын Консультативдик платформасын түзүү демилгесин Казакстан Республикасынын Президенти Касым-Жомарт Токаев көтөргөн. 2024-жылдын 6-ноябрында кол коюлган ТМУ мамлекет башчыларынын XI саммитинин Бишкек декларациясына ылайык, аталган Консультативдик платформа түрк мамлекеттеринин шайлоо органдарынын ортосунда туруктуу консультацияларды өткөрүү жана кызматташууну өнүктүрүү максатында түзүлгөн. 2025-жылдын 28-ноябрында Бишкекте өткөн жумушчу жыйында шайлоо процессине дипфейктердин таасирин азайтуу боюнча Жумушчу топту түзүү жөнүндө чечим кабыл алынган.    

Жарандык жана санариптик билим берүү борборлорунда (ЖСБББ) КР БШКсынын атайын өкүлдөрү менен биргеликте системалык администраторлор бир айлык иштин жыйынтыктарын чыгарышты. Бул мезгил ичинде республиканын 2400 жараны – мектеп окуучуларынан баштап улгайган курактагы адамдарга чейин окутуудан өттү. Бул туруктуу оң динамиканы жана калктын билимге болгон суроо-талабынын өсүп жатканын көрсөтүп турат. Шайлоо активдүүлүгүнүн төмөндүгү жана санариптик кызматтарды жетиштүү билбегендик өнүгүүгө тоскоол болгон факторлор бойдон калууда. Көптөгөн жарандар маалыматтык ишенимсиздиктен улам шайлоого катышпайт, ал эми улгайган адамдар көп учурда мамлекеттик кызматтарды онлайн колдонуудан коркушат. Жергиликтүү деңгээлде үзгүлтүксүз өткөрүлүп жаткан семинарлар ушул тоскоолдуктарды жоюуга мүмкүндүк берип, угуучулар “Уңгу жол” доктринасынын баалуулуктары менен таанышып, “Түндүк” тиркемесин өздөштүрүп, алардын үнү жана санариптик сабаттуулугу өлкөнүн келечегине түздөн-түз таасир этерин түшүнө баштады. Бул сандардын артында КР БШКсынын атайын өкүлдөрүнүн жана жергиликтүү системалык администраторлордун талыкпаган эмгеги турат. Алар топтук сабактарды өткөрүү менен чектелбестен, материалды ар кандай деңгээлдеги даярдыгы бар адамдарга ылайыкташтырып, улгайган жарандарга жана мектеп окуучуларына жекече кеңеш беришти. Алардын жигердүүлүгүнүн жана сабырдуулугунун аркасында, адатта маалыматтык кампаниялардан тышкары калып жүргөн адамдарды камтууга жетишүүдө. Семинарларда эң жакшы натыйжаларды Түп, Жайыл жана Биринчи Май аймактык шайлоо комиссияларынын өкүлдөрү, ошондой эле Ош шаары көрсөтүүдө. Алардын активдүү позициясы, угуучуларды сапаттуу даярдоосу жана калкты жогорку деңгээлде камтышы башка региондор үчүн үлгү болуп саналат. Окутулгандардын санынын өсүшү – системалык администраторлордун күн сайын, кээде көзгө көрүнбөгөн эмгегинин түз натыйжасы болуп саналат жана алардын иши жарандарда жөн гана көндүмдөрдү эмес, шайлоого жана мамлекеттик кызматтарга аң-сезимдүү мамилени калыптандырууга шарт түзөт. КР БШКсы бул тармакты мындан ары да колдоп, өнүктүрүүгө колдоо көрсөтөт.

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясында “Ала-Тоо” эл аралык университетинин жана Ж. Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин студенттик активдеринин катышуусунда иш-чара болуп өттү. Иш-чаранын жүрүшүндө БШКнын эксперттери добуш берүүнү уюштуруунун негизги этаптарын, жарандарды кабарландыруу процессинде колдонулуучу санариптик чечимдерди жана мыйзамдардын сакталышын көзөмөлдөө механизмдерин кеңири түшүндүрүштү. Айрыкча участкалык комиссиялардын ишинин ачыктыгы жана шайлоочулардын маалыматтарын коргоо маселелерине көңүл бурулду. Студенттердин басымдуу суроолору шайлоо участкаларындагы иштин практикалык аспектилерине, республиканын шайлоо тутумун өнүктүрүүнүн стратегиялык багыттарына тиешелүү болду. Өз кезегинде жаштар билим берүү онлайн-платформалары аркылуу жаш шайлоочулардын укуктук маданиятын жогорулатуу, университеттердин базасында биргелешкен иш-чараларды жана шайлоолорду моделдөөнү өткөрүү боюнча конкреттүү сунуштарды беришти. Ал эми төраганын орун басары Айдана Жупуева студенттердин активдүүлүгүн жогору баалап, жаш аудитория – бул шайлоочулар гана эмес, ошондой эле комиссиялардын кадрдык курамын калыптандыруу үчүн резерв болорун, иш-чарада айтылган сунуштар КР БШК тарабынан кылдат талданып, ишке ашырыла турганын баса белгиледи. Ж. Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин жана “Ала-Тоо” эл аралык университетинин студенттери БШКнын жетекчилигине ачыктыгы үчүн ыраазычылык билдирип, сунушталган идеяларды ишке ашыруу боюнча пилоттук долбоорлорго катышууга даяр экендигин билдиришти.

Бүгүн, 29-апрелде Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы өз жыйынында 2025-жылдын 3-июлундагы № 33 “Кыргыз Республикасынын Баткен, Ош, Жалал-Абад, Талас, Чүй, Нарын жана Ысык-Көл облустарынын айрым жергиликтүү кеңештеринин аймактарындагы шайлоо участкаларынын схемаларын жана чек араларын бекитүү жөнүндө” токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизди. Ош облусунун Ноокат районунун Т. Зулпуев айыл аймагынын № 5384 шайлоо участогунун схемасы жана чек арасы төмөнкүдөй өзгөртүлдү: - № 5384 “Атамерек” шайлоо участкасынын схемасы жана чек арасы. Дареги: Рысбаев Козубай ажы көчөсү, Б. Атишов орто мектеби. Чек арасы: Э, Нуранов, Э. Ботоев, Рысбаев Козубай ажы, Б. Байымбетов, Кут-Ордо - 1, 2, 3, 4, 5, 6, К. Турдубаев, Ош, С. Матанов, Таш-Короо, Ы. Рысбаев, Ж. Исмаилов, М. Алмаматов, Н. Айдиев. Шайлоочунун саны: 1818. Ош облусунун Ноокат районунун Т. Зулпуев айыл аймагынын Таштак айылында жаңы № 5618 шайлоо участогу түзүлүп, анын схемасы төмөнкүдөй бекитилди: - № 5618 Таштак шайлоо участкасынын схемасы жана чек арасы. Дареги: Таштак айылы, К. Жороев көчөсү № 2б, Кыргыз-немец медициналык борборунун имараты. Чек арасы: А. Арзикулов, М. Кабулчаев, Каримжан ажы (Ярмат ажы), Шарап Мырза, К. Жороев көчөлөрү кирет. Шайлоочулардын саны: 664. Жыйында Ноокат аймактык шайлоо комиссиясы жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргеликте шайлоочулар арасында Ош облусунун Ноокат районунун Т. Зулпуев айыл аймагынын Таштак айылындагы жаңыдан түзүлгөн № 5618 шайлоо участогунун дареги тууралуу түшүндүрүү иштерин жүргүзүү боюнча тапшырмалар берилди.

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы бүгүн, 28-апрелде “Ноокен жана Чоң-Алай аймактык шайлоо комиссияларынын курамдарына өзгөртүүлөрдү киргизүү” жөнүндө токтом кабыл алды. Ноокен аймактык шайлоо комиссиясынын курамынан берген арыздарына ылайык Нарматов Атабек Каримжанович жана Акматалиева Зурахан Карабаевна (жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органынан) чыгарылып, резервден Юсубалиев Жумали Алымович (жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органынан) киргизилди. Ал эми Чоң-Алай аймактык шайлоо комиссиясынын курамынан берген арызына ылайык, Мойдунов Бусурманкул Пайзидинович жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органынан) чыгарылып, ордуна резервден Жумамат кызы Зарипа киргизилди.

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы бүгүн, 29-апрелде, өз жыйынында Кара-Суу, Кара-Кулжа, Ноокен, Базар-Коргон, Токтогул, Чаткал, Таш-Көмүр, Кара-Көл, Талас шаардык, Талас, Нарын, Ат-Башы, Кочкор, Түп, Ак-Суу, Ысык-Ата, Панфилов, Сокулук, Кемин жана Сүлүктү аймактык шайлоо комиссияларынын жергиликтүү кеңештердин депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу, катталган талапкерди депутаттыкка талапкерлердин тизмесинен чыгаруу жана бош калган мандаттарды шайланган депутаттардан кийинки талапкерлерге өткөрүп берүү жөнүндө чечимдерин бекитти: - Кара-Суу районунун Жоош айылдык кеңешинин депутаты Турганбаева Бурмакан Кекеновнанын ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Бекешов Султан Садыбековичке өткөрүлүп берилди; - Кара-Кулжа районунун Кара-Кулжа айылдык кеңешинин депутаты Абдилкадыр уулу Биймырзанын ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Исаев Ибрагим Жуманазаровике өткөрүлүп берилди; - Кочкор-Ата шаардык кеңешинин депутаты Бөкөнбаев Жоробек Орозмамбетовичтин (“Эл биримдиги” депутаттык фракциясы) ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулду; - Базар-Коргон шаардык кеңешинин депутаты Мирзабаев Икрамжан Юлдашевичтин (“Ишеним” депутаттык фракциясы) ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Каныбеков Ниязбек Каныбековичке (“Ишеним” саясий партиясы) өткөрүлүп берилди; - ⁠Токтогул шаардык кеңешинин депутаты Медеров Эсентур Нурслановичтин (“Ынтымак” депутаттык фракциясы) ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Караев Расул Ахматхановичке (“Ынтымак” саясий партиясы) өткөрүлүп берилди; - Токтогул районунун Кетмен-Төбө айылдык кеңешинин депутаты Анарбек уулу Русландын ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Нургазиев Сүйүнтбек Болотбековичке өткөрүлүп берилди; - Токтогул районунун Толук айылдык кеңешинин депутаты Бейшеканова Диана Урматбековнанын ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Бекишова Айгүл Алымбековнага өткөрүлүп берилди; - Чаткал районунун Терек-Сай айылдык кеңешинин депутаты Сматов Алмаз Аширбековичтин ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Назаров Абдумалик Абдукалыковичке өткөрүлүп берилди; - Таш-Көмүр шаардык кеңешинин депутаттары Токтоматов Ильгиз Эргешовичтин жана Джумашева Дамиракан Алыбековнанын (“Жаңы-Кыргызстан” депутаттык фракциясы) ыйгарым укуктары берген арыздарынын негизинде токтотулуп, бош калган мандаттар шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкерлер Кадыров Мунарбек Алишеровичке жана Курманалиева Гүлнуркан Жакыпбековнага (“Жаңы-Кыргызстан” саясий партиясы) өткөрүлүп берилди; - Кара-Көл шаардык кеңешинин депутаты Джуробаев Жеңиш Сатаралиевичтин (“Эмгек” депутаттык фракциясы) ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Турукманов Чынгыз Сатыкеевичке (“Эмгек” саясий партиясы) өткөрүлүп берилди; - Талас шаардык кеңешинин депутаты Рахманов Асылбек Рахмановичтин (“Жаңы-Кыргызстан” депутаттык фракциясы) ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Темиркулов Бактияр Темиркуловичке (“Жаңы-Кыргызстан” саясий партиясы) өткөрүлүп берилди; - Талас районунун Чоң-Алыш айылдык кеңешинин депутаты Кундузбеков Бектурган Амангелдиевичтини ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Батырбекова Керез Орунбаевнага өткөрүлүп берилди; - Нарын районунун Чет-Нура айылдык кеңешинин депутаты Тилекова Жыпаркүл Бектуровнанын ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Токтакунова Венера Насырымбековнага өткөрүлүп берилди; - Нарын районунун Учкун айылдык кеңешинин депутаттары Мустапаев Талантбек Сталовичтин жана Самсалиева Элизат Аманатовнанын ыйгарым укуктары берген арыздарынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкерлер Токтосейитов Төрөбек Туратбековичке жана Карабалаев Мирбекке өткөрүлүп берилди; - Нарын районунун Учкун айылдык кеңешинин депутаты Ыбышова Эльмира Исаковнанын ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Жамангулов Мирлан Тилебековичке өткөрүлүп берилди; - Ат-Башы районунун Казыбек айылдык кеңешинин депутаты Мундушов Жолболду Талантбековичтин ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Асаналиев Каныбек Асаналиевичке өткөрүлүп берилди; - Ат-Башы районунун Казыбек айылдык кеңешинин депутаты Самүдүнова Назира Өмүрбековнанын ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулду; - Ат-Башы районунун Казыбек айылдык кеңешинин депутаты Исмайылова Сайнабүбү Токтосуновнанын ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Асаналиев Каныбек Асаналиевичке өткөрүлүп берилди; - Кочкор районунун Чолпон айылдык кеңешинин депутаты Качкыналиева Гүлзат Майлышовнанын ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Кубатбек уулу Айбекке өткөрүлүп берилди; - Түп районунун Түп айылдык кеңешинин депутаты Абышев Кубандык Мукамбетовичтин ыйгарым укугу каза болгондугуна байланыштуу токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Асылбеков Алтынбек Асылбековичке өткөрүлүп берилди; - Ак-Суу районунун Каракол айылдык кеңешинин депутаты Молдакунова Айгуль Дженбаевнанын ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Каримова Мээрим Аскеровнага өткөрүлүп берилди; - Ысык-Ата районунун Узун-Кыр айылдык кеңешинин депутаты Мирбаев Тилек Акжолоевичтин ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Бейшеналиева Дамира Сарылкановнага өткөрүлүп берилди; - Сокулук районунун Күнтуу айылдык кеңешинин депутаты Майсбек уулу Акылбектин ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Качкынбаева Светлана Качкынбаевнага өткөрүлүп берилди; - Панфилов районунун Орто-Кайыңды айылдык кеңешиндеги бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Сейдахматов Бекболот Сейдахматовичке өткөрүлүп берилди; - Кемин районунун Кызыл-Октябрь айылдык кеңешинин депутаты Абдыбеков Бакытбек Алмасбековичтин ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Мусаева Махабат Дуйшембековнага өткөрүлүп берилди; - Сүлүктү шаардык кеңешинин депутаты Кудаяров Канатбек Сапаровичтин (“Мекендеш” депутаттык фракциясы) ыйгарым укугу берген арызынын негизинде токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Турсунбаев Равшонжон Джумабаевичке (“Мекендеш” саясий партиясы) өткөрүлүп берилди.  

Өткөрүү датасы: 2026-жылдын 29-апрели Убактысы: 15:00 Өткөрүлүүчү жери: Жыйындар залы   1. Кара-Суу, Кара-Кулжа, Ноокен, Базар-Коргон, Токтогул, Чаткал, Таш-Көмүр, Кара-Көл, Талас шаардык, Талас, Нарын, Ат-Башы, Кочкор, Түп, Ак-Суу, Ысык-Ата, Панфилов, Сокулук, Кемин жана Сүлүктү аймактык шайлоо комиссияларынын жергиликтүү кеңештердин депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу, катталган талапкерди депутаттыкка талапкерлердин тизмесинен чыгаруу жана бош калган мандаттарды шайланган депутаттардан кийинки талапкерлерге өткөрүп берүү жөнүндө чечимдерин бекитүү тууралуу (баяндамачы – Манасбеков Р.М., шайлоолорду уюштуруу бөлүмүнүн эксперти) 2. Ноокен жана Чоң-Алай аймактык шайлоо комиссияларынын курамдарына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө (баяндамачы – Исаев Э.А., шайлоо комиссиялары менен өз ара аракеттенүү жана методология секторунун башчысы) 3. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын 2025-жылдын 3-июлундагы № 33 “Кыргыз Республикасынын Баткен, Ош, Жалал-Абад, Талас, Чүй, Нарын жана Ысык-Көл облустарынын айрым жергиликтүү кеңештеринин аймактарындагы шайлоо участкаларынын схемаларын жана чек араларын бекитүү жөнүндө” токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу (баяндамачы – Шерипбаев Б.А., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы)

Бүгүн, 28-апрелде Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча Борбордук комиссиясында (КР БШКсы) КР ИИМ Академиясынын курсанттары жана Эл аралык Кувейт университетинин студенттеринин катышуусунда иш-чара болуп өттү. Жолугушуунун негизги темасы - “Уңгужол” Доктринасынын принциптери, заманбап шайлоо процесси, шайлоого санарип технологияларды киргизүү жана өлкө үчүн өзгөчө маанилүү 2026-жылдагы киберкоопсуздук маселелери талкууланды. Иш-чараны КР БШК төрагасынын орун басары Айдана Жупуева ачып, 35 жашка чейинки кыргызстандык жаштар бүгүнкү күндө шайлоочулардын жалпы санынын дээрлик 44% түзөрүн (1 735 417 адам) белгилеп, бул чечүүчү электоралдык ресурс, аны бириктирүү мамлекеттин артыкчылыктуу милдеттеринин бири экендигине токтолду. “Азыркы жаштар чечимдерди кабыл алууга таасир этүүнү жана өлкөнүн келечегин өз колдору менен курууну каалашат. Демек, мындай форматтагы иш-чаралар ушул максатты ишке ашыруунун практикалык куралы болуп саналат”, – деди А. Жупуева Жолугушуунун теориялык бөлүгүндө БШКнын эксперттери шайлоо мыйзамдарына технологиялык жактан кайра жабдууга байланыштуу киргизилген өзгөрүүлөрдү кеңири түшүндүрүштү. Талкуунун негизги темасы реалдуу убакыт режиминде киргизилип жаткан шайлоочуларды идентификациялоо тутуму болду. БШКнын программалык-техникалык камсыздоо жана маалыматтардын коопсуздугу бөлүмүнүн эксперттери шайлоого даярдык – бул жагымдуу шарттарды түзүү гана эмес, ошондой эле маалыматтардын жана шайлоо материалдарынын толук сакталышын жана бүтүндүгүн камсыздоо экендигине басым жасашты. Ал эми ИИМ Академиясынын курсанттарын шайлоо убагында жасалма бузуулардан (взломдордон) коргоо техникалык жактан кантип камсыздалары жана шайлоо мезгилинде киберкылмыштарды алдын алууда ИИМдин ролу кандай экендиги кызыктырды. Өз кезегинде БШКнын эксперти Улан Мурзаев шайлоо процесстеринде бузууга (взломго), киберчабуулдарга болгон аракеттер ар дайым болорун айтып, атайын системалар күнү-түнү иштеп, бул аракеттерге каршы турарын билдирди. Электр энергиясы өчүп калса же байланышта көйгөй чыкса, альтернативдүү электр менен жабдуу булактары колдонулуп, шайлоо процессинин тазалыгын камсыздоодо негизги ролду техника эмес, укуктук талаада БШКнын Санарип министрлиги менен УКМКга караштуу Киберкоопсуздук боюнча координациялык кеңештин өз ара аракети ишке ашыра турганын У. Мурзаев кошумчалады. ,

2026-жылдын 27-апрелинде Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясында айрым категориядагы жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашырууну өркүндөтүү боюнча Жумушчу тобунун 2026–2027-жылдарга карата иш-планын бекитүү жөнүндө жумушчу топтун жыйыны өттү. Жыйында Жумушчу топтун жетекчиси, КР БШКнын төрагасынын орун басары Акбалык Жумалиева 2025-жылдын 30-ноябрына дайындалган Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөнөтүнөн мурда шайлоодо шайлоочулардын айрым категорияларынын катышуусун камсыз кылуу боюнча көрүлгөн чаралар тууралуу маалымат берди. Өткөн жылы «Кыргыз Республикасынын Президенти жана Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо жөнүндө» конституциялык Мыйзамынын 14-беренесинин 5-бөлүгүнүн талаптарына ылайык, Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы 2025-жылы айрым категориядагы жарандардын шайлоо укуктарын камсыз кылууга багытталган комплекстүү иштерди жүргүздү. А. Жумалиеванын айтымында, шайлоо процессинин инклюзивдүүлүгүн жогорулатуу, мамлекеттик органдардын өкүлдөрүнүн жана айрым категориядагы жарандар менен иштеген кызматкерлердин укуктук билимин жана практикалык даярдыгын күчөтүү максатында 2025-жылы Жумушчу топтун үч жыйыны өткөрүлдү. Жумушчу топтун ишине Кыргыз Республикасынын Жогорку соту, КР Акыйкатчы институту (Омбудсмени), КР Коргоо министрлиги, КР Ички иштер министрлиги, КР Өзгөчө кырдаалдар министрлиги, КР Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитети, КР Мамлекеттик чек ара кызматы, КР Министрлер Кабинетине караштуу Жазаларды аткаруу мамлекеттик кызматы жана башка мамлекеттик органдардын өкүлдөрү катышты. Жыйындын соңунда Жумушчу топтун айрым категориядагы жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашырууну өркүндөтүү боюнча 2026-2027-жылдарга карата иш-планы бекитилди.

Бүгүн, 27-апрелде Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясында майыптыгы бар жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашыруу боюнча жумушчу топтун жыйыны өттү. Жыйында шайлоо мыйзамдары жана жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашыруу боюнча негизги маселелер каралды. Жумушчу топтун жетекчиси, КР БШКнын төрагасынын орун басары, Акбалык Жумалиева 2025-жылдын 30-ноябрына дайындалган Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөнөтүнөн мурда шайлоодо майыптыгы бар шайлоочулардын катышуусун камсыз кылуу боюнча көрүлгөн чаралар тууралуу маалымат берди. А. Жумалиева Жумушчу топ түзүлгөн мезгилден тартып майыптыгы бар жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашырууну өркүндөтүү жана шайлоо участкаларынын жеткиликтүүлүгүн жакшыртуу боюнча аткарылган бир катар алгылыктуу жумуштарды белгиледи. Өз сөзүндө Жумушчу топтун жетекчиси 2025-жылдын 28-июлундагы № 40 токтому менен “Шайлоо жана референдум өткөрүүдө майыптыгы бар жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашырууну камсыз кылуу жөнүндө” жобонун аткарылышы боюнча добуш берүүдө жеткиликтүү инфраструктура, маалыматтык жеткиликтүүлүк, жайдан тышкары добуш берүү, комиссия мүчөлөрүнүн көмөгү, муктаждык картасы, пандустардын болушу жана участкалык шайлоо комиссияларынын жайгашуусу жөнүндө статистикалык маалыматтарга токтолду. Жумушчу жолугушууда майыптыгы бар жарандарды эсепке алуунун жана колдоонун автоматташтырылган маалыматтык тутумун иштеп чыгуунун жүрүшү талкууланды. Тараптар долбоордун азыркы абалы боюнча пикир алышып, бир катар сын-пикирлер менен сунуштарын ортого салышты. Иштеп чыгуучулар тутумда топтолгон бардык маалыматтардын купуялуулугуна жана коопсуздугуна өзгөчө көңүл буруларын баса белгилешти. КР Президентинин администрациясынын өкүлдөрү бул демилгени колдоого алып, майыптыгы бар жарандар үчүн шайлоо участкаларынын жеткиликтүүлүгүн камсыз кылууда ар тараптуу көмөк көрсөтүлөрүн билдирди. Жыйынга КР БШКнын мүчөсү, жумушчу топтун төрайымы Акбалык Жумалиева, Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясы, КР Агартуу министрлиги, КР Илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги, КР Акыйкатчысы (Омбудсмени), КР Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги, КР Курулуш, архитектура жана турак жай-коммуналдык чарба министрлиги, Бишкек шаарынын мэриясы, коомдук бирикмелер жана активисттер, ошондой эле жумушчу топтун мүчөлөрү катышты.

Бүгүн, 25-апрелде Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын кызматкерлери Бишкек шаарында өтүп жаткан көрктөндүрүү, санитардык тазалоо жана жашылдандыруу боюнча эки айлык иш-чарага катышты. КР БШКнын жамааты Кыргыз улуттук академиялык опера жана балет театрынын (А. Малдыбаев атындагы) артында жайгашкан “Театральный” багынын бекитилген аймагын, ошондой эле ага жанаша жайгашкан тилкени тазалашты.                                                 Аткарылган иштердин жүрүшүндө аймак тиричилик таштандыларынан, кургак бутактардан жана пластик калдыктардан тазаланып, айлана-чөйрөнү иретке келтирүү боюнча тиешелүү чаралар көрүлдү. Мындай иш-чаралар шаарды таза кармоого өбөлгө түзүп, жарандардын экологиялык жоопкерчилигин арттырууга багытталган. Белгилей кетсек, борбор калаада көрктөндүрүү жана санитардык тазалоо боюнча эки айлык 2026-жылдын14-мартынан 16-майына чейин өткөрүлүүдө.  

2026-жылдын 23-апрелинде Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясында Ж. Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин жана Б.Н. Ельцин атындагы Кыргыз-Орус Славян университетинин Юриспруденция, Мамлекеттик жана муниципалдык башкаруу факультеттеринин студенттери үчүн экскурсия өткөрүлдү. Иш-чаранын ачылышында Кыргыз Республикасынын БШКнын алдындагы Жарандык билим берүү жана шайлоо технологиялары борборунун (ЖБББ) директору А.Р. Бейшембаева сөз сүйлөдү. Иш-чарага келген 73 студентке жана конокторго “Кыргыз жараны” жалпы жарандык иденттүүлүгүнүн баалуулуктары жана жаштардын шайлоо процесстериндеги ролу боюнча тематикалык блоктор уюштурулду. Студенттер “Уңгужол: Улуттун коду” темасындагы “Эмне? Кайда? Качан?” интеллектуалдык оюнуна жана Kahoot викторинасына катышышты. БШКнын эксперттери Кыргызстандагы шайлоо тутумунун өзгөчөлүктөрү, жаш шайлоочулардын добуш берүүдөгү ролу жөнүндө кеңири маалымат беришти. Катышуучулардын чоң кызыгуусуна заманбап шайлоо жабдыктары ээ болду. Экскурсия БШКнын инфраструктурасы менен таанышуу жана жалпы сүрөткө түшүү менен аяктады. Жарандык билим берүү жана шайлоо технологиялары борбору тарабынан өткөрүлүүчү мындай иш-чаралар жаштардын шайлоо маданиятын жогорулатууга, шайлоого жоопкерчиликтүү мамиле жасоого түрткү берип келечекте шайлоочулардын активдүүлүгүнүн өсүшүнө оң таасирин тийгизет.

Бүгүн, 18-апрелде, Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын кызматкерлери республика боюнча өтүп жаткан санитардык тазалоо жана жашылдандыруу боюнча ишембиликке катышты. Төраганын орун басары Айдана Жупуеванын жетекчилиги астында КР БШКнын жамааты Кашка-Суу айылынан баштап, "Ала-Арча" МИнин башкы кире беришине чейинки жол жээктеринде тазалоо иштерин жүргүзүштү. Ишембиликтин жүрүшүндө аймак толугу менен санитардык абалга келтирилип, тиричилик таштандылары, кургак бутактар жана пластикалык калдыктардан тазаланды. Белгилей кетсек, былтыркы жылга салыштырмалуу булгануунун деңгээли бир кыйла төмөн экендиги байкалды.  Мындай иш-чаралар өлкөдө тазалыкты сактоого өбөлгө түзүп, жарандардын экологиялык жоопкерчилигин жогорулатууга багытталган. Ишембилик Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаровдун 2022-жылдын 6-сентябрындагы №305 "Улуттук тазалык күнү жөнүндө" Жарлыгын аткаруу, ошондой эле 2023-2025-жылдарга турмуш-тиричилик калдыктарын кайра иштетүү боюнча натыйжалуу инфраструктура түзүү боюнча иш-чаралар планынын алкагында өткөрүлдү.  

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы бүгүн, 16-апрелдеги жыйынында Жеенчороев Мирлан Канатбековичке № 21 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеӊешинин депутатынын бош мандатын өткөрүп берүү боюнча токтом кабыл алды. М.К. Жеенчороев № 21 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеӊешинин депутаты болуп катталып, ага белгиленген үлгүдөгү ырастама жана төш белги берилди.

Кыргыз Республикасынын Жарандык жана санариптик билим берүү борборлору (ЖСБББ) “Уңгужол” доктринасын жана 2025-2026-жылдарга санариптик сабаттуулукту жогорулатуу программасын ишке ашыруунун алкагында калкты окутуу боюнча системалуу ишин улантууда. 1-апрелден бүгүнкү күнгө чейин окутуудан өткөн жарандардын саны 1200 кишиден ашты. Семинарлар өлкөнүн бардык 7 облусун – Түптөн Самаркандекке чейин камтылган. Катышуучулар – жергиликтүү жамааттардын өкүлдөрү, маданият жана билим берүү тармагынын кызматкерлери, студенттер, бүтүрүүчү класстардын окуучулары, айыл өкмөттөрүнүн адистери жана активдүү жарандар. Окутуунун программасы үч негизги багытты камтыйт: 1. “Кыргыз жараны” жарандык иденттүүлүк – этномаданий ар түрдүүлүктү сыйлоо менен бирге Кыргызстандын бирдиктүү элине таандык болуу сезимин чыңдоо жана шайлоо маданиятын жогорулатуу – ар бир үндүн баалуулугун жана шайлоо процесстерине катышуу механизмдерин түшүнүү. 2. Санариптик сабаттуулук – мамлекеттик кызматтарды электрондук форматта алуу үчүн “Түндүк” порталын жана тиркемесин практикалык өздөштүрүү. 3. Өзгөчө Ош облусунун системдик администраторлорунун ишин белгилеп өтүү керек. Алар республикада калкты камтуунун эң жогорку көрсөткүчтөрүн камсыздашты. Алардын активдүү уюштуруучулук иши  жана ар бир угуучулар тобуна жекече мамилеси түштүк борбордун жана ага жакын райондордун тургундары сапаттуу окутууга толук кандуу жетишишти. “Ош облусунун системдик администраторлору демилгени жана жоопкерчиликтин жогорку деңгээлин көрсөтүштү”, – деп белгилешти Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиядан. Алар жөн гана сабак өтпөстөн, элге санариптик көндүмдөр жана өзүнүн шайлоо укуктарын билүү чынында эле жашоону кандайча жеңилдетерин түшүндүрүшөт. Оштук кесиптештердин тажрыйбасын башка региондорго да таратуу пландаштырылууда. Окутуу мындан ары дагы уланууда. Жакынкы семинарлардын графигин жергиликтүү Жарандык жана санариптик билим берүү борборлорунан тактаса болот. Маалымкат: Жарандык жана санариптик билим берүү борборлору (ЖСБББ) калктын мамлекеттик кызматтарга электрондук түрдө жетүүсүн камсыздоо, жарандардын укуктук, санариптик жана шайлоо сабаттуулугун жогорулатуу үчүн түзүлгөн. Ар бир региондо окутуу иш-чараларын уюштурууга жана өткөрүүгө БШКнын жооптуу системдик администраторлору иштешет.

Өткөрүү датасы: 2026-жылдын 16-апрели Убактысы: 16:00 Өткөрүлүүчү жери: Жыйналыштар залы   1. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын бош мандатын өткөрүп берүү жөнүндө (баяндамачы – Шерипбаев Б.А., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы)