Башкы
Жаңылыктар
Жаңылыктар
КР БШК Борбордук шайлоо комиссиясынын Ысык-Көл, Түп, Ак-Суу жана Каракол аймактык шайлоо комиссияларындагы атайын өкүлү Кендирбаев Улан Сапаровичке атасынын мезгилсиз дүйнѳдѳн кайткандыгына байланыштуу көңүл айтат
Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын жамааты Борбордук шайлоо комиссиясынын Ысык-Көл, Түп, Ак-Суу жана Каракол аймактык шайлоо комиссияларындагы атайын өкүлү Кендирбаев Улан Сапаровичке атасы Кендирбаев Сапар Бокоевичтин мезгилсиз каза болгондугуна байланыштуу терең кайгыруу менен көңүл айтат.
Оор жана орду толгус жоготуунун азасын кошо күтүп, кайгысын тең бөлүшөбүз.
Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын жамааты.
Кененирээк билүү >>
Бишкекте мониторинг боюнча атайын түзүлгөн Коомдук байкоочу кеңеш тарабынан жергиликтүү кеңештерге шайлоо учурунда социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүүнүн алгачкы тажрыйбасы талкууланды
Бүгүн, 19-декабрда, Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы Кыргыз Республикасындагы IFES эл аралык шайлоо системалары фонду менен биргеликте “2024-жылдын 17-ноябрындагы Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин шайлоодо социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүү боюнча кеңештин биринчи тажрыйбасы” деген темада тегерек стол өткөрдү.
Иш-чарага КР БШКнын, социалдык тармактарга шайлоо мезгилинде мониторинг жүргүзүү боюнча кеңештин, Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясынын маалыматтык саясат кызматынын, мамлекеттик органдардын басма сөз кызматтарынын, Кыргызстан журналистер бирлигинин, “Журналисттер” коомдук бирикмесинин ѳкүлдѳрү, медиа-эксперттер, ошондой эле массалык маалымат каражаттарынын жана коомдук уюмдардын өкүлдөрү катышты.
Иш-чараны ачып жатып, БШКнын төрагасы Н.Шайлдабекова КР БШК шайлоо учурунда жарандарды маалымдоо процессинде социалдык тармактардын маанилүү ролун түшүнүү менен, шайлоо мезгилинде социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүү үчүн медиа тармагындагы белгилүү жана абройлуу эксперттердин катышуусунда көз карандысыз коомдук консультациялык-кеңеш берүү институтун түзүү демилгесин көтөргѳндүгүн белгиледи. Практика көрсөткөндөй, саясий партиялар үгүт иштерин социалдык түйүндөрдө жүргүзүүнү артык көрүшөт, анткени бул жол менен алар шайлоочулардын кеңири чөйрөсүнө өз программалары тууралуу маалыматты түз жана онлайн жеткире алышат. Бирок өткөн шайлоолор дал ушул социалдык түйүндөр оппоненттердин жана атаандаштардын абийирине жана кадыр-баркына шек келтирген, чындыкка дал келбеген маалыматтар тараган жайга айланганын көрсөттү.
Өз кезегинде БШК ар кандай деңгээлдеги шайлоого катышкан саясий партиялардын шайлоо өнөктүгүн жүргүзүүнүн негизги принциптерин белгилеген Меморандумга кол коюу тажрыйбасын көптөн бери колдонуп келет. 2024-жылдын 17-ноябрында өткөн жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоодо биринчи жолу Гуманитардык диалог борбору (Австрия) баяндамасын сунуштаган эл аралык тажрыйбанын негизинде мындай Меморандумда өзүнчө бөлүм камтылган, ал социалдык тармактарда шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүү эрежелерин жөнгө салат. Ошентип, бул эрежелерге ылайык, партиялар социалдык түйүндөрдө чыныгы жана расмий аккаунттарды гана колдонууга, өз талапкерлерин кѳтѳрмѳлѳѳ үчүн фейк аккаунттарды же жасалма тармактарды колдонуудан алыс болууга, ошондой эле саясий оппоненттери жана шайлоо процесси тууралуу жалган маалыматтарды таркатпоого, ошондой эле Интернетке жарыялоодон мурун бардык маалыматтын тууралыгын кылдаттык менен текшерүүгѳ макул экендиктерин билдиришет.
Андыктан көз карандысыз эксперттер Меморандумга кол койгон партиялар тарабынан ошол эрежелердин сакташына калыс мониторинг жүргүзүүсү маанилүү болчу. Жалпысынан шайлоо учурунда маалыматтык чөйрөнү жакшыртуу үчүн БШК 2020-жылдан бери Фейсбук менен ѳз ара аракеттенип, тигил же бул шайлоолорго катышкан бардык талапкерлер боюнча маалыматтарды берип келет. Фейсбуктун партияларды саясий жарнак таратуучусу катары аныктоодо көп учурда партияларды дүйнөлүк платформанын ички эрежелерин сактоого, чынчыл, этикалык үгүт иштерин жүргүзүүгө жана Кыргызстандын мыйзамдарын бузууга жол бербөөгө жетиштүүсүнѳ кыйла деңгээлде кѳмѳк кѳрсѳтѳ алды. БШКнын төрагасы үстүбүздөгү жылдын ноябрында Facebookтун (Meta) өкүлү менен болгон жолугушууда Мета Фейсбук платформасында таза шайлоону камсыз кылууда шайлоо комиссияларына колдоо көрсөтүүгө багытталган ички саясатты жүргүзүп жатканы айтылганын баса белгиледи. Ал эми бул жерде жарнак китепканасы маанилүү роль ойнойт, мында саясий жарнактар талапкерлердин, саясий партиялардын ыйгарым укуктуу аккаунттарынан жайгаштырылат жана каржылоо, анын ичинде каражат булактары жөнүндө маалыматтар жазылат.
БШК үчүн Facebook, Tik Tok сыяктуу глобалдык социалдык тармактык платформалар менен өз ара аракеттенүүсү маанилүү, анткени алардын ички эрежелери ѳздѳрүнүн тармактарынын өлкөлөрдөгү кырдаалга, өзгөчө шайлоо учурундагы татаал жана ошол эле учурда саясий күчтөрдүн ортосунда кандайдыр бир карама-каршылыктар орун алган маанилүү саясий процесске зыяндуу таасиринин тобокелдиктерин азайтууга мүмкүндүк берет.
«Ошондуктан, Борбордук шайлоо комиссиясы үчүн Социалдык тармактарды көзөмөлдөө кеңешинин алгачкы тажрыйбасы маанилүү. Эгерде республикалык деңгээлдеги шайлоолордо социалдык тармактарда шайлоо алдындагы үгүт иштерине жарандык көзөмөл жүргүзүүнүн таасирдүү ѳбѳлгѳлѳрүн түзүүгө мүмкүн болсо, бул шайлоо мезгилиндеги коомдук ынтымакты бекемдөөгө жана туруктуулукту арттырууга жакшы негиз болуп калат», - деп жыйынтыктады Н.Шайлдабекова.
Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын ѳткѳн шайлоодо Социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүү боюнча кеңештин ишинин жыйынтыгы менен тааныштырып жатып, Кеңештин жетекчиси, медиа-эксперти Элмира Токтогулова Кеңеш жалпыга маалымдоо каражаттарынын, журналисттик бирикмелердин, медиа уюмдардын өкүлдөрүнөн турган 15 адамдан турганын, ошондой эле блоггерлерди жана университеттин мугалимдерин камтыгандыгын белгиледи. Шайлоонун жүрүшүндө Кеңеш 6 отурум өткөрдү. Анын айтымында, Кеңештин мүчөлөрү шайлоо процессине катышкан 39 саясий партия кол койгон меморандумдун нормаларын сактоо боюнча социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүштү. Жалпысынан Кеңеш Facebook, Instagram жана Telegram тармактарында жайгаштырылган 50дөн ашык маалыматтык материалдарды талдады.
Партиялардын, талапкерлердин, партиялардын өкүлдөрүнүн жана мүчөлөрүнүн, жалпыга маалымдоо каражаттарынын жана блоггерлердин, топтордун аккаунттары, ошондой эле катардагы колдонуучулар тарабынан шайлоо темасында түзүлгөн контент (мыйзам бузуулар болушу мүмкүн болгон учурларда гана) мониторингдин объектилери болду.
Социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүү боюнча кеңеш меморандумдун социалдык тармактарда үгүт жүргүзүү боюнча жоболорун бузуу фактыларын карап чыгып, БШКнын маалымат жана үгүт эрежелери боюнча жумушчу тобуна тапшырды.
Шайлоо алдындагы өнөктүктүн жүрүшүндѳ социалдык тармактарда колдонуучулар тарабынан бир катар талапкерлерге жана партияларга карата жынысына жана курагына карата кастык маанайдагы сөздөр айтылып, талапкерлер менен партиялардын беделине шек келтирген фактылар жайылтылгандыгы Кеңеш тарабынан каттоого алынган. Талапкерлер тарабынан шайлоо мыйзамдарын бузууга, алсак шайлоо мезгилинде кызматтык абалынан пайдаланууга жол берилген. Тийиштүү фактылардын негизинде Кеңеш партияларга жана БШКнын жумушчу тобуна мындан ары ыкчам чара кѳрүү боюнча кабарлаган.
Жыйынтыктарды чыгарып, иш-чаранын катышуучулары жалпысынан саясий партиялар жана талапкерлер шайлоочулар менен натыйжалуу өз ара аракеттенүү үчүн социалдык түйүндөрдүн бардык мүмкүнчүлүктөрүн колдонушпайт деген тыянакка келишти. Көптөгөн партиялар шайлоочуларга маалымат берүү жана алар менен баарлашуу үчүн ѳздѳрүнүн расмий аккаунттарын колдонушпайт. Айрымдары башкаларды жээрип, шайлоо алдындагы материалдарды жарыялоо менен чектелип, бир гана байланыш каналын колдонушат. Саясий партиялардын айрым аккаунттары колдонуучу аккаунт катары катталган, көпчүлүк аккаунттар текшерилген эмес.
Келечекте сунуш катары иш-чаранын катышуучулары шайлоолор аралыгындагы мезгилде партия мүчөлөрүн жана тарапташтарын шайлоо алдындагы процессте үгүт жана маалымат жүргүзүүнүн эрежелерине, ошондой эле контент менен иштөөгө жана интернет мейкиндигиндеги өзгөрүүлөргө ыкчам ылайыкташууга үйрөтүүнү сунушташты. Социалдык түйүндөрдө партия жана анын талапкерлери тууралуу сөз болуп жатканына байкоо салып, терс билдирүүлөргө таасирдүү жооп берип, туура маалымат аркылуу түшүндүрүү иштерин жүргүзүү зарыл.
Шайлоо ѳнѳктүгүнүн ийгилигине баа берүү үчүн социалдык медианын метрикасын, анын ичинде камтуулардын, тартуулардын (лайктар, комментарийлер, репостор) жана шилтемелерге ѳтүүнүн санын кошкондо, колдонуу сунушталат,
Ошондой эле шайлоо алдындагы үгүттү жүргүзүү үчүн керектүү аудитория арасында ишенимге ээ болгон санариптик контентти жаратуучулар жана пикир лидерлери менен кызматташуу маанилүү.
Бирок улуттук деңгээлдеги шайлоолордо (парламенттик жана президенттик) кырдаал башкача болот. Андыктан Кеңеш үгүт жүргүзүү эрежелери сакталышы жана социалдык тармактарда маалымат чөйрөсү туруктуу болушу үчүн мониторингди кантип жакшыртуу керектигин талкуулады.
Кененирээк билүү >>
Шайлоо комиссиялары менен республикалык кеңешмеде жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоонун жыйынтыктары талкууланды
2024-жылдын 17-ноябрында Кыргыз Республикасында жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоо болуп өттү. Шайлоо өнөктүгүнүн жыйынтыгы аймактык шайлоо комиссияларынын төрагаларынын жана катчыларынын, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын аймактардагы өкүлдөрүнүн катышуусунда өткөн республикалык кеңешмеде чыгарылды. Иш-чара Шайлоо системалары боюнча эл аралык фонддун көмөгү менен уюштурулду.
Жыйынды ачып жатып, Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын төрагасы Нуржан Шайлдабекова аймактык жана участкалык шайлоо комиссияларынын мүчөлөрүнө демократиялык шайлоо процессин камсыз кылуу боюнча миссиясын аткаруудагы кесипкөйлүгү, ак ниет мамилеси жана жогорку жоопкерчилиги үчүн ыраазычылык билдирип, аймактык жана участкалык шайлоо комиссияларынын жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоону уюштурууга жана өткөрүүгө кошкон маанилүү салымын белгилеп,
шайлоо комиссияларынын жоопкерчиликтүү мамилелери, компетенттүү иштери жана ак ниеттүүлүгү шайлоону ийгиликтүү ѳткѳрүүдѳ гана эмес, коомчулуктун шайлоонунун жыйынтыктарынын мыйзамдуулугуна жана аныктыгына болгон ишенимин жогорулатууга байланыштуу экендигин баса белгиледи.
Кеңешменин жүрүшүндө катышуучулар шайлоо процессинин бардык аспектилерин дыкат талдоо менен айрым көйгөйлөргө жана аларды чечүүнүн мүмкүн болгон жолдоруна өзгөчө көңүл бурушту. Талкуунун жыйынтыгында алдыдагы шайлоо өнөктүгүнүн натыйжалуулугун жогорулатуу боюнча сунуштар белгиленди.
Кеңешменин алкагында козголгон негизги маселелер:
1. 2024-жылдын 17-ноябрындагы жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоонун өзгөчөлүктөрү: укуктук негиздери.
2. Шаардык жана айылдык кеңештерге шайлоонун жыйынтыктары.
3. Шайлоонун мыйзамдуулугун жана коопсуздугун камсыз кылуу: мыйзам бузууларды талдоо жана сунушталган чаралар.
4. Комиссиянын жарандардын арыздары жана даттануулары менен иштөөсү
5. Шайлоо фонддорунун ачыктыгы: шайлоону каржылоо жана талапкерлердин финансылык отчеттору.
6. Шайлоодо инклюзивдүүлүктү камсыз кылуу: майыптыгы бар шайлоочулардын жана жарандардын айрым категорияларынын катышуусу.
7. Жаңы маалыматтык системаларды жана шайлоо жабдууларын колдонуу: технологиялык инновацияларды киргизүүнүн натыйжалары.
8. Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоону маалыматтык камсыздоо
1. 2024-жылдын 17-ноябрындагы жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоонун өзгөчөлүктөрү: укуктук негиздери
2024-жылдын 17-ноябрында Кыргыз Республикасында жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоо болуп өттү. Бишкек жана Ош шаарларында, ошондой эле Баткен, Жалал-Абад, Ош, Ысык-Көл, Нарын, Талас жана Чүй облустарында шайлоону даярдоо жана өткөрүү үчүн шайлоо комиссиялары Министрлер Кабинети жана жергиликтүү бийлик органдары менен бирдикте масштабдуу уюштуруу иштерин жүзѳгѳ ашырышты.
Административдик-аймактык реформа
Шаарларды ирилештирүүгө жана айыл аймактарын бириктирүүгө багытталган административдик-аймактык реформанын алкагында административдик-аймактык бирдиктердин саны 484төн 264кө кыскартылды. Жаңы чек аралар Жогорку Кеңеш тарабынан кабыл алынган жана Кыргыз Республикасынын Президенти кол койгон мыйзам менен бекитилди. Мыйзам 2024-жылдын 2-августунан тартып күчүнө кирген.
2024-жылдын октябрына карата Кыргыз Республикасынын административдик-аймактык түзүлүш тутумуна төмөнкүлөр кирет:
• 7 облус,
• 40 район,
• 33 шаар (анын ичинде Бишкек жана Ош),
• 231 айыл аймагы.
Шайлоону дайындоо
Аймактык түзүлүштүн чек араларын жана түзүмүн өзгөртүүгө, ошондой эле жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органдарын оптималдаштырууга байланыштуу жергиликтүү кеңештерди таркатуу жана депутаттарын шайлоону дайындоо жѳнүндѳ 2024-жылдын 6-сентябрында Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгы жарыялданды. Бул Жарлыкка ылайык Борбордук шайлоо комиссиясы аралыктан добуш берүүнү колдонуу менен шайлоолорду өткөрдү.
Шайлоо мыйзамдарындагы соңку өзгөртүүлөр
1. Жергиликтүү кеңештердин ыйгарым укуктарынын мөөнөтү - 5 жыл.
2. Шайлоо босогосун өзгөртүү: саясий партиялар үчүн шаардык кеңештерге шайлоодо босого 7 пайыздан 5 пайызга төмөндөтүлдү.
3. Шайлоо күрөөсүн алып салуу: айылдык кеңештин депутаттыгына талапкерлер үчүн (мурда күрөө 1000 сом болгон.
4. Жергиликтүү кеңештердин сандык курамы тиешелүү административдик-аймактык бирдиктин калкынын санынын негизинде белгиленет (шайлоо ѳткѳрүлгѳн жылдын 1-январына карата):
Бишкек жана Ош шаарларына – 51 депутат,
Шаардык жана айылдык кеңештерге:
6000 адамга чейин – 11 депутат,
6001ден 20000ге чейин – 21 депутат,
20 001ден 70 000ге чейин – 31 депутат,
70001 жана андан жогору – 41 депутат.
Талапкерлерге коюлуучу талаптар
Талапкерлерди көрсөтүүгө талаптарды күчөтүү үчүн төмөнкү нормалар каралган:
• Талапкер катары бардык категориядагы мамлекеттик кызматчылар (аскердик, укук коргоо, дипломатиялык), муниципалдык кызматчылар, журналисттер жана мамлекеттик/муниципалдык мекемелердин жетекчилери кызмат ордун сактап калуу менен көрсөтүлүшү мүмкүн, бирок бул учурда алардын кызматтык ыйгарым укуктары токтотулат.
• Мамлекеттик жана муниципалдык саясий кызматчылар (жергиликтүү кеңештердин депутаттарын кошпогондо) жана мамлекеттин үлүшү 30%дан ашкан мамлекеттик же муниципалдык ишканалардын жетекчилери шайлоого катышууда өз ыйгарым укуктарын аткарууну токтотууга милдеттүү.
Аралыктан добуш берүү
Кыргыз Республикасынын Президентинин 2024-жылдын 6-сентябрындагы Жарлыгына ылайык, аралыктан добуш берүү атайын шайлоо участкаларында жүргүзүлөт. “Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 2-беренесине ылайык, добуш берүүнүн натыйжалары электрондук системада автоматтык түрдө иштетилип чыгат.
Шайлоонун инклюзивдүүлүгү жана ачык-айкындуулугу
• Майыптыгы бар шайлоочулар үчүн шайлоо участкаларына тоскоолдуксуз кирүү жана добуш берүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу үчүн милдеттүү стандарттар киргизилди (29-берененин 6-бөлүгү).
• Так маалымат берүү үчүн мамлекеттик органдардын жоопкерчилиги күчөтүлдү. Ыйгарым укуктуу органдар шайлоо комиссияларына маалыматтарды электрондук кол тамга менен күбөлөндүрүү менен «Түндүк» ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү системасы аркылуу беришет.
• Талапкерлер жөнүндө маалыматтарды текшерүү үчүн шайлоо комиссияларына талапкердин соттуулугу бар же жок экендиги жөнүндө бекитилген форма боюнча расмий корутунду берилет.
2. Шаардык жана айылдык кеңештерге шайлоонун натыйжалары
Республикалык кеңешмеде шаардык жана айылдык кеңештерге депутаттарды шайлоонун натыйжалары боюнча шайлоону уюштуруу бөлүмүнүн башчысы Махабат Кожокоева маалымат берди.
Кыргыз Республикасынын жарандары 33 шаардык кеңешке 993 депутатты, 231 айылдык кеңешке 5391 депутатты шайлашты.
Шаардык кеңештер
Шаардык кеңештерге шайлоого талапкер көрсөткөн 39 саясий партия 188 талапкердин тизмесин берген.
Орто эсеп менен алганда, бир орунга атаандаштык 4 талапкерди түзгѳн.
Катталгандардын саны 4928, анын ичинен 3183- эркек, 1745 - аял болгоон, бул 35,41 түздү.
Жалпысынан 185 талапкердин тизмеси боюнча 39 саясий партия катышты (Бишкекте “Социал-демократтар” саясий партиясынын каттоосу жокко чыгарылды, Өзгөн шаарында “Социал-демократтар” саясий партиясы, Чолпон-Ата шаарында «Эмгек» партиясы катышуудан баш тартышты).
Шаардык кеңештердин депутаттарына добуш берүү партиялык талапкерлердин тизмелери боюнча жүргүзүлүп, орундар 5%дан ашык добуш алган саясий партиялардын добуштарынын санына пропорционалдуу бөлүштүрүлдү.
Добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча талапкерлердин 172 тизмеси боюнча 34 саясий партия шайлоочулардын 5 жана андан көп пайызынын добушуна ээ болду.
24 шаарда шайлоого катышкан бардык саясий партиялар добуштардын 5 жана андан көп пайызын алышты.
Айылдык кеңештер
Айылдык кеңештердин депутаттарына добуш берүү көп мандаттуу шайлоо округдарында жүргүзүлүп, анда шайлоочулардын көпчүлүк добушун алган талапкерлер шайланды деп эсептелинет. Ошол эле учурда ар бир райондо 30%дан кем эмес орун аялдарга резервге алынган.
Айылдык кеңештин депутаттарын шайлоого катышуу үчүн 10 081 талапкер катталып, атаандаштык бир орунга 2 адамдан туура келген. Алардын 9984ү - өзүн-өзү көрсөткөн талапкерлер, 97си - саясий партиялардан (“Ынтымак” саясий партиясынан Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районунда).
Добуш берүү күнү шайлоого 9984 талапкер катышты: 6351- эркек (63,61%) жана 3633 - аял (36,38%).
Айылдык кеңештердин жалпы 5391 депутаты шайланып, анын ичинен 3143 эркек (58,3%) жана 2248 аял (41,7%) депутат болуп шайланышты. Добуш берүүнүн рейтинги боюнча 84 аял (3,73%) шайланды.
1260 шайлоо округу боюнча 231 айылдык кеңештерде 5391 мандаттын ичинен 2178 мандат аялдар үчүн резервге алынган, анын ичинен 2164 аял квота боюнча мандат алышкан, ошондой эле айрым айылдык кеңештерде 84 аял квотадан ашыкча мандат алышкан жана жалпысынан бүгүнкү күнгө карата 2248 аял депутаттар шайланды, бул 41,72 % түзѳт.
Шайлоонун жалпы жыйынтыктары
2024-жылдын 17-ноябрындагы шайлоодо 264 жергиликтүү кеңештерге 6384 депутат шайланган, анын ичинен 2538и (39,75%) - аялдар:
• 33 шаардык кеңеште – 993 депутат, анын 703 - эркектер жана 290 - аялдар (29,20%);
• 231 айылдык кеңеште – 5391 депутат, анын 3143 - эркектер (58,3%) жана 2248 - (41,7%) аялдар.
Жергиликтүү кеңештердин шайланган 6384 депутатынын арасында:
• жаш депутаттардын саны 561 түзѳт, анын ичинен 96сы шаардык кеңештерде, 465и айылдык кеңештерде;
• 26 депутат майыптыгы барлар;
• 15,87% башка улуттардын өкүлдөрү.
2024-жылдын 26-30-ноябрында аймактарда 264 жергиликтүү кеңештин, атап айтканда 33 шаардык жана 231 айылдык кеңештин алгачкы жыйындары өттү. Жергиликтүү кеңештердин төрагалыгына жалпысынан 15 аял шайланса, анын ичинен бир аял Айдаркен шаардык кеңешинин төрагалыгына шайланды.
3. Шайлоонун мыйзамдуулугун жана коопсуздугун камсыз кылуу
Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттарын шайлоонун мыйзамдуулугун жана коопсуздугун камсыз кылуу шайлоо процессинин бардык этаптарында укуктук, уюштуруучулук жана координациялык чараларды камтыган комплекстүү мамилени талап кылат.
БШКнын мүчөсү, ыкчам чара кѳрүү координациялык топтун (ККК) мүчөсү Алтынбек Кубатбеков жергиликтүү кеңештерге шайлоодо 5 кылмыш иши козголгонун белгиледи. Салынган 19 айып пулдун төртөөсү соттун чечиминин негизинде коюлган.
Жергиликтүү кеңештерге шайлоолор шайлоо комиссиялары менен укук коргоо органдарынын өз ара аракеттенүү механизминин натыйжалуулугун көрсөттү, бул ЫЧКТнын ишмердүүлүгүнүн алкагында иштелип чыккан.
Ѳткѳн шайлоодогу ЫЧКТнын ишинин өзгөчөлүгү
• Арыздар жана кайрылуулар алардын мазмунуна жана мамлекеттик органдардын компетенциясына жараша каралган.
• Материалдар укук коргоо органдарына жоопкерчиликке тартылуучу адамдарды идентификациялоо үчүн гана жөнөтүлгөн.
Мурда шайлоо комиссиялары маңызы боюнча алдын ала талдоо жүргүзбөстөн, бардык кайрылууларды дароо укук коргоо органдарына жөнөтүшчү.
Мындай мамиле арыздарды жана кайрылууларды кароо процессин оптималдаштырууга, аныкталган мыйзам бузууларга ыкчам чара көрүүгѳ жана укук коргоо органдарына жүктөлгөн жүктү азайтууга мүмкүндүк берди.
Ошентип, ЫЧКТ алкагында шайлоо комиссияларынын укук коргоо органдары менен өз ара аракеттенүүсүн күчөтүү шайлоонун мыйзамдуулугунун жана ачык-айкындуулугунун деңгээлин жогорулатууга, анын коопсуз жана уюшкандыкта өткөрүлүшүн камсыз кылууга өбөлгө түздү.
Комиссиянын жарандардын даттануулары жана арыздары менен иштѳѳсү
2024-жылдын 17-ноябрында өткөн шайлоодо жарандардын кайрылуулары боюнча жүргүзүлгөн иштердин жыйынтыгын Борбордук шайлоо комиссиясынын мүчөсү, арыздарды жана даттанууларды кароо, маалымат жана үгүт иштери боюнча жумушчу топтун жетекчиси Узарбек Жылкыбаев чыгарды.
Ал тѳмѳндѳгү бир нече негизги жагдайларды белгиледи:
1. Мурдагы шайлоолорго салыштырмалуу алганда келип түшкөн даттануулардын жалпы санынын азайышы байкалууда, бул шайлоо процесси жакшы уюштурулганынан кабар берет.
2. Арыздарды жана даттанууларды кароонун жыйынтыгы боюнча салынган айып пулдардын суммасы 293,5 миң сомду түзгѳн.
Бул шайлоо мыйзамдарынын сакталышына көзөмөл күчөтүлгөнүн жана аныкталган бузууларга карата кыйла катаал мамилени көрсөтүп турат.
Аймактык шайлоо комиссияларына (АШК) сунуштар:
• Жер-жерлерде даттанууларды жана арыздарды кароо жол-жоболорунун айкындыгын жана ачыктыгын камсыз кылуу.
• Талаштуу кырдаалдарды натыйжалуу чечүү үчүн жарандар менен өз ара аракеттенүүнүн деңгээлин жогорулатуу.
Шайлоо фонддорунун ачык-айкындыгы
Шайлоону финансылык камсыз кылуу
БШК мүчөсү, КР БШКнын Кѳзѳмѳлдѳѳ-текшерүү тобунун жетекчиси Искендер Гаипкулов шайлоолорду жана шайлоо фонддорун каржылоо маселелерине токтолуп, шайлоолорду жана референдумдарды даярдоо жана өткөрүү боюнча шайлоо комиссияларынын иштерин финансылык жактан камсыз кылуу республикалык бюджеттен бөлүнгөн каражаттардын жана мыйзамда тыюу салынбаган жана белгилүү бир максатка багытталган башка финансылык булактардын эсебинен жүргүзүлө тургандыгын белгиледи.
2024-жылы АШК тарабынан төлөмдөрдү жүргүзүү тартибине өзгөртүүлөр киргизилген. Алсак, ачык-айкындуулукту, ачыктыкты жана отчеттуулукту камсыз кылуу максатында шайлоо комиссияларын финансылык колдоо «Борборлоштурулган бухгалтердик эсеп» автоматташтырылган маалыматтык тутуму (ББЭ) аркылуу ишке ашырылат, бул өз кезегинде жергиликтүү кеңештерге шайлоо комиссияларынын мүчөлөрүн каржылоого жана ишке тартылган адистерди “Элдик Банк” ААК жана “Айыл Банк” ААК банк мекемелери аркылуу накталай эмес формада бекитилген сметага ылайык каржылоого мүмкүндүк берди.
КР БШКнын 2024-жылдын 23-сентябрындагы № 133 токтому менен 2024-жылдын 17-ноябрына дайындалган Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттарын шайлоону өткөрүүгө чыгымдардын сметасы 495 718,4 миң сом суммасында бекитилген.
Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештерин шайлоону даярдоого жана өткөрүүгө алдын ала маалыматтар боюнча 425 865,0 миң сом чыгымдалган, үнѳмдѳѳ алдын ала маалыматтар боюнча 95 053,0 миң сомду түзөт.
Партиялардын жана талапкерлердин шайлоо фонддору
2024-жылдын 17-ноябрына белгиленген Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттарын шайлоого катышкан талапкерлердин, саясий партиялардын шайлоо фонддорунун атайын эсептерин ачуу үчүн Борбордук шайлоо комиссиясы тарабынан аныкталган банк мекемелеринин тизмесине “Элдик Банк” ААК жана “Айыл Банк” ААК киргизилди. (КР БШКнын 23.09.2024-ж. № 134 токтому).
Бардыгы болуп саясий партиялардын шайлоо фонддорунун 191 атайын эсеби ачылган (алардын ичинен 3 атайын эсеп - 3 саясий партиянын талапкерлеринин 3 тизмеси каттоодон ѳтпѳгѳндүктѳн акча каражаттары жүгүртүлгѳн эмес, ѳздѳрүнүн талапкерлеринин тизмесин чакыртып алган саясий партиянын 1 атайын эсеби).
Шайлоо фонддорунун атайын эсептерине акча каражаттарынын келип түшүүсү жана чыгымдалышы жөнүндө маалыматтар жогоруда аталган банк мекемелеринен автоматтык түрдө БШКнын «Финансылык ачыктык» автоматташтырылган маалыматтык системасына «Түндүк» ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү системасы аркылуу жеке маалымат жана банктык сыр жөнүндө мыйзамдарды жана шайлоочулар үчүн 24/7 жеткиликтүү болуусун эске алуу менен БШКнын сайтындагы “Талапкерлер жана партиялар” баракчасына келип түшѳт.
Шайлоо фонддорунун ѳлчѳмү: Алдын ала маалыматтар боюнча саясий партиялардын шайлоо фонддоруна 95580,8 миң сом (100%) түшкөн.
Эң кѳп түшүүлөр:
• Бишкек шаардык кеңеши: 43128,8 миң сом (жалпы кѳлѳмдүн 45,1%).
• Ош шаардык кеңеши: 14152,7 миң сом (14,8%).
Эң аз түшүүлөр:
• Көк-Жаңгак шаардык кеңеши: 148,6 миң сом (0,16%).
• Орловка шаардык кеңеши: 176,3 миң сом (0,18%).
Шайлоо фонддорун түзүү булактары
• Негизги киреше булагы: жеке адамдардын ыктыярдуу кайрымдуулук каражаттары – 47175,7 миң сом (51,1%).
• Минималдуу түшүүлѳр: юридикалык жактардан кайрымдуулук – 220,2 миң сом (0,2%).
Шайлоо фонддорунун чыгашалары
• Чыгашалардын жалпы суммасы 90691,1 миң сомду түздү.
Чыгымдардын негизги багыттары:
• Үгүт материалдарын даярдоо жана ЖМК кызматтарына акы төлөө: 39293,1 миң сом (44,9%).
•Агитаторлордун жана байкоочулардын кызматына акы тѳлѳѳ: 22 812,7 миң сом (26,1%).
Шайлоо күрѳѳсү
Борбордук шайлоо комиссиясынын депозиттик эсебине шаардык кеңештерге талапкерлердин тизмесин көрсөткөн партиялардан 4100,0 миң сом (жалпы кирешенин 4,5%) түшкөн.
Шайлоо фонддорунун кирешелери жана чыгашалары боюнча жыйынтыктоочу маалыматтар саясий партиялардын отчеттору текшерилгенден кийин берилет.
Шайлоонун инклюзивдүүлүгүн камсыз кылуу
Борбордук шайлоо комиссиясынын мүчөсү, ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген Кыргыз Республикасынын жарандарынын шайлоо укуктарын ишке ашырууну жакшыртуу боюнча жумушчу топтун жетекчиси Акбалык Жумалиева жергиликтүү кеңештерге шайлоонун жыйынтыгында ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген 26 жаран шаардык жана айылдык кеңештерге депутат болуп шайланганын белгиледи. Жергиликтүү кеңештерге шайлоодо майыптыгы бар адамдардын саны мурунку шайлоолорго караганда бир топ жогору. Бул процесс саясий партияларды талапкерлердин тизмесине кеминде бир майыптыгы бар адамды киргизүүгө милдеттендирген мыйзамдык чаралардын аркасында мүмкүн болду. Ченемдик укуктук актыларга ылайык, ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандар түз жана жашыруун добуш берүү аркылуу бирдей шарттарда добуш берүүгө катышып, шайлоого жана шайланууга бирдей укуктарга ээ. Мындай чаралар майыптыгы бар жарандардын шайлоого катышуусу үчүн жеткиликтүү, инклюзивдик чөйрөнү түзүүнүн маанилүүлүгүн көрсөтөт.
Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген шайлоочуларды эсепке алуу үчүн мыйзамдарга социалдык өнүктүрүү чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган Борбордук шайлоо комиссиясына жыл сайын 1-февралга жана 1-августка карата бардык жеке маалыматтарын көрсөтүү менен ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү шайлоочулардын иш жүзүндөгү саны жөнүндө маалыматтарды берүү талабы киргизилген.
2024-жылдын 1-августуна карата муктаждыктар картасына шайлоо күнү шайлоо участкасында жардамга муктаж 18 541 майптыгы бар шайлоочу киргизилген. Алардын ичинен 9385 (50,6%) - эркектер, 9156 (49,4%) - аялдар. Жаш категориялары боюнча: 18-30 жаштан - 4030, 31-60 жаштан - 9512, 60 жаштан жогоркулар - 4999 адам.
Шайлоо мыйзамдарында майыптыгы бар адамдар үчүн шайлоо участкаларынын жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу боюнча так талаптар белгиленген. Шайлоо комиссиялары жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргеликте добуш берүү үчүн жайлардын жеткиликтүүлүгүнѳ такай баа берип турушат. Шайлоо участкасынын имаратынын кире беришинде пандус бар же жок экендиги жөнүндө маалымат муктаждыктар картасына жазылат.
Шайлоо күнү майптыгы бар шайлоочуларга ыктыярчылар тарабынан жардамдар көрсөтүлүп, жергиликтүү бийлик органдары транспорт менен камсыз кылууда. Добуш берүүчү жайларды ылайыкташтыруу жана шайлоо участкаларын жеткиликтүү кылуу инклюзивдүү шайлоо процессин түзүүнүн маанилүү элементтери болуп саналат.
2024-жылы шайлоо мыйзамдарында шайлоо участкаларынын пандустары белгиленген стандарттарга жооп бере турган нормалар киргизилет. Бул норма прокуратура тарабынан көзөмөлгө алынат жана участкаларда орнотулган пандустардын сапатын жогорулатуунун укуктук негизи болуп калды.
Көрүүсү начар шайлоочулар катталган шайлоо участокторуна Брайль шрифти менен атайын бюллетендер жана трафареттер жөнөтүлдү. 2024-жылы Брайль арибинде 983 бюллетень даярдалган:
749 - шаарлар үчүн,
• 234 - айыл жерлери үчүн.
Добуш берүүчү кабиналар коляска менен жүргөн шайлоочулар үчүн ылайыкташтырылган. Добуш берүүнүн купуялуулугун камсыздоо үчүн алар трафареттер, лупа, кошумча жарыктандыруу жана отургучтар менен жабдылган.
Жергиликтүү кеңештерге шайлоодо орун-жайдан тышкары добуш берүү мүмкүнчүлүгү уюштурулуп, аны майыптыгы бар 1979 шайлоочу пайдаланды.
Борбордук шайлоо комиссиясы майыптыгы бар шайлоочуларга атайын форматтар аркылуу шайлоолор жөнүндө маалымат берет. Бул максаттар үчүн Брайль шрифтин колдонуу менен ыңгайлаштырылган плакаттар жана брошюралар даярдалат. Бардык маалыматтык видеолор субтитрлер же сурдокотормо менен коштолуп, угуусу начар адамдар үчүн жеткиликтүүлүктү камсыз кылат.
Ошондой эле майыптыгы бар шайлоочуларды маалыдоо үчүн мүмкүнчүлүгү чектелген талапкерлер үчүн жана мүмкүнчүлүгү чектелген шайлоочулар үчүн жеткиликтүү форматтарда маалымат китепчелери даярдалган.
Бул маалыматтык китепчелер ѳткѳн жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоо боюнча түшүндүрүү иштерин жүргүзүү максатында мүмкүнчүлүгү чектелген жарандардын эң ири коомдук бирикмеси болгон “Кыргыз азиздер жана дүлөйлөр коомуна” тапшырылды.
Шайлоо мыйзамдары талапкерлерди, саясий партияларды ѳздѳрүнүн үгүт материалдарына жалпы нусканын кеминде 1% өлчөмүндөгү атайын форматтарды киргизүүгө милдеттендирет:
• сурдокотормосу жана субтитрлери бар видео – угуусу начар шайлоочулар үчүн,
• Брайль шрифтиндеги басма материалдары - көрүүсү начар шайлоочулар үчүн
Шайлоону даярдоо жана өткөрүү мезгилинде БШКнын колл-борбору иштеп турду, анда 10го жакын майыптыгы бар жарандар эмгектеништи. Ошондой эле WhatsApp номери аркылуу шайлоочулар менен видеобайланыш түзүлүп, угуу жана сүйлөө мүмкүнчүлүгү чектелген шайлоочулар жаңдоо тилинде суроолоруна жооп алышты.
Жарандардын айрым категориялары
Борбордук шайлоо комиссиясы мамлекеттик органдар менен бирдикте өзгөчө шарттардагы жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашырууну камсыз кылуу механизмдерин иштеп чыгууну улантууда.
Алсак, КР БШК тиешелүү мамлекеттик органдар менен биргеликте жарандардын айрым категорияларынын тизмесин тактоо боюнча иштерди жүргүздү. Бул багыттагы иштер үзгүлтүксүз жүргүзүлүүдө.
Жыйынтыгында вахталык негизде иштеген 745 жаран аралыктан добуш берүү жолу менен орун-жайдан тышкары добуш берди.
2024-жылдын 16-ноябрында тѳмѳндѳгүлѳрдүн кызматкерлерин кошуп алганда 8143 жаран орун-жайдан тышкары добуш берген:
•Жаза аткаруу кызматтары,
• Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитети,
• Коргоо министрлиги,
• Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлиги,
• Саламаттык сактоо министрлиги.
7. Жергиликтуу кеңештердин депутаттарын шайлоодо жаңы маалыматтык системаларды жана шайлоо жабдууларын пайдалануунун натыйжалары жѳнүндѳ
БШКнын Маалыматтык системалар жана шайлоочулардын тизмелери менен иштөө бөлүмүнүн башчысы жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоодо жаңы маалыматтык системаларды жана шайлоо жабдууларын колдонуунун жыйынтыктарына токтолду.
ШАЙЛООНУН АНЫКТЫГЫ
1. Шайлоочуларды эсепке алуу:
•Бирдиктүү мамлекеттик реестрдин жана биометрикалык каттоонун негизинде шайлоочулардын тизмесин түзүү;
• Биометрикалык идентификациянын негизинде шайлоого катышуу.
2. Добуштарды эсепке алуу:
• Бюллетендерди автоматтык түрдө сканерлөө жана добуш берүүнүн жыйынтыктарын электрондук эсептөө;
• Ыкчам маалыматтарды берүү жана AЭУнун натыйжаларын автоматтык түрдө көрсөтүү;
• Кол менен эсептөө протоколдорунун сүрөттөрүн сканерлөө, АЭУнун отчеттору, идентификациялоо жана ИИС сайтында жарыялоо.
3. Ачык-айкындык:
• «Электрондук талапкер» АМС:
- "Тундук" СМЭВ аркылуу талапкерлердин мыйзам талаптарына шайкештигин автоматтык түрдө текшерүү;
- шайлоочуларга талапкерлер жана алардын программалары жөнүндө маалымат берүү;
- фонддордун финансылык ачыктыгы;
• Даттануулардын жана кайрылуулардын электрондук реестри;
• Видеобайкоо (биринчи жолу).
4. Аралыктан добуш берүү:
• шайлоо участогунда добуш берүүгө мүмкүнчүлүгү жок шайлоочулардын катышуу мүмкүнчүлүгүн кеңейтүү үчүн шарттарды түзүү;
• жаштардын шайлоого катышуусун жогорулатуу;
• ишенимдүүлүк жана ачыктык технологияларын өркүндөтүү
5. Шайлоочуларды идентификациялоо
Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоодо мурда 5 компоненттен туруп, бардык функцияларды бириктирген, ошондой эле бюллетенди басып чыгаруу функциясын камтыган курама жабдуулар колдонулду.
2024-жылдын 17-ноябрында өткөн Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттарын шайлоодо 5700 даана УИП колдонулду.
Мурда шайлоолорду республикалык масштабда өткөрүү үчүн 4 миллионго жакын бюллетенди басып чыгаруу керек болчу. Ар бир бюллетень болжол менен 6-7 сомдон турат.
Ошондой эле ошол бюллетендерди АШКга жеткирүү да талап кылынган, бул дагы кошумча чыгымдарды талап кылган.
6. Шайлоочулардын катышуусу
Республика боюнча шайлоочулардын жалпы катышуусу 28,80%ы түздү. Шайлоочулардын тизмесине киргизилген 4 миллион 135 миң 39 жарандын ичинен 1 миллион 190 миң 857 шайлоочу добуш берди.
Шаардык кеңештерге добуш берүү:
1 620 243 шайлоочунун ичинен 404 139 адам катышты, бул 24,94%ды түзөт.
Шайлоочулардын эң жогорку активдүүлүгү Сүлүктү шаарында катталды - 44,31%.
Шайлоочулардын эң төмөнкү активдүүлүгү Өзгөн шаарында катталды - 17,77%.
Айылдык кеңештерде добуш берүү:
2514796 шайлоочунун ичинен 786718 адам добуш берди, бул 31,28%.
Шайлоочулардын эң жогорку активдүүлүгү - Байтик айылдык кеңеши - 46,62;
Эң төмөнкү шайлоочулардын катышуусу – Жайыл айылдык кеңеши - 12,52%
Добуштарды эсептѳѳ
«Маалыматтык шайлоо системасы» - МШС
1. Автоматтык эсептѳѳ урнасы (АЭУ) – бюллетендерди кабыл алуу жана эсептөө.
Модем – добуш берүү аяктагандан кийин БШКнын серверине маалыматтарды берүү.
2024-жылы добуш берүү процессинин үзгүлтүксүз иштешин камсыз кылуу үчүн бардык 5,700 АЭУнун иштеши жакшыртылды.
2. Негизги жана резервдик байланыш каналдары бар сервердик жана тармактык жабдуулар, АЭУнун маалыматтарын чогултуу үчүн программалык камсыздоо.
2024-жылы сервердик жабдууларды жаңыртуу максатында МШС серверлери жана киберкоопсуздук тармагынын жабдуулары үзгүлтүксүз иштөөнүн натыйжасында эскиргендигине байланыштуу жакшыртылды (2025-жылдан бери иштейт). Үзгүлтүксүз иштөө үчүн сервердин сыйымдуулугу жогорулатылды, температураны көзөмөлдөө жана БШК серверин үзгүлтүксүз электр энергиясы менен камсыздоо үчүн жабдуулар жаңыланды.
3. МШС сайты
Жалпыга кѳрүнүктүү болуу үчүн добуш берүүнүн натыйжаларын ачык жана тез көрсөтүү.
2024-жылы аралыктан добуш берүүнү (АДБ) киргизүүгө байланыштуу, ар бир УШК боюнча АДБнын жыйынтыгын көрсөтүү жагынан МШСга өзгөртүүлөр киргизилген.
4. 2024-жылдын 17-ноябрында өткөн Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттарын шайлоогдо жаңыртылган функция менен 5700 даана АЭУ (автоматтык эсептѳѳ урнасы) колдонулду.
5. 2024-жылдын 17-ноябрында өткөн Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттарын шайлоодо уюлдук байланыш жок болгон айрым алыскы райондорду кошпогондо, дээрлик бардык УШКлар байланыш менен камсыз болгон.
2024-жылдын 30-октябрында мамлекет башчынын тапшырмасы менен MEGA мамлекеттик уюлдук оператору Баткен районунун эң обочолонгон бийик тоолуу жана барууга кыйын болгон Зардалы айылында 2G жана LTE (4G) стандарттуу базалык станцияларын ишке киргизди.
Ошентип Зардалы айылындагы №8068 шайлоо участогунан 20.03тѳ материалдар кезек боюнча келип түшкөн.
Бул участканын өзгөчөлүгү мурда айылда таптакыр байланыш болгон эмес. Добуш берүүдөн кийин шайлоо участкасынын кызматкерлери тоонун боорун бойлой жөө жүрүп, АЭУ коммуникациялары бар районго жеткирип, добуш берүү маалыматтары андан ары жөнөтүлгөн.
6. 2024-жылы аралыктан добуш берүүнүн (ВВ) киргизилишине байланыштуу жыйынды таблицага жана МШСда көрсөтүлгөн ар бир шайлоо участкасы боюнча АДБнун жыйынтыктарын көрсөтүүгө карата өзгөртүүлөр киргизилген.
3 жагдай кошулду:
- аралыктагы участкалардан добуш берген шайлоочулардын маалыматтары;
- УШКнын АЭУнун корутунду маалыматтары + АДБнын маалыматтары;
- УШКга кол менен киргизүүнүн акыркы маалыматтары + АДБнын маалыматтары;
АЧЫК-АЙКЫНДЫК
1. Саясий партиялар (СП) тарабынан шаардык кеңештерге талапкерлердин тизмелерин түзүүдө Система талапкерлердин мыйзамдардын талаптарына ылайык келүүсүн аныктоого жардам берет жана автоматтык түрдө төмөнкүлөрдү сыдыргыдан ѳткѳрѳт:
- бир жыныстагы адамдардын үлүшү;
- ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар;
- талапкерлердин соттуулугу бар/жок экендиги жөнүндө маалыматтар;
- жарандыгы жана талапкерлердин катталган жери жөнүндө маалыматтар;
- талапкерлерди башка саясий партиялардын тизмесинде болуп калуусу.
2. Шайлоонун ачык-айкындуулугун камсыз кылуу үчүн бардык 2437 УШКлар видеокөзөмөл камералары менен жабдылган.
Аралыктан добуш берүү ѳткѳрүлгѳн шайлоо участокторунда коомчулукка шайлоонун жүрүшүнө түз байкоо жүргүзүү мүмкүнчүлүгүн берген онлайн-трансляция жүргүзүлдү.
Видеокөзөмөлдүн жазуулары 2 шайлоо участкасында талаштуу жагдайларды чечүүгө жардам берди.
КИБЕРКООПСУЗДУК
1. Шайлоо учурунда киберкоопсуздукту камсыз кылуу боюнча чаралар:
• сервердик инфраструктураны модернизациялоо;
• кибер чабуулдардан коргоону күчөтүү;
• программалык камсыздоону жана маалыматтык системаларды адаптациялоо;
• кадрларды даярдоо.
2. Кибер коркунучтарды алдын алуу:
• 6 кол салуу учуру;
• 260 миңден ашык зыяндуу суроо-талаптар;
• коопсуздукту бузууга 22 миңден ашык аракет;
• 91 инцидент (4 бөгөттөө талап кылынды);
• 1,6 миллиондон ашык окуя, анын ичинен 282 миң коркунуч бөгөттөлгөн.
АРАЛЫКТАН ДОБУШ БЕРҮҮ
1. Кыргыз Республикасынын Президентинин 2024-жылдын 6-сентябрындагы Жарлыгы менен КР БШКга аралыктан добуш берүүнү колдонуу тапшырылды.
Аралыктан добуш берүү (АДБ) - электрондук жана/же кагаз бюллетенин пайдалануу жана добуш берүүнүн маалыматтарын автоматтык түрдө электрондук системада чогултуу менен шайлоо участкасында (аралыктан) добуш берүү («Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 2-беренеси).
Аралыктан добуш берүүнүн максаты:
- шайлоо участкасында добуш берүүгө мүмкүнчүлүгү жок шайлоочулардын катышуу мүмкүнчүлүгүн кеңейтүү үчүн шарттарды түзүү;
- шайлоодо жаштардын активдүүлүгүн жогорулатуу;
- аныктык жана ачыктык технологияларын өркүндөтүү.
2. Аралыктан добуш берүү шайлоочулардын тизмесине киргизилген, бирок убактылуу жок болгондугуна байланыштуу туруктуу катталган жери боюнча шайлоо участогунда добуш бере албаган жана аралыктан добуш берүүгө катышууга арыз берген жарандарга добуш берүүгө мүмкүнчүлүк берүү үчүн арналган.
3. Бардык округдардан шайлоочулар аралыктагы участкада добуш беришет, бирок алардын добуштары паспортунда (каттоодо) белгиленген жерде эсептелет.
Ар бир шайлоочуга тиешелүү округдун талапкерлери менен бюллетень басылып чыгарылат.
4. Республика боюнча 10 аралыктагы участка ачылган (областтык борбордо - 6 жана Бишкек шаарында -4).
Ачылыш критерийлери калктын саны, студенттердин саны, ички миграциянын жогорку деңгээли болду.
Берилген арыздардын жалпы саны: 9050.
Жаш шайлоочулар (18–35): 72%.
Арыз бергендердин арасында мамлекеттик органдардын жетекчилери, студенттер, аскер кызматкерлери, вахталык нөөмөттө иштегендер бар.
Арыздарды эң активдүү кабыл алуу пункту Кыргыз улуттук университети болду (Бишкек) – 2134 арыз.
5. Аралыктан добуш берүү аяктагандан кийин шайлоонун маалыматтык системасы (мындан ары – МШС)) тиешелүү шайлоо участокторунун жана округдарынын контекстинде бекитилген формада аралыктан добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө электрондук протоколду автоматтык түрдө түзөт.
Аймактык шайлоо комиссияларындагы системалык администраторлор ЭПДГны басып чыгарышат жана аны аймактык шайлоо комиссиясынын төрагасына өткөрүп беришет, бул аймактык шайлоо комиссиялары тарабынан жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоодо ар бир округ боюнча шайлоонун жыйынтыктарын чыгарууда эске алынат.
Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоону маалыматтык камсыз кылуу
Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын мүчөсү, арыздарды жана даттанууларды кароо, маалымат жана үгүт маселелери боюнча жумушчу топтун жетекчиси Узарбек Жылкыбаев жергиликтүү кеңештин депутаттарын шайлоодо жүргүзүлүп жаткан маалыматтык иштердин негизги багыттарына кеңири токтолду.
Шайлоочуларды маалымдоо шайлоо процессинин ачык, айкындыгын камсыз кылууда жана жарандык активдүүлүктүн деңгээлин жогорулатууда негизги ролду ойнойт. Борбордук шайлоо комиссиясы жалпыга маалымдоо каражаттары менен активдүү өз ара аракеттенип, төмөнкүлөрдү камтыган кеңири масштабдуу түшүндүрүү иштерин жүргүздү:
• шайлоону ѳткѳрүү мѳѳнѳтү,
• добуш берүү эрежелери,
• катышуучу саясий партиялар, талапкерлер жана алардын программалары.
Шайлоону маалыматтык камсыз кылуу боюнча БШКнын ишинин негизги багыттары:
ЖМКны аккредитациялоо
• Борбордук шайлоо комиссиясы 66 жалпыга маалымдоо каражаттарын жана 16 интернет-басылманы аккредитациядан өткөрдү.
• Бардык аккредитацияланган ЖМКларга БШКнын ресурстарына (расмий веб-сайт, Facebook, Instagram, Telegram баракчалары, ошондой эле Google Drive'дагы материалдар) шилтемеси бар басма сѳз релиздери жана маалымат каттары үзгүлтүксүз жөнөтүлүп турду.
2. Саясий партиялардын теледебаттарын уюштуруу жана өткөрүү
• Үгүт өнөктүгү учурунда “УТРК”, “Ош УТРК”, “Жалал-Абад УТРК”, “Нарын УТРК”, “Талас УТРК”, “Чүй УТРК” жана “Ысык-Кѳл ТК УТРК” телеканалдарында түз эфирде теледебаттар уюштурулду.
• Дебаттар 7 областтык шаарда өткөрүлүп, саясий партияларга шайлоочулардын кеңири аудиториясына өз программаларын көрсөтүүгө мүмкүнчүлүк түзүлдү.
Маалыматтык материалдарды иштеп чыгуу жана жайылтуу
• БШК кыргыз жана орус тилдеринде 116 видеоматериалдарды (телевизорлор жана социалдык тармактар, LED экрандар, статикалык телеэкрандарүчүн клиптер), жаңылыктар жана жарандардын шайлоо укуктарын жана добуш берүү эрежелерин түшүндүргөн башка материалдарды даярдап, өзүнүн платформаларына жайгаштырды.
• 117 пресс-релиз даярдалып, веб-сайтка жайгаштырылды, ошондой эле ЖМКга жөнөтүлдү
• БШКнын маалыматтык ресурстары: веб-сайт жана Facebook, Instagram, Telegram, YouTube'дагы расмий аккаунттары
• УТРК, обл. теле кѳрсѳтүү , ЭлТР, НТС, Регион ТВ, 7-канал, ТВ15, Азия ТВ, ТВ1 телеканалдары менен кызматташуу.
• Акипресс, 24KG, Sputnik Кыргызстан, Кабар маалымат агенттиктери менен кызматташуу.
• Топтук WhatsApp чаттары жайылтуу үчүн ачылды:
- ѳкүлчүлүктѳрдүн, акимчиликтердин, шаарлардын мэрлеринин, айыл өкмөттөрдүн катышуусу менен;
- УТРКнын аймактык телеканалдарынын жетекчилеринин катышуусу менен;
- «Кыргыз Туусу», «Эркин-Тоо», «Ош жаңырыгы», «Талас байрагы», «Баткен таңы», «Чүй баяны», «Акыйкат Жалал-Абад» гезиттеринин башкы редакторлорунун катышуусу менен;
- Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин басма сөз кызматы менен;
- Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин басма сөз кызматы;
- блогерлердин жана коомдук пикир лидерлеринин катышуусу менен.
ЖМКлар менен маалыматтык ѳз ара аркеттенүү
• КР БШКнын төрагасы жана мүчөлөрү телеканалдарга, радиостанцияларга, гезиттерге жана маалымат агенттиктерине түз жана жаздырып алган 116 интервью беришти.
• КР БШКнын көмөгү менен «УТРК Ала-Тоо 24» жана «ЭлТР» мамлекеттик телеканалдарында шайлоонун жүрүшү тууралуу 67 жаңылыктар сюжети даярдалды.
4. БШКнын Instagram баракчасы:
• Шайлоо мезгилинде жалпы көрүүлөрдүн саны 925 825 адамды түздү.
• 140тан ашык видео жарыяланды.
• Эң популярдуу видеолор 120 миңден ашуун көрүүчүлѳрдү чогулткан.
• Инстаграм аркылуу жалпы аудитория 1 672 182 адамды түздү.
Шайлоо учурунда социалдык тармактарга мониторинрг жүргүзүү боюнча кеңеш
Гуманитардык диалог борбору (Швейцария) менен биргеликте уюштурулган “Кыргызстандагы шайлоо учурунда социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүү” семинарынын алкагында Социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүү боюнча кеңеш түзүлдү. Кеңешке журналисттик бирикмелердин өкүлдөрү, медиа эксперттер жана медиа уюмдарынын өкүлдөрү кирди.
Кеңештин мүчөлөрү социалдык тармактарда шайлоо процессине катышкан 39 саясий партия кол койгон Меморандумдун нормаларынын сакталышы боюнча мониторинг жүргүзүштү. Жалпысынан Кеңеш Facebook, Instagram жана Telegram тармактарында жайгаштырылган 50дөн ашык маалыматтык материалдарды талдады.
Шайлоо алдындагы өнөктүктүн жүрүшүндѳ социалдык тармактарда колдонуучулар тарабынан бир катар талапкерлерге жана партияларга карата жынысына жана курагына карата кастык маанайдагы сөздөр айтылып, талапкерлер менен партиялардын беделине шек келтирген фактылар жайылтылгандыгы катталган. Талапкерлер тарабынан шайлоо мыйзамдарын бузууга, алсак шайлоо мезгилинде кызматтык абалынан пайдаланууга жол берилген. Тийиштүү фактылардын негизинде Кеңеш партияларга жана БШКнын жумушчу тобуна мындан ары ыкчам чара кѳрүү боюнча кабарлаган.
Негизинен саясий партиялар жана талапкерлер шайлоочулар менен натыйжалуу баарлашуу үчүн социалдык түйүндөрдөгү аянтчаларды толук пайдаланышпайт. Көптөгөн партиялар шайлоочуларга маалымат берүү жана алар менен баарлашуу үчүн ѳздѳрүнүн расмий аккаунттарын колдонушпайт. Айрымдары башкаларды жээрип, шайлоо алдындагы материалдарды жарыялоо менен чектелип, бир гана байланыш каналын колдонушат. Саясий партиялардын айрым аккаунттары колдонуучу аккаунт катары катталган, көпчүлүк аккаунттар текшерилген эмес.
КР БШКнын жана Мета (Facebook) өз ара аракеттери:
• 2024-жылдын 4-ноябрында Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын Facebook өкүлдөрү менен онлайн жолугушуусу болуп өттү, анда саясий жарнактарга мониторинг жүргүзүү жана каржылоонун ачык-айкындуулугун камсыздоо жолдору талкууланды.
• 15 000 талапкердин тизмеси жөнөтүлдү, анын ичинен 5 000 талапкер саясий жарнак таратуучулар катары эсепке алуу үчүн партиялык тизмесин беришти.
• Аккаунттарды текшерүү жана жарнамага уруксат берүү мыйзам бузууларды, анын ичинде жалган маалыматтын жана кастык сөздөрдүн жайылышын азайтууга жардам берди.
Блогерлер жана коомдук пикирдин лидерлери менен кызматташуу
Жаш шайлоочулардын маалымат алуусун жогорулатуу жана аларды шайлоо процессине тартуу үчүн БШК инфлюенсерлер жана жарандык активисттер менен активдүү кызматташып келди.
Чакырылган блоггерлердин арасында: Эртай Искаков, Таттубек Мамытов, Нуржан Элдияр уулу (Нурик Миньон), Нурбек Монолов, Мээрим Толепберген, Азирет Осмонов жана башкалар болду.
Алардын демилгеси боюнча БШКнын төрагасы менен 44 блоггер, активист жана коомдук ишмерлердин жолугушуусу болуп өттү, алардын ичинде Атакул Жалилов, Анжелика Кайратова, Азамат Шаршенов, Атай Бейшенбек, Жакшылык Бекназаров, Эркин Рыскулбеков ж.б. бар.
Жергиликтүү кеңештерге шайлоолор тууралуу маалымат берүү процессине блогерлер жана инфлюенсерлер активдүү катышып, элди добуштарды сатпоого, айылдын, шаардын, өлкөнүн өнүгүүсү үчүн туура тандоо жасоого чакырышты. Алардын активдүү катышуусу кеңири аудиторияны камтууга, ѳзгѳчѳ жаштар арасында, кѳмѳктѳшѳ алды.
Корутунду
Ѳзүнүн корутунду сөзүндө КР БШКнын тѳрагасы Н.Шайлдабекова жаңы шайлоо циклинин алдыда болуучу шайлоолору шайлоо комиссияларынан дагы дыкат координациялоону, даярдыкты жана кылдат мамилени талап кылаарын баса белгиледи. Ачык-айкындуулукту, мыйзамдуулукту жана шайлоо процессинин бардык катышуучуларына бирдей шарттарды камсыз кылуу үчүн максималдуу күч-аракетти жумшоо жана мурдагыдай эле жогорку деңгээлде ишти улантуу зарыл экендигине токтолду. Шайлоо комиссияларынын миссиясы шайлоону уюштуруу менен эле чектелбейт, ал ошондой эле ѳзүнѳ жарандардын шайлоо системасына ишенимин арттырууну жана Кыргыз Республикасында демократиянын негиздерин чыңдоону камтый тургандыгы белгиленди.
Шайлоо комиссияларынын сиңирген эмгегин жана натыйжалуу иштерин баалоо менен БШК аларга Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча Борбордук шайлоо комиссиясына Ардак грамоталарын жана ыраазычылык баракчаларын тапшырды.
Кененирээк билүү >>
КР Борбордук шайлоо комиссиясы Дж.Д.Нышановго Жогорку Кеңешинин депутатынын мандатын тапшырды
Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын бош калган мандатын өткөрүп берүү жөнүндө чечим кабыл алды.
Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын 2024-жылдын 16-декабрдагы жыйынында «Ата-Журт Кыргызстан» саясий партиясынан талапкерлердин тизмеси боюнча Нышанов Джайлообай Данибаевич Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты болуп катталды, ага белгиленген үлгүдөгү күбөлүк жана төш белги берилди.
Кененирээк билүү >>
БШК КР ЖК депутатынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотту
Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы 2024-жылдын 16-декабрдагы жыйналышында «Ата-Журт Кыргызстан» парламенттик фракциясынан Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Толонов Чынберди Толоновичдин ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотту.
КР БШК «Ата-Журт Кыргызстан» парламенттик фракциясынан Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын ыйгарым укуктарын алып салуу жөнүндө түшкөн өз арызынын негизинде, Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 79-беренесинин 2-бөлүгүнүн 1-пунктуна, “Кыргыз Республикасынын Президентин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо жөнүндө” Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 65-беренесинин 4-бөлүгүнүн 1-пунктуна ылайык Ч.Т. Толоновдун ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу жөнүндө токтом кылды.
Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Толонов Чынберди Толоновичдин күбөлүгү анык эмес деп табылды.
Кененирээк билүү >>
КР БШКнын 2024-жылы 16 - декабрында өтүүчү жыйналышынын күн тартибинин долбоору
Өткөрүү датасы: 2024-ж. 16-декабры
Убактысы: 17:30
Өткөрүлүүчү жери: жыйналыштар залы
1. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Ч.Т. Толоновдун ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу жөнүндө;
(баяндамачы – баяндамачы – Айтикеев Т.О., шайлоо процесстерин уюштуруубашкармалыгынын башчысы)
2. Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин кээ бир депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу жана бош калган мандаттарды жергиликтүү кеңештердин депутаттыгына талапкерлерге өткөрүп берүү жөнүндө Кызыл-Кыя, Сүлүктү, Сузак, Ноокен, Өзгөн, Ноокат, Ак-Талаа жана Түп аймактык шайлоо комиссияларынын чечимдерин бекитүү тууралуу;
(баяндамачы – баяндамачы – Айтикеев Т.О., шайлоо процесстерин уюштуруубашкармалыгынын башчысы)
3. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын бош калган мандатын өткөрүп берүү жөнүндө
(баяндамачы – баяндамачы – Айтикеев Т.О., шайлоо процесстерин уюштуруубашкармалыгынын башчысы)
4. Ар кандай маселелер
Кененирээк билүү >>
БШК усулдук жардам көрсөтүү максатында жергиликтүү кеңештердин шайланган 6384 депутатынын ар бирин ченемдик-укуктук актылардын жыйнагы менен камсыз кылат
“Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештерин таркатуу жана Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттарын шайлоону дайындоо жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Президентинин 2024-жылдын 6-сентябрындагы №256 Жарлыгына ылайык, Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттарын шайлоо 2024-жылдын 17-ноябрында болуп өткөн.
2024-жылдын 25-ноябрында Борбордук шайлоо комиссиясынын жыйынында 33 шаардык жана 231 айылдык кеңештерге добуш берүүнүн жыйынтыктары жана шайлоонун натыйжалары жөнүндө протоколдор бекитилди.
Бүгүнкү күндө аймактарда аймактык шайлоо комиссияларынын жардамы менен жергиликтүү кеңештердин биринчи сессиялары өткөрүлдү.
Жергиликтүү кеңештердин депутаттарынын өзгөчө ролун жана алардын ишмердүүлүгүн мыйзамдардын негизинде жүзѳгѳ ашыруунун маанилүүлүгүн түшүнүү менен Борбордук шайлоо комиссиясы «Өнүктүрүү саясат институту» коомдук бирикмеси менен биргеликте жергиликтүү кеңештин ар бир депутатын жергиликтүү өз алдынча башкаруу чөйрөсүндөгү негизги ченемдик укуктук актылар камтылган (республика боюнча бардыгы болуп 6384 депутат шайланган) ченемдик-укуктук актылардын жыйнагы менен камсыз кылат. Ошондой эле, Кыргыз Республикасынын Конституциясынын тексти бүткүл республика боюнча кеңештерге берилет.
Бул материалдар жергиликтүү кеңештердин жаңы шайланган депутаттарына өз ишин жана жергиликтүү кеңештин ишин башталган алгачкы күндѳн тартып эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык так уюштурууга, айылдарды жана шаарларды ѳнүктүрүүнү камсыз кылуу жана аймактардагы жарандардын турмуш деңгээлин жогорулатуу максатында ѳздѳрүнѳ жүктөлгөн функцияларды жана ыйгарым укуктарды натыйжалуу жана толук кѳлѳмдѳ аткарууга жардам берет.
Ошондой эле, жергиликтүү өз алдынча башкаруу тутумунун натыйжалуу иштешин уюштуруу маселелери боюнча Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттары үчүн окууларды өткөрүү пландаштырылууда.
2024-жылдын 17-ноябрында өткөн шайлоонун жыйынтыгы боюнча 264 жергиликтүү кеңештерге депутаттар шайланды, атап айтканда:
- 33 шаардык кеңешке – 993 депутат, анын 703 - эркектер, 290 - аялдар (29,20%);
- 231-айылдык кеңешке - 5391 депутат, анын ичинен 3143 - эркек (58,3%) жана 2248 - таял (41,7%).
Шаардык кеңештердин тизмеси менен шилтеме аркылуу таанышууга болот
Айылдык кеңештердин тизмеси менен шилтеме аркылуу таанышууга болот
Жергиликтүү кеңештердин шайланган депутаттарынын тизмеси менен https://shailoo.gov.kg/ru/news/7712/ шилтемеси аркылуу таанышса болот.
Жергиликтүү кеңештердин төрагаларынын тизмеси менен https://shailoo.gov.kg/ru/news/7718/ шилтемесине өтүп, таанышса болот.
Кененирээк билүү >>
КР БШК жарандардан жана саясий партиялардан 56 аймактык шайлоо комиссияларынын резервдерине документтерди кабыл алуу жөнүндө жарыялайт
Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук шайлоо комиссиясы Бишкек, Ош, Баткен шаардык, Баткен, Кадамжай, Кызыл-Кыя, Сүлүктү, Лейлек, Кара-Кулжа, Өзгөн, Кара-Суу, Алай, Араван, Ноокат, Чоң-Алай, Жалал-Абад, Кара-Көл, Майлуу-Суу, Таш-Көмүр, Аксы, Ала-Бука, Базар-Коргон, Ноокен, Сузак, Токтогул, Тогуз-Торо, Чаткал, Балыкчы, Каракол, Ысык-Көл, Ак-Суу, Жети-Өгүз, Тоң, Түп, Ак-Талаа, Ат-Башы, Нарын шаардык, Нарын, Жумгал, Кочкор, Талас шаардык, Талас, Бакай-Ата, Айтматов, Манас, Аламүдүн, Жайыл, Ысык-Ата, Кемин, Чүй, Сокулук, Москва, Панфилов, Токмок, Кант, Кара-Балта аймактык шайлоо комиссияларынын резервдерин толуктоо максатында жарандардан жана саясий партиялардан документтерди кабыл алууну жарыялайт.
“Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча шайлоо комиссиялары жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 19-беренесинин 1-бөлүгүнө ылайык, аймактык шайлоо комиссиясы беш жылдык мөөнөткө саясый партиялардын өкүлдөрүнүн экиден биринин жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органдарынын өкүлдөрүнүн экиден биринин курамында түзүлөт, жогоруда көрсөтүлгөн аймактык шайлоо комиссияларынын ыйгарым укуктарынын мөөнөтү аяктады.
Белгилей кетсек, “Кыргыз Республикасында шайлоо жана референдум ѳткѳрүү боюнча шайлоо комиссиялары жѳнүндѳ” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 19-беренесинин 4-бөлүгүнө ылайык, аймактык шайлоо комиссиясы Борбордук шайлоо комиссиясы тарабынан түзүлөт.
Шайлоо комиссияларынын курамына жана резервине көрсөтүүчү субъекттер саясий партиялар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органдары (жергиликтүү кеңештер) болуп саналат.
Белгилей кетсек, “Кыргыз Республикасында шайлоо жана референдум ѳткѳрүү боюнча шайлоо комиссиялары жѳнүндѳ” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 22-беренесинин 1-бөлүгүнө ылайык төмөнкүлөр шайлоо комиссиясынын мүчөлөрү боло албайт:
- Жогорку Кеңештин депутаты, жергиликтүү кеңештин депутаты;
- мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын кызмат адамдары;
- сот, укук коргоо жана фискалдык органдын кызматкери, аскер кызматчысы;
- талапкер, талапкердин жана саясый партиянын өкүлү;
- башка мамлекеттин жарандыгы бар адам;
- мыйзамда белгиленген тартипте, соттуулугу алып салынбаган же жоюлбаган адам;
- башка шайлоо комиссиясынын мүчөсү;
- терс негиздер боюнча шайлоо комиссиянын мүчөсүнүн милдеттеринен мөөнөтүнөн мурда бошотулган адам.
Аймактык шайлоо комиссияларынын резервине саясий партиялардан талапкерлерди кѳрсѳтүү алардын уставдарына ылайык жүзөгө ашырылат. Саясий партиялар талапкерлердин документтерин Борбордук шайлоо комиссиясына 2025-жылдын 10-январынын саат 18:00гө чейин тапшырышат.
Аймактык шайлоо комиссияларынын резервине киргизүү үчүн жарандар, коомдук бирикмелер тиешелүү жергиликтүү кеңешке документтерди 2025-жылдын 10-январынын саат 18.00гө чейин тапшырышы зарыл. Шайлоо комиссияларынын резервине талапкерлерди көрсөтүү боюнча жергиликтүү кеңештин сессиясы шайлоо комиссияларынын резервине талапкерлерди көрсөтүүнүн мөөнөтү аяктагандан кийин үч күндөн кечиктирбестен өткөрүлөт. Сессиянын чечими бардык талапкерлердин документтери менен бирге КР БШКсына токтоосуз ѳткѳрүлүп берилет.
Эгерде саясый партиядан аймактык шайлоо комиссиясынын каралган мүчөлөрүнүн санынан ашыкча сунушталган учурда, анда тийиштүү жогору турган шайлоо комиссиясы чүчүкулак өткөрөт. Тийиштүү шайлоо комиссиясынын курамына кирбеген саясый партиялардын өкүлдөрү, саясый партиялардан шайлоо комиссиясынын мүчөлүгүнөн мөөнөтүнөн мурда чыккан учурда, бош орунду ээлөө үчүн саясый партиялардын резервин түзөт.
Аймактык шайлоо комиссияларынын резервине сунушталуучу документтердин тизмеги:
- аймактык шайлоо комиссиясынын курамында иштөөгө макулдугу жөнүндө арыз жана Кыргыз Республикасынын шайлоо мыйзамдарынын ченемдерин сактоо тууралу милдеттенме;
- паспорттун көчүрмөсү;
- иштеген жери, окуусу, билими көрсөтүлгөн биографиялык маалыматтар (кадрларды каттоо боюнча өздүк баракча же резюме);
- байланыш маалыматтар: жашаган жеринин дареги, телефон номурлары (үйдүкү, электрондук почтасы);
- көрсөткөн субъектинин протоколу.
Көрсөтүүчү субъектилер шайлоо комиссиясынын мүчөлүгүнө талапкерлерди көрсөтүү учурунда шайлоо комиссиясынын мүчөлүгүнө талапкер, эреже катары, тиешелүү калктуу пункттун аймагында жашоого тийиш экенин эске алуулары зарыл.
Аймактык шайлоо комиссияларынын курамы жана резерви тууралуу маалыматтар, КР БШКнын “Шайлоо комиссияларын түзүү, таркатуу жана шайлоо комиссияларынын резервин түзүү, жүргүзүү тартиби жөнүндө” Жобо менен КР БШКнын www.shailoo.gov.kg сайтынан таанышууга болот.
Зарыл документтердин үлгүлөрү: арыз, саясий партиянын протоколу, жарандардын чогулушунун протоколу
Маалымат алуу үчүн телефон: (0312) 66-01-16
Эскертүү: “Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча шайлоо комиссиялары жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 19-беренесинин 2-бөлүгүнө ылайык, аймактык шайлоо комиссиясынын курамында ар бир саясый партиядан бирден ашык эмес өкүл болушу мүмкүн.
Кененирээк билүү >>
Волонтерлор жана шайлоолор: жарандык активдүүлүк жана ага катышуу
Бүгүн, 5-декабрда бүткүл дүйнөдѳ волонтерлордун Бүткүл дүйнөлүк күнүн - башкаларга жан үрѳп, дилгирлик менен жардам берип, дүйнөнү жакшырткандарга коом тарабынан ыраазычылык билдирген күндү белгилейт.
Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы волонтерлорду кесиптик майрамы менен куттуктайт жана жергиликтүү коомчулукту жана мамлекетти өнүктүрүү үчүн шайлоонун маанилүүлүгү жөнүндө жарандардын маалымдуулугун жогорулатууга жигердүү катышкандыгы үчүн, ошондой эле 2024-жылдын 17-ноябрында өткөн жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоодо аралыктан добуш берүүгө арыздарды кабыл алууга көмөктөшкөндүгү үчүн ыраазычылык билдирет. Майрамдын урматына КР БШК 2024-жылдын 17-ноябрындагы жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоодо жарандардын шайлоо процесси тууралуу маалымдуулугун жогорулатууга жана активдүү, жоопкерчиликтүү жарандык позицияны калыптандырууга кошкон салымы үчүн ыктыярчыларга ыраазычылык билдирди.
Жыл сайын шайлоого катышкан ыктыярчылардын саны өсүүдө. Түшүндүрүү иш-чараларына катышуудан тышкары, волонтерлор добуш берүү күнү ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарга активдүү жардам беришет, ошондой эле шайлоо укуктарынын сакталышын көзөмөлдөөгө катышышат. Алардын иши шайлоонун жыйынтыгына болгон ишенимди жана шайлоо процессинин ачыктыгын камсыз кылууга жардам берүүдѳ.
Бүткүл дүйнөлүк волонтерлор күнү - бул жарандык жоопкерчиликтин жана ар бирибиздин коомго аралашуубуздун канчалык маанилүүлүгүн эскертет. Ар бир добуш маанилүү болгон демократиялык шайлоолордо волонтердук ишмердүүлүк эркин жана таза добуш берүү үчүн шарттарды түзөт.
Ушул күнү биз бардык волонтерлорго ак эмгеги жана берилгендиги үчүн ыраазычылык билдиребиз. Алардын колдоосунун аркасында эң маанилүү демократиялык институттардын бири катары жарандарды маалымдоо жана шайлоону даярдоо процесси кыйла натыйжалуу, уюшкандыкта жана жарандар үчүн жеткиликтүү болуп калды.
Бүгүнкү күндө да волонтерлор өлкөбүздүн өнүгүүсүнө, анын демократиялык негиздерин чыңдоого жана бардык жарандар үчүн адилеттүү коомду түзүүгө салым кошууну улантууда.
Сиздерге чың ден соолук, асыл ишиңиздерде ийгиликтерди жана жаңы жетишкендиктер үчүн түгөнгүс кубат-дем каалайбыз. Сиздердин иш-аракеттериңиз ар дайым адамдардын жүрөгүндѳ түнѳк таап, ал эми ишке берилгендик канааттануу жана эл алдында таанылууну алып келсин.
Сиздердин ак эмгегиңиздер үчүн терең урматтоо жана ыраазычылык билдиребиз!
Кененирээк билүү >>
Майыптыгы бар адамдардын эл аралык күнү: Жергиликтүү кеңештерге шайлоонун жыйынтыгы боюнча шаардык кеңештерге 26 майыптыгы бар жаран депутат болуп шайланды
2024-жылдын 17-ноябрында өткөн жергиликтүү кеңештерге шайлоонун жыйынтыгы боюнча 26 майыптыгы бар жаран шаардык кеңештерге депутат болуп шайланды, бул мурдагы шайлоолордогу кѳрсѳткүчтѳн кыйла жогору, ал учурда болгону 4 гана депутат болгон. Бул прогресс саясий партияларга талапкерлердин тизмесине кеминде бирден майыптыгы бар адамды киргизүүгө милдеттендирүүчү мыйзамдык чаралардын негизинде мүмкүн болду («Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 49-беренеси).
Майыптыгы бар адамдардын шайлоо укуктарын ишке ашыруу үчүн Кыргыз Республикасында бир катар чаралар, биринчи кезекте мыйзамдык чаралар киргизилген.
Алсак майыптыгы бар шайлоочулардын негизги укуктары төмөнкүлөрдө камтылган:
• Кыргыз Республикасынын Конституциясында;
• «Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдардын укуктары жана кепилдиктери жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамында (2008-ж.);
• Эл аралык келишимдерде, атап айтканда:
- Адам укуктарынын жалпы декларациясы (1948);
- Жарандык жана саясий укуктар жөнүндө эл аралык пакт (1994-жылы ратификацияланган);
• - Майыптардын укуктары жөнүндө конвенцияда (2019-жылы ратификацияланган).
• «Кыргыз Республикасынын Президентин жана Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоо жөнүндө» конституциялык Мыйзамда;
• «Кыргыз Республикасынын референдуму жөнүндө» конституциялык Мыйзамда;
• «Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоо жөнүндө» мыйзамда;
• «Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашырууну камсыз кылуу жөнүндө» КР БШКнын жобосунда.
Аталган ченемдик укуктук актыларга ылайык, майыптыгы бар жарандар тике жана жашыруун эркин билдирүү аркылуу бирдей шартта добуш берүүгө катышып, шайлоого жана шайланууга бирдей укуктарга ээ.
Майыптыгы бар шайлоочулардын укуктарын коргоо боюнча ченемдик укуктук актылардын жогоруда көрсөтүлгөн нормаларын аткарууда, 2017-жылдан тартып Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясында ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдардын шайлоо укуктарын камсыз кылуу боюнча курамына мамлекеттик органдардын өкүлдөрүнѳн тышкары, ошондой эле майыптыгы бар адамдардын бирикемелеринин жана майыптыгы бар адамдар менен иштеген уюмдардын өкүлдөрү кирген Жумушчу топ иштѳѳдѳ. Бул ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар үчүн чыныгы зарыл болгон даректүү чараларды иштеп чыгуу үчүн өзгөчө маанилүү.
Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдардын шайлоо укуктарын толук ишке ашырууну камсыз кылуу боюнча чаралардын комплекси төмөнкүлөрдү камтыйт:
Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү шайлоочуларды эсепке алуу үчүн мыйзамдарга социалдык өнүктүрүү чөйрөсүндөгү атайын ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган Борбордук шайлоо комиссиясына жыл сайын 1-февралга жана 1-августка карата бардык жеке маалыматтарын көрсөтүү менен ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү шайлоочулардын иш жүзүндөгү саны жөнүндө маалымат берүү талабы киргизилген.
Бул маалымат майыптыктыгынын түрүн жана талап кылынган жардамды көрсөтүү менен ар бир шайлоо участогуна мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын муктаждыктарынын картасын түзүү үчүн негиз болот (шайлоо участогуна жеткирүү – социалдык такси, шайлоо участкасында жардам көрсөтүү, добуш берүү үчүн бюллетендин атайын форматы, пандустардын, чакыруу кнопкаларынын, тактилдик белгилердин, жетиштүү жарыктандыруунун, добуш берүүчү кабиналарда лупалардын болушу).
2024-жылдын 1-августуна карата муктаждыктар картасына шайлоо күнү шайлоо участкасында жардамга муктаж 18 541 мүмкүнчүлүгү чектелген шайлоочу киргизилген. Алардын ичинен 9385 (50,6%) эркектер, 9156 (49,4%) аялдар. Курактык категориялары боюнча: 18-30 жаштагылар - 4030, 31-60 жаштагылар - 9512, 60 жаштан жогоркулар - 4999 адам.
Шайлоо мыйзамдарында ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар үчүн шайлоо участкаларынын жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу боюнча так талаптар белгиленген. Шайлоо комиссиялары жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргеликте добуш берүү үчүн жайлардын жеткиликтүүлүгүн такай баалап турушат. Шайлоо участкасынын имаратынын кире беришинде пандус бар же жок экендиги жөнүндө маалымат муктаждыктар картасына жазылат.
Шайлоо күнү мүмкүнчүлүгү чектелген шайлоочуларга ыктыярдуу жардамдар көрсөтүлүп, жергиликтүү бийлик өкүлдөрү транспорт менен камсыз кылууда. Добуш берүүчү жайларды ылайыкташтыруу жана шайлоо участкаларын жеткиликтүү кылуу инклюзивдүү шайлоо процессин түзүүнүн маанилүү элементтери болуп саналат.
Белгилей кетсек, шайлоо участкаларын пандустар менен камсыз кылуу кыйла жогорулады: 2017-жылы 27%, 2019-жылы - 43%, ал эми 2024-жылы жергиликтүү кеңештерге шайлоодо 87%га жеткен (2438 шайлоо участогунун ичинрен 2102 участогуна пандустар орнотулган).
Мындан тышкары, мүмкүнчүлүгү чектелген жарандар үчүн шайлоо участкаларынын жеткиликтүүлүгүн камсыздоо бул шайлоо участкалары жайгашкан билим берүү, маданият, саламаттыкты сактоо мекемелеринин жана административдик имараттардын жеткиликтүүлүгүн жакшыртууга жардам берет.
2024-жылы шайлоо мыйзамдарында шайлоо участкаларынын пандустарынын белгиленген стандарттарга жооп берүүсүн камсыз кылуу боюнча нормалар киргизилген. Бул норманын аткарылышы прокуратуранын кѳзѳмѳлүндѳ турат жана объектилерде орнотулган пандустардын сапатын жогорулатуунун укуктук негизи болуп калды.
Көрүүсү начар шайлоочулар катталган шайлоо участокторуна Брайль шрифти менен атайын бюллетендер жана трафареттер жөнөтүлдү. 2024-жылы Брайль арибинде 983 бюллетень чыгарылган:
• 749 – шаарлардагы участкалар үчүн,
• 234 – айылдардагы участкалар үчүн.
Добуш берүүчү кабиналар коляска менен жүргөн шайлоочулар үчүн ылайыкташтырылган. Добуш берүүнүн купуялуулугун камсыздоо үчүн алар трафареттер, лупа, кошумча жарыктандыруу жана отургучтар менен жабдылган.
Жергиликтүү кеңештерге орун-жайдан тышкары добуш берүү мүмкүнчүлүгү уюштурулуп, аны мүмкүнчүлүгү чектелген 1979 шайлоочу пайдаланды.
Борбордук шайлоо комиссиясы майыптыгы бар шайлоочуларга атайын форматтар аркылуу шайлоолор жөнүндө маалымат берет. Бул максаттар үчүн Брайль шрифтин колдонуу менен ыңгайлаштырылган плакаттар жана брошюралар даярдалат. Бардык маалыматтык видеолор субтитрлер же сурдокотормо менен коштолуп, угуусу начар адамдар үчүн жеткиликтүүлүктү камсыз кылат.
Ошондой эле, майыптыгы бар шайлоочуларды маалымдоо үчүн, майыптыгы бар талапкерлер үчүн жана майыптыгы бар шайлоочулар үчүн жеткиликтүү форматта маалыматтык китепчелер даярдалган.
Бул маалыматтык китепчелер алдыдагы жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоолор боюнча түшүндүрүү иштерин жүргүзүү максатында мүмкүнчүлүгү чектелген жарандардын эң ири бирикмеси болгон “Кыргыз азиздер жана дүлөйлөр коому” коомдук бирикмесине тапшырылды.
Шайлоо мыйзамдары талапкерлерди, саясий партияларды ѳздѳрүнүн үгүт материалдарына жалпы тираждын кеминде 1% өлчөмүндө тѳмѳндѳгү атайын форматтарды киргизүүгө милдеттендирет:
• сурдокотормосу жана субтитрлери бар видеороликтер – угуусу начар шайлоочулар үчүн,
• Брайль шрифиндеги басма материалдары - көрүүсү начар шайлоочулар үчүн.
Шайлоону даярдоо жана өткөрүү мезгилинде БШКнын колл-борбору иштеп турду, анда 10го чейин майыптыгы бар жарандар эмгектенүүдѳ. Ошондой эле WhatsApp номери аркылуу шайлоочулар менен видеобайланыш түзүлүп, угуу жана сүйлөө мүмкүнчүлүгү чектелген шайлоочулар жаңдоо тилинде суроолоруна жооп алышты.
БШКнын расмий сайтында майыптыгы бар шайлоочулар үчүн атайын веб-баракча түзүлүп, ал дайыма жаңыланып турат.
Шайлоо комиссияларында ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген 38 адам иштейт:
• БШКнын аппаратында 131 кызматкердин ичинен 2 адам майыптыгы бар кызматкер,
• 56 аймактык комиссиясынын 650 мүчөсүнүн ичинен 2 мүчөсү майыптыгы бар адам,
• 2438 участкалык шайлоо комиссиясынын 30503 мүчөсүнүн ичинен 34 мүчѳсү майыптыгы бар адамдар.
Мына ушул чаралардын бардыгы майыптыгы бар жарандардын шайлоого катышуусу үчүн жеткиликтүү жана инклюзивдүү чөйрөнү түзүүнүн маанилүүлүгүн көрсөтүп турат. Шайлоо процессинин инклюзивдүүлүгүн камсыз кылуу КР БШК тарабынан жүргүзүлүп жаткан реформанын беш негизги багытынын бири болуп эсептелет.
Кененирээк билүү >>
КР БШКнын 2024-жылы 4 - декабрында өтүүчү жыйналышынын күн тартибинин долбоору
Өткөрүү датасы: 2024-ж.4-декабры
Убактысы: 16:00
Өткөрүлүүчү жери: жыйналыштар залы
1. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын Ардак грамотасы менен сыйлоо жана ыраазычылык каты жөнүндө
(баяндамачы – А.Дамир кызы АРБ секторунун башчысы)
2. Ар кандай маселелер
Кененирээк билүү >>
Бишкек шаардык кеңешинин биринчи сессиясы: тѳраганы жана вице-спикерлерди шайлоо
2024-жылдын 2-декабрында Бишкек шаардык кеңешинин жаңы курамынын биринчи сессиясы болуп өттү. Сессиянын ачылышында Бишкек аймактык шайлоо комиссиясынын башчысы Бахадыр Конуров депутаттарга жергиликтүү кеңештин депутаттарынын күбөлүктөрүн жана төш белгилерин тапшырды.
Бишкек шаардык кеңешинин регламентине ылайык, биринчи сессияны жаш курагы боюнча эң улуу депутат Лира Акунова ачып, жаңы төрага шайланганга чейин жыйынды алып барды.
Күн тартибине төраганы жана төраганын орун басарларын шайлоо, үчүнчү Элдик Курултайга делегаттарды шайлоо боюнча Бишкек шаарынын жергиликтүү жамаатынын өкүлчүлүктүү жыйынын уюштуруу жана өткөрүү, фракцияларды каттоо жана алардын лидерлерин аныктоо сыяктуу негизги маселелер, ошондой эле кеңештин башка уюштуруу маселелери киргизилди..
Көпчүлүк коалициясы депутат Бекжан Усеналиевдин талапкерлигин (36 жашта. “Ишеним” саясий партиясынан БШКнын мурунку чакырылышынын депутаты болгон. Жогорку билимдүү – Ж.Баласагын атындагы КУУ– юриспруденция адистиги) “Адилет” партиясынан төраганын кызмат ордуна сунуштады. Анын талапкерлигин көпчүлүк добуш менен колдоду – ага 43 депутат “макул”, 4 депутат “каршы”, 3 депутат “калыс” добуш берди.
Бишкек шаардык кеңешинин вице-спикерлери болуп «Жаңы күч-Новая сила» партиясынан Жылдызбек Абдраимов (42 жашта. «Өнүгүү-Прогресс» саясий партиясынан БШКнын мурунку чакырылышынын депутаты болгон. Билими – Билим берүү жана илим министрлигине караштуу Социалдык өнүктүрүү жана ишкердик институтунун социалдык-экономикалык колледжи) жана “Эл үмүтү” партиясынан Болот Ибрагимов (34 жашта, «Элкат» ЖЧКнын башкы директорунун кеңешчиси, билими – Курулуш, транспорт жана архитектура кыргыз мамлекеттик унивеситети, кесиби –“маалыматтык технология”) шайланышты.
Эскерте кетсек, административдик-аймактык реформанын жүрүшүндө Бишкек шаардык кеңешинин депутаттарынын саны 51ге чейин көбөйгөн. Реформага чейин кеңеште 45 депутат болгон.
Ошондой эле, 2024-жылдын 17-ноябрында 33 шаарда жана 231 айылдык кеңештерде жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоо өткөндүгүн белгилѳѳ зарыл. Борбор калаада шайлоодо тѳмѳндѳгү беш партия шайлоо босогосунан ѳтѳ алышкан:
«Жаңы күч— Новая сила» — 37 903 добуш (29,48%) — 17 мандат
«Эмгек» — 28 647 добуш (22,28%) — 12 мандат
«Адилет» — 17 858 добуш (13,89%) — 8 мандат
«Ынтымак» — 18 613 добуш (14,48%) — 8 мандат
«Эл үмүтү» — 14 514 добуш (11,29%) — 6 мандат
«Жаны күч - Новая сила»:
Конгантиев Куванычбек Камбаралыевич
Суракматов Айдар Азизович
Дуйшекеева Элнура Качкыновна
Чалов Иляз Алмазович
Токтогулов Максат Сарылбекович
Ашанбаева Омуркан Бактыбековна
Абиров Жаныбек Болотбекович
Бактыбеков Алымбек Бактыбекович
Кузнецова Татьяна Анатольевна
Жакыпов Таалайбек Маматович
Досиев Эдик Шарипович
Алымкулова Каныкей Законбековна
Сурапбаев Таалайбек Каримжанович
Абдраимов Жылдызбек Асанкулович
Бекмуратова Динара Алмазбековна
Шукуров Бектур Съездбекович
Жумалиев Чынгыз Зайнидинович
«Эмгек»:
Марлисбеков Эмир Марлисбекович
Досалиев Элмир Акуналыевич
Алымбаева Елизавета Бердиевна
Асанбеков Жаныбек Асанбекович
Чепеев Калыбек Чепеевич
Расул кызы Миргүл
Мусагул уулу Амантур
Жапиев Султан Марипжанович
Акунова Лира
Касиев Майрамбек Качканакович
Салымбеков Эркинбек Мамытбаевич
Кенжебаева Светлана Козубаевна
«Адилет»:
Макешов Айбек Барыктобасович
Дайырбеков Таалайбек Эсенбекович
Идырова Рамина Рамазановна
Бахтияров Эркин Бахтиярович
Усеналиев Бекжан Бактыбекович
Ашырова Айканыш Жоомартовна
Иманказыев Нурумбет Иманказыевич
Насиралиев Эржан Алтымышович
«Ынтымак»:
Алымбеков Максат Жумакадырович
Эргешов Казыбек Кочкорович
Халилова Гулназ Мажитовна
Сариев Таалайбек Жолдошбаевич
Бектемиров Дуйшонбек Бектемирович
Шарапова Жибек Закировна
Аскеров Марат Мирбекович
Абышев Аскар Замирбекович
«Эл үмүтү»:
Ибрагимов Болот Адылбекович
Алмаз уулу Аскар
Исакова Нурзат Темирболотовна
Карыбек уулу Улукбек
Аматов Рысбай Аматович
Досалиева Айдай Баялиевна
Кененирээк билүү >>
Кыргыз Республикасынын 264 шаардык жана айылдык кеңешинин төрагалары шайланды
2024-жылдын 17-ноябрында Кыргыз Республикасынын 264 шаардык жана айылдык кеңешинин депутаттары шайланды.
Жергиликтүү өз алдынча башкаруу тармагындагы административдик-аймактык реформага байланыштуу мыйзамдарга киргизилген өзгөртүүлөргө ылайык, жаңы түзүлгөн айыл аймактарында жана шаарларда кеңештердин сессиялары аймактык шайлоо комиссиялары тарабынан чакырылат.
2024-жылдын 26-30-ноябрында аймактарда 264 кеңештин биринчи уюштуруу сессиялары өттү: 33 шаардык жана 231 айылдык кеңештер.
Аймактык шайлоо комиссиялары шайланган депутаттарды каттап, аларга жергиликтүү кеңештердин депутаттарынын күбөлүктөрүн жана төш белгилерин тапшырды.
Мыйзамга ылайык, жергиликтүү кеңештин биринчи сессиясынын күн тартибине төрага, төраганын орун басарларын шайлоо жана жергиликтүү кеңештин ишинин уюштурулушу боюнча башка маселелер киргизилет.
Шаардык жана айылдык кеңештердин төрагалары депутаттардын арасынан жашыруун добуш берүү жолу менен шайланып, жергиликтүү кеңештин ыйгарым укуктарынын мөөнөтү үчүн дайындалды. Кеңештердин ыйгарым укуктарынын мөөнөтү - 5 жыл.
Бишкек шаардык кеңешинин сессиясы 02.12.2024 өтөт.
2024-жылдын 22-26-ноябрында Борбордук шайлоо комиссиясында 33 шаардык жана 231 айылдык кеңештердин шайлоо жыйынтыктары боюнча аймактык шайлоо комиссияларынын протоколдору бекитилди.
Жергиликтүү кеңештердин төрагаларынын тизмеси (02.12.2024 боюнча).
Шайланган жергиктүү кеңештеринин төрагалары
№
Жергиликтүү кеңештердин аталышы
Төраганын ФАА
Туулган жылы
Нарын району
1
26.11.2024
Учкун айылдык кеңеши
Кайыпов Бакытбек Асанакунович
20.06.1972
Э.Токсобаев атындагы орто мектепте мугалим
2
26.11.2024
Эмгек-Талаа айылдык кеңеши
Касымов Рысмат Шайлоевич
19.07.1973
Кара-Кече көмүр кенинде айдоочу
3
26.11.2024
Жан-Булак айылдык кеңеши
Акматов Саматбек Саламатович
05.03.1985
Дыйкан чарба
Кара-Кулжа району
4
26.11.2024
Ылай-Талаа айылдык кеңеши
Мойдунов Абумалик Сатарович
12.04.1994
5
26.11.2024
Сары-Булак айылдык кеңеши
Абдыманап уулу Анвар
21.04.1997,
Билим берүү тармагында адис
6
26.11.2024
Ой-Тал айылдык кеңеши
Кийизбаев Курстанбек Тентимишович
03.06.1989
7
26.11.2024
Алайку айылдык кеңеши
Абдилазиз уулу Баатырбек
14.06.1990
Айтматов району
8
26.11.2024
Шекер айылдык кеңеши
Иманалиев Канат Эркинович
26.12.1969
Дыйкан чарба
Манас району
9
26.11.2024
Семетей айылдык кеңеши
Джапаркулов Турусбек Уваделдаевич
27.02.1990
Манас райондук ДЮСШ курөш боюнча тренер
Панфилов району
10
26.11.2024
Орто-Кайыңды айылдык кеңеши
Мырзагелдиев Калыс Манасович
14.08.1988
11
26.11.2024
Курама айылдык кеңеши
Джумагулов Азамат Джумагулович.
12.07.1985
12
26.11.2024
Курпулдок айылдык кеңеши
Бухаров Эрмек Асылбекович
24.11.1989,
Жеке ишкер
Айтматов району
13
26.11.2024
Аманбаев айылдык кеңеши
Нуралиев Улан Мырзахматович
10.12.1983
Кара-Буура мамлекеттик жаратылыш паркынын директору
14
26.11.2024
Токтогул шаардык кеңеши
Кылданов Сапар Токоевич
Жаңы Кыргызстан с/п көрсөтүлгөн
09.01.1967
Жеке ишкер
15
26.11.2024
Таш-Көмур шаардык кеңеши
Кудайбердиев Сагынбек Токтосунович
Жаштар с/п көрсөтүлгөн
23.07.1985
Жеке ишкер
Панфилов району
16
26.11.2024
Фрунзе айылдык кеңеши
Дюшеналиев Марат Курманбекович
24.04.1988,
Жеке ишкер
17
26.11.2024
Кайыңды шаардык кеңеши
Абдрасулов Урмат Бейшеналыевич
Бирге-Вместе с/п көрсөтүлгөн
21.01.1976
Жеке ишкер
18
26.11.2024
Ош шаары
Баетов Болот Талайбекович
Жаңы Кыргызстан с/п
30.11.1993
Жеке ишкер
Баткен району
19
27.11.2024
Самаркандек айылдык кеңеши
Гапаров Шайлообек Белекбайевич
09.02.1984
20
27.11.2024
Алтын-Бешик айылдык кеңеши
Матраимова Айчурок Акылбековна
16.07.1978
Газ орто мектебинин мугалими
21
27.11.2024
Кызыл-Кыя шаардык кеңеши
Аматов Жаныбек Женишбекович
НДПК с/п көрсөтүлгөн
22.04.1989
Жеке ишкер
22
27.11.2024
Сүлүктү шаардык кеңеши
Абдуназаров Бактыбек Ахматович
Адилет с/п көрсөтүлгөн
31.08.1971
Лейлек району
23
27.11.2024
Раззаков шаардык кеңеши
Саматов Санжар Анаркулович
Ынтымак с/п көрсөтүлгөн
20.08.1976
24
27.11.2024
Жаңы-Жер айылдык кеңеши
Мурадилов Жээнали Женишбекович
31.05.1990
25
27.11.2024
Кулунду айылдык кеңеши
Досов Абдижапар Абдикаримович
20.06.1976
Сузак району
26
27.11.2024
Кара-Дарыя айылдык кеңеши
Абдыгапаров Улан Абдыгапарович
26.11.1987
Жеке ишкер
27
27.11.2024
Атабеков айылдык кеңеши
Мавлянов Аттокур Маматович
10.05.1967
Базар-Коргон району
28
27.11.2024
Сайдыкум айылдык кеңеши
Анарбаев Болотбек Анарбаевич
23.08.1981
Жеке ишкер
Ноокен району
29
27.11.2024
Шамалды-Сай шаардык кеңеши
Сатаров Залкарбек Артыкалиевич
Жаңы Кыргызстан с/п көрсөтүлгөн
30.04.1984
30
27.11.2024
Бүргөндү-Достук айылдык кеңеши
Мадалиев Нуралы Мамасабирович
12.07.1984
31
27.11.2024
Момбеков айылдык кеңеши
Абдыразак уулу Ислам
04.11.1993
Тогуз-Торо району
32
27.11.2024
Атай айылдык кеңеши
Өскөнбай уулу Сүйүндүк
23.01.1985
Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги, куткаруучу
33
27.11.2024
Майлуу-Суу шаардык кеңеши
Атамырзаев Данияр Акпаралыевич
Жаңы Кыргызстан с/п көрсөтүлгөн
05.07.1985
Чаткал району
34
27.11.2024
Каныш-Кыя айылдык кеңеши
Козубаев Мирбек Мизираимович
13.11.1983
ЗАО «Чаарат ЗААВ» УЧР адиси
Токтогул району
35
27.11.2024
Кетмен-Төбө айылдык кеңеши
Алишеров Айдарбек Сыдыкович
25.09.1979
36
27.11.2024
А. Суеркулов айылдык кеңеши
Мукушов Шерикбек Кубанычбекович
15.09.1988
Жеке ишкер
37
27.11.2024
Үч-Терек айылдык кеңеши
Маленов Гулусбек Абдылдабекович
20.01.1987
Жеке ишкер
38
27.11.2024
Э. Иманалиев айылдык кеңеши
Үметалиев Айбек Турдалиевич
03.06.1975
Жеке ишкер
39
27.11.2024
Балыкчы шаардык кеңеши
Аманалиев Дастан
Жаңы Кыргызстан с/п көрсөтүлгөн
15.06.1985
Түп району
40
27.11.2024
Түп айылдык кеңеши
Абдымамбетов Алмаз Байсымакович
27.07.1989
Ысык-Көл району
41
27.11.2024
Тору-Айгыр-Тамчы айылдык кеңеши
Иманалиев Нурбек Тыбынович
12.08.1971
Мугалим
Тоң району
42
27.11.2024
Күн-Чыгыш айылдык кеңеши
Кадыров Эрмек Кадырович
27.07.1990
Жеке ишкер
Кочкор району
43
27.11.2024
Кара-Суу айылдык кеңеши
Молдогазиев Азатбек Аманкулович
18.09.1973
Фермердик чарба. Механизатор
Жумгал району
44
27.11.2024
Жумгал айылдык кеңеши
Мусаева Бурул Сатыбалдиевна
18.04.1961
Нарын району
45
27.11.2024
Дөбөлү айылдык кеңеши
Шералиев Бексултан Суйутбекович
14.08.1998
Ат-Башы району
46
27.11.2024
Кара-Суу айылдык кеңеши
Жакыпакун уулу Конокбай
12.03.1990
Дыйкан чарба
47
27.11.2024
Казыбек айылдык кеңеши
Султаналиев Элеман Аскарбекович
13.05.1994
Дыйкан чарба
Ак-Талаа району
48
27.11.2024
Баетов айылдык кеңеши
Азимжанов ЧерЛЭнС Мукашович
06.06.1982
АРИС долбоорунда тренер
Кара-Кулжа району
49
27.11.2024
Кара-Кочкор айылдык кеңеши
Мухаметысак уулу Эламан
02.07.1993,
Байтушум Банк
50
27.11.2024
Кара-Гуз айылдык кеңеши
Абзаитов Султан Чырмашович
15.06.1991
Ноокат району
51
27.11.2024
А. Мирмахмудов
Дадабаев Халимжан Юлдашбаевич
11.09.1970,
Мугалим
Өзгөн району
52
27.11.2024
Өзгөн шаардык кеңеши
Джалилов Азамжон Абдуллажанович
Эл Биримдиги с/п көрсөтүлгөн
15.07.1982
Араван району
53
27.11.2024
С.Юсупов айылдык кеңеши
Мамитов Мелисбек Ибрахимович
15.07.1992,
Жеке ишкер
Айтматов району
54
27.11.2024
Чолпонбай айылдык кеңеши
Абдрай уулу Нуржан
11.03.1992
Айтматов районунун шаар куруу жана архитектура боюнча башкармалыгынын адиси
Манас району
55
27.11.2024
Үч-Коргон айылдык кеңеши
Акимбаев Алмазбек Абдижалилович
02.02.1975
Манас райондук архитектура бөлүмүндө счетчик
56
27.11.2024
Кыргызстан айылдык кеңеши
Качкымбаева Нургул Сүттүбаевна
02.01.1977
Манас районундагы Н. Цыренин орто мектебинин директору
Талас району
57
27.11.2024
Кең-Кол айылдык кеңеши
Джусупбеков Канатбек Мырсабекович
02.03.1981
58
27.11.2024
Беш-Таш айылдык кеңеши
Сатыбек уулу Максат
23.05.1979
Аламудүн району
59
27.11.2024
А. Сыдыков айылдык кеңеши
Киямидинов Аслидин Джамолидинович
15.11.1965
Ысык-Ата району
60
27.11.2024
Ак-Кудук айылдык кеңеши
Маванкуй Джумар Рамзаевич
02.04.1965,
№56 лицейинде жетекчи
61
27.11.2024
Жайылма айылдык кеңеши
Жонгучкаев Кыялбек Муратбекович
12.01.1989
Кант РЭС энергия сатуу боюнча жетекчинин орун басары
Жайыл району
62
27.11.2024
Ынтымак айылдык кеңеши
Асанов Каныбек Замирбекович
20.09.1991
Кемин району
63
27.11.2024
Чоң-Кемин айылдык кеңеши
Едилов Адилет Каниметович
13.08.1987,
дыйкан чарба
Сокулук району
64
27.11.2024
Шопоков шаардык кеңеши
Бекболотов Адылбек Токойбекович
Адилет с/п көрсөтүлгөн
04.07.1986
65
27.11.2024
Военно-Антовновка айылдык кеңеши
Мураталиев Урматбек Мойдинович
28.07.1965,
Жеке ишкер
Чүй району
66
27.11.2024
Биримдик айылдык кеңеши
Олжобаев Азамат Туратбекович
14.05.1989,
инженер
Баткен району
67
27.11.2024
Ак-Татыр айылдык кеңеши
Исманов Токтосун
07.09.1987
Т. Садыков атындагы орто мектебинде мугалим
68
27.11.2024
Суу-Башы айылдык кеңеши
Шакиров Кубатбек Жалалидинович
22.05.1976
Лейлек району
69
27.11.2024
Кең-Талаа айылдык кеңеши
Жумабайев Бустонбой Давронбойевич
19.11.1976
Сузак району
70
27.11.2024
Сузак айылдык кеңеши
Хакимов Жахонгир Абдумуталибович
24.03.1983
Жеке ишкер
Базар-Коргон району
71
27.11.2024
Акман айылдык кеңеши
Асилбеков Азамат Асилбекович
21.10.1991
Тогуз-Торо району
72
27.11.2024
Каргалык айылдык кеңеши
Токтоболотов Таалайбек Иманович
24.07.1976
Жеке ишкер
Түп району
73
27.11.2024
Балбай айылдык кеңеши
Адыкеева Гулбарчы Саяковна
18.08.1969
Ысык-Көл району
74
27.11.2024
Шайыбек-Ата айылдык кеңеши
Туйгунов Таалай Кубатович
04.08.1975
Тоң району
75
27.11.2024
Б. Мамбетов айылдык кеңеши
Жунушалиев Максат Жеңишбекович
02.04.1978
Жеке ишкер
Кочкор району
76
27.11.2024
Чолпон айылдык кеңеши
Урматов Өмүрбек Урматович
04.03.1987
А.Качыбеков ат орто мектеп мугалим
Жумгал району
77
27.11.2024
Куйручук-Кызарт айылдык кеңеши
Уланбек улуу Жыргалбек
16.07.1988
Дыйкан чарба
Нарын району
78
27.11.2024
Чет-Нура айылдык кеңеши
Бектемир уулу Самат
19.02.1990
«Бектемир ата» кооперативинин мүчөсү
Ак-Талаа району
79
27.11.2024
Тоголок-Молдо айылдык кеңеши
Бегимкулова Гулсара Айдаровна
29.01.1970
Айыл банктын адиси
Өзгөн району
80
27.11.2024
Баш-Дөбө айылдык кеңеши
Тагайкулов Мамасабир Акимович
01.11.1961,
Спорт мектебинде бөлүм башчысы
Араван району
81
27.11.2024
Достук айылдык кеңеши
Худайбердиев Розали Ниязович
10.09.1976,
Дыйкан чарба
Айтматов району
82
27.11.2024
Кара-Буура айылдык кеңеши
Жеңишбек уулу Алтынбек
24.04.1988
Дыйкан чарба
Аламудүн району
83
27.11.2024
С. Чокморов айылдык кеңеши
Акматказиев Максат Асыкбаевич
10.04.1981
АВП "Ак булак суу" мүдүрү
Ысык-Ата району
84
27.11.2024
Узун-Кыр айылдык кеңеши
Минбаев Тилек Акжолович
15.09.1979
Жайыл району
85
27.11.2024
Ак-Башат айылдык кеңеши
Рыскулов Изат Супатаевич
12.01.1988
86
27.11.2024
Жайыл айылдык кеңеши
Чолпонкулов Казбек Каныбекович
13.03.1987
Кемин району
87
27.11.2024
Кичи-Кемин айылдык кеңеши
Зарипов Самат Мансурович
22.09.1958, дыйкан чарба
Сокулук району
88
27.11.2024
Гавриловка айылдык кеңеши
Нааматов Ырысбек Байышбекович
12.06.1977,
менеджер
89
27.11.2024
Сокулук айылдык кеңеши
Жумалиев Нурбек Нуралиевич
06.07.1989
Чүй району
90
27.11.2024
Онбир-Жылга айылдык кеңеши
Анарбаев Нурадил Кадырбекович
14.01.1976
Баткен району
91
28.11.2024
Аксай айылдык кеңеши
Омурова Шарапат Маннаповна
04.11.1984
Ходжаев орто мектебинде мугалим
92
28.11.2024
Төрт-Гүл айылдык кеңеши
Суранчиев Абдирашит
20.07.1958
93
28.11.2024
Баткен шаардык кеңеши
Аширов Алтынбек Абдашимович
Эмгек с/п көрсөтүлгөн
03.05.1976
Лейлек району
94
28.11.2024
Ак-Суу айылдык кеңеши
Саматов Абдыгапар Рахманкулович
02.02.1979
95
28.11.2024
Сумбула айылдык кеңеши
Кенжебаев Калыгул Умаркулович
03.03.1989
96
28.11.2024
Жалал-Абад шаардык кеңеши
Турдубеков Орозбек Турдубекович
Адилет с/п көрсөтүлгөн
16.03.1992
ЖЧК Бетон заводун директору
Кадамжай району
97
28.11.2024
Бирлик айылдык кеңеши
Гафуров Надырбек Базарбаевич
11.06.1982
жеке ишкер
98
28.11.2024
Айдаркен шаардык кеңеши
Алтымышова Альбина Асатиллаевна
Жаңы Кыргызстан с/п көрсөтүлгөн
06.05.1992
Жеке адвокат
99
28.11.2024
Орозбеков айылдык кеңеши
Каримов Камалидин Талипович
10.08.1962
Арис
Сузак району
100
28.11.2024
Кызыл-Туу айылдык кеңеши
Алимов Асанкалый Рысбекович
29.01.1986
КР Президентинин ыйгарым укуктуу өкүлүнүн аппаратынын жетектөөчү адиси
Базар-Коргон району
101
28.11.2024
Базар-Коргон шаардык кеңеши
Анарбеков Курманбек Кубанычович
Ишеним с/п көрсөтүлгөн
22.06.1991
Жеке ишкер
Ноокен району
102
28.11.2024
Кочкор-Ата шаардык кеңеши
Абдуразаков Нургазы Абдуразакович
Жаңы Кыргызстан с/к көрсөтүлдгөн
01.08.1995
Жеке ишкер
103
28.11.2024
Э.Алиев айылдык кеңеши
Ажикулов Мелис Кенешбекович
16.01.1993
Жеке ишкер
Тогуз-Торо району
104
28.11.2024
Тогуз-Торо айылдык кеңеши
Токтожумаев Урматбек Акматбекович
15.07.1967
Коомдук ишмер
Чаткал району
105
28.11.2024
Терек-Сай айылдык кеңеши
Абибакир уулу Жылдызбек
06.04.1996
106
28.11.2024
Кара-Көл шаары
Кимсанов Чынгыз Алманбетович
12.12.1993
Токтогул району
107
28.11.2024
Толук айылдык кеңеши
Дуйшеев Зайырбек Сыязбекович
02.04.1977
108
28.11.2024
Сары-Камыш айылдык кеңеши
Мамытов Бактыбек Сейитбекович
Эмгек с/п көрсөтүлгөн
03.02.1973
№26 Зыфар Эгембердиев атындагы орто мектеп, мугалим
Түп району
109
28.11.2024
Каркыра айылдык кеңеши
Мукаев Куттубек Болотович
19.10.1992
110
28.11.2024
Карасаев айылдык кеңеши
Солпуев Душебек Борбодоевич
28.04.1963
Мугалим
Ысык-Көл району
111
28.11.2024
Садыр-Аке айылдык кеңеши
Мамытов Акылбек Алымович
17.03.1961
Жеке ишкер
Тоң району
112
28.11.2024
Ак-Терек айылдык кеңеши
Эркинбек уулу Султан
23.06.1991
Жеке ишкер
Жети-Өгүз району
113
28.11.2024
Барскон айылдык кеңеши
Ажыбеков Чыныбек Абдраевич
01.05.1975
Директор ПЛ
Кочкор району
114
28.11.2024
Кум-Дөбө айылдык кеңеши
Ыбышов Каныбек Зарлыкович
18.08.1980
Дыйкан чарба. Жетекчиси
Жумгал району
115
28.11.2024
Түгөл-Сай айылдык кеңеши
Сабырбек уулу Калысбек
02.10.1991
Нарын району
116
28.11.2024
Миң-Булак айылдык кеңеши
Усупов Казыбек Сырымбетович
21.12.1998
Дыйкан чарба
Ат-Башы району
117
28.11.2024
Ак-Моюн айылдык кеңеши
Султангазы уулу Бекболот
06.04.1968
Койчуманов атындагы орто мектебинин директору
118
28.11.2024
Баш-Кайынды айылдык кеңеши
Бокоев Абдылдабек Сейтакунович
20.01.1991
Ат-Башы токой чарбасында бөлүм башчы
Ак-Талаа району
119
28.11.2024
Ала-Буга айылдык кеңеши
Бактыбай уулу Кубанычбек
31.07.1987
Э.Мейманов атындагы орто мектепте чарба башчы
Кара-Суу району
120
28.11.2024
Папан айылдык кеңеши
Мырзабеков Мирбек Мамасабирович
31.10.1984
121
28.11.2024
Отуз-Адыр айылдык кеңеши
Атанов Данияр Адылбекович
05.04.1988,
Жеке ишкер
122
28.11.2024
Датка айылдык кеңеши
Аман уулу Алмазбек
21.12.1972
Жеке ишкер
123
28.11.2024
Ынтымак айылдык кеңеши
Дунаев Арстанбек Абдыгапарович
25.04.1987
Жеке ишкер
Кара-Кулжа району
124
28.11.2024
Кара-Кулжа айылдык кеңеши
Ормокеев Айбек Алимбекович
27.01.1973
Өзгөн району
125
28.11.2024
Дөң-Булак айылдык кеңеши
Кенжекулов Сүйөрбек
Карыбекович
23.10.1990
Жеке чарба
126
28.11.2024
Салам-Алик айылдык кеңеши
Чолпонбай уулу Сагындык
07.08.1988,
Энергетик
Алай району
127
28.11.2024
Памир-Алай айылдык кеңеши
Айтмаматов Нуркарим
04.03.1993
128
28.11.2024
Курманжан-Датка айылдык кеңеши
Камчыбек уулу Даткабек
06.09.1991,
№24 орто-мектебинин директордун орун басары
Чоң-Алай району
129
28.11.2024
Жекенди айылдык кеңеши
Мурзапар уулу Назирилло
28.03.1994,
жеке ишкер
Ноокат району
130
28.11.2024
Т. Кулатов айылдык кеңеши
Эшимбаев Абсатар Кочконбаевич
01.05.1980,
Мугалим
131
28.11.2024
Төөлөс айылдык кеңеши
Каразаков Адилет Мурзаевич
26.06.1988,
Жеке ишкер
Араван району
132
28.11.2024
Чек-Абад айылдык кеңеши
Нуралиев Бунёд Абдикадирович
06.01.1985,
Доктур
Талас району
133
28.11.2024
Чоң-Алыш айылдык кеңеши
Бейшеналиев Таалайбек Эсенкулович
20.01.1969
Бакай-Ата району
134
28.11.2024
Бакай-Ата айылдык кеңеши
Исабеков Мирлан Тынымбекович
07.08.1973
Аламудүн району
135
28.11.2024
Байтик -Баатыр айылдык кеңеши
Джумагулов Адилет Мурадилович
07.12.1991
Ала-Арча сейил бактын мүдүрү
Ысык-Ата району
136
28.11.2024
Кочкорбай айылдык кеңеши
Токбергенов Эльдияр Ишенкулович
09.05.1996,
мектептин мүдүрү
137
28.11.2024
Нурманбет айылдык кеңеши
Бекбоева Нурия Сагынбековна
11.05.1985
Жайыл району
138
28.11.2024
Сары-Коо
Урманбетов Тилек Бекенович
07.04.1980
139
28.11.2024
Кара-Балта шаардык кеңеши
Дуйшеналиев Мирбек Кубанычбекович
Жаңы Кыргызстан с/п көрсөтүлгөн
16.07.1988,
Жеке ишкер
Кемин району
140
28.11.2024
Чым-Коргон айылдык кеңеши
Тазабеков Адилет Тазабекович
16.11.1994,
Инженер
Москва району
141
28.11.2024
Төлөк айылдык кеңеши
Иманалиев Улан Дуйшонбекович
23.03.1972
Дыйкан чарба
Сокулук району
142
28.11.2024
Күн-Туу айылдык кеңеши
Султанбеков Жолдошбек Жумабекович
09.02.1981
143
28.11.2024
З. Кайназаров айылдык кеңеши
Ибраимов Эрнисбек Бакытбекович
26.07.1981
Жеке ишкер
Чүй району
144
28.11.2024
Чүй айылдык кеңеши
Ысманов Алтынбек Ысмайылович
23.09.1994
Ала-Бука району
145
28.11.2024
Айры-Там айылдык кеңеши
Кулуев Максатбек Корчубеович
03.07.1986
Аксы району
146
28.11.2024
Уч-Коргон айылдык кеңеши
Таштанбай уулу Манас
10.08.1995
147
28.11.2024
Ак-Суу айылдык кеңеши
Шаршеналы уулу Мадаминбек
13.02.1997
Баткен району
148
28.11.2024
Кара-Бак айылдык кеңеши
Дилишатов акылбек Ураимович
21.11.1980
Кара-Бак айылынын маданият үйүнүн башчысы
Кадамжай району
149
28.11.2024
Майдан айылдык кеңеши
Юлдашов Анваржон Кулмаматович
28.06.1981
150
28.11.2024
Кадамжай шаардык кеңеши
Дастиров Кубаныч Айдаралиев
Жаңы Кыргызстан с/п көрсөтүлгөн
04.02.1972
Сузак району
151
28.11.2024
Кыз-Көл айылдык кеңеши
Кушбаков Кылычбек Турдумаматович
06.06.1977
Жеке ишкер
Базар-Коргон району
152
28.11.2024
Кеңеш айылдык кеңеши
Сатаров Салмоорбек Каныбекович
01.04.1989
ЖЧК «Жаш Тилек групп» директор
Ноокен району
153
28.11.2024
Д. Садырбаев айылдык кеңеши
Тешебаев Акимбай Сатылганович
16.01.1981
АРИС ЭПРО
Түп району
154
28.11.2024
Ысык-Көл айылдык кеңеши
Мукамбетов Орозбек Жумугазиевич
30.09.1970
Ысык-Көл району
155
28.11.2024
Ж. Абдрахманов айылдык кеңеши
Кыштобаев Артыкбек Шаршенбаевич
14.12.1991
Тоң району
156
28.11.2024
Улахол айылдык кеңеши
Бейшеев Кылымбек Бейшеевич
26.06.1999
Дыйкан чарба
Жети-Өгүз району
157
28.11.2024
Жаргылчак айылдык кеңеши
Баякунов Таалайбек Кулманбетович
05.08.1974.
Кочкор району
158
28.11.2024
Ормон-Хан айылдык кеңеши
Жолдошбеков Рыскелди Жолдошбекович
30.10.1989
Дыйкан чарба мүчөсү
Жумгал району
159
28.11.2024
Байзак айылдык кеңеши
Качкынбаев Кайрат
24.10.1989
Мин-Куш филиалы
Нарын району
160
28.11.2024
Жерге-Тал айылдык кеңеши
Бакаев Ызытбек Токтоболотович
09.07.1986
Жеке ишкер
Ак-Талаа району
161
28.11.2024
Кара-Бүргөн айылдык кеңеши
Кемелов Билимбек Ильясович
01.09.1986
М.Базаркулов атындагы орто мектепте мугалим
Ат-Башы району
162
28.11.2024
Ат-Башы айылдык кеңеши
Мелис уулу Улукбек
20.01.1991
Жеке ишкер
Кара-Суу району
163
28.11.2024
Баш-Булак айылдык кеңеши
Бакиров Айбек Джолборсбекович
18.050.1986,
Жеке ишкер
164
28.11.2024
Мады айылдык кеңеши
Темирбаев Канатбек Суйунбаевич
03.09.1986
Жеке ишкер
Өзгөн району
165
28.11.2024
Кара-Шоро айылдык кеңеши
Кадырбеков Замирбек Капарович
15.08.1988
Жеке чарба
166
28.11.2024
Мырза-Аке айылдык кеңеши
Жороева Гулкан Опоновна
18.04.1966
Асыл-Мырза баладар бакчасы тарбиячы
Алай району
167
28.11.2024
Үч-Дөбө-Алай айылдык кеңеши
Кудайбергенов Абазбек Толонович
14.04.1989
168
28.11.2024
Тилектеш айылдык кеңеши
Төрөшев Каныбек Сабирович
02.01.1964
Текхникалык коргоо уюму
Чоң-Алай району
169
28.11.2024
Чоң-Алай айылдык кеңеши
Мойдунов Сталбек Мурзажанович
31.01.1987,
Спорт мектебинин машыктуруучу
Ноокат району
170
28.11.2024
Көк-Жара айылдык кеңеши
Арапов Расулбек Турганбаевич
09.05.1978
Дыйкан чарба
Араван району
171
28.11.2024
Дөбө-Коргон айылдык кеңеши
Сатвалдиев Абдижалил Алиевич
06.05.1967
Дыйкан чарба
Талас району
172
28.11.2024
Каракол айылдык кеңеши
Тилекова Эльвира Руслановна
28.04.1984
Мугалим
Бакай-Ата району
173
28.11.2024
Акназаров айылдык кеңеши
Коккозов Айбек Макулбекович
1981
Бакай-Ата райондук жаш-өспүрүмдөр спорт мектебинде машыктыруучу
Аламудүн району
174
28.11.2024
Арашан айылдык кеңеши
Куманбаев Алмазбек Болотбекович
15.01.1989,
ЖАК "Азия Ритейл" мүдүрү
175
28.11.2024
Кара-Жыгач айылдык кеңеши
Ормокоев Руслан Сардарбекович
02.11.1972
ветеринар
176
28.11.2024
Кант шаардык кеңеши
Бейшебаев Мыктыбек Темирбекович
Бирге - Вместе с/п көрсөтүлгөн
14.04.1985
Ысык-Ата району
177
28.11.2024
Кең-Булун айылдык кеңеши
Мурсалиев Марс Султанович
15.08.1971
Жайыл району
178
28.11.2024
Талды-Булак айылдык кеңеши
Доскулов Тынчтык Дуйшенбекович
26.02.1991
Кемин району
179
28.11.2024
Кызыл-Октябрь айылдык кеңеши
Карамырзаев Арашан Табылдиевич
25.06.1979
Жеке ишкер
Москва району
180
28.11.2024
Ак-Суу айылдык кеңеши
Мамбеталиев Алтынбек Джумабаевич
23.10.1987
Сокулук району
181
28.11.2024
Сары-Өзөн айылдык кеңеши
Долоталиев Манас Джолдошбекович
02.10.1987
Ала-Бука району
182
28.11.2024
Ынтымак айылдык кеңеши
Акматов Чынгызбек Сагынбекович
04.11.1988
Аксы району
183
28.11.2024
Кош-Дөбө айылдык кеңеши
Кадыркулов Чынарбек Анаркулович
09.05.1980
184
28.11.2024
Ак-Жол айылдык кеңеши
Султамуратов. Таалайбек. Акматбекович
05.10.1984
Кадамжай району
185
29.11.2024
Ак-Турпак айылдык кеңеши
Имаров Алмазбай Торалиевич
01.01.1965
186
29.11.2024
Молдо Нияз айылдык кеңеши
Салиев Исраил Курбаналиевич
09.10.1960
Алга-Жаркотон жетекчи
187
29.11.2024
Исхак-Полотхан айылдык кеңеши
Матажиев Гулам Кудайбердиевич
25.03.1959
Суу башкармалыгында суучу
Лейлек району
188
29.11.2024
Лейлек айылдык кеңеши
Исаев Бакытбек Абдулакимович
02.07.1984
Сузак району
189
29.11.2024
Барпы айылдык кеңеши
Абдыкулов Уланбек Аманбаевич
22.12.1981
К.Токтомаматов атындагы Эл аралык Университети
Базар-Коргон району
190
29.11.2024
Арстанбап-Ата айылдык кеңеши
Абдухалилов Жасурбек Мингполотович
27.06.1980
Жеке ишкер
191
29.11.2024
Каракол шаардык кеңеши
Сапарбеков Айбек Аскарбекович
22.04.1984
Ак-Суу району
192
29.11.2024
Алтын-Арашан айылдык кеңеши
Токомбаев Акылбек
Ракымбекович
09.09.1982
Кочкор району
193
29.11.2024
Сары-Булак айылдык кеңеши
Бейшеев Чыңгыз Эркинбекович
27.08.1982
Дыйкан чарба мүчөсү.
Жумгал району
194
29.11.2024
Чаек айылдык кеңеши
Муталиев Алтай Таштанбеков
07.12.1985
Маданият үйү оператор
Кара-Суу району
195
29.11.2024
Манас айылдык кеңеши
Артыкова Хурлука Шарабидинова
22.12.1968
197
29.11.2024
Савай айылдык кеңеши
Осмоналиев Алишер Токчуевич
22.11.1984
Жеке ишкер
198
29.11.2024
Ала-Тоо айылдык кеңеши
Юсупов Фарух Фахриддинович
12.09.1989
Жеке ишкер
Өзгөн району
199
29.11.2024
Жазы айылдык кеңеши
Камчибеков Колдош Абдилатович
14.03.1962
Жеке чарба
Алай району
200
29.11.2024
Жаңы-Алай айылдык кеңеши
Таалайбеков Чынгыз Таалайбекович
22.01.1990
Жеке ишкер
201
29.11.2024
Жибек-Жолу айылдык кеңеши
Артыков Бакыт Жакышович
20.11.1977
Жеке ишкер
Чоң- Алай району
202
29.11.2024
Кашка-Суу айылдык кеңеши
Карыбеков Бактияр Имамидинович
03.06.1995
Аракет Швейцариялык борборуң
Ноокат району
203
29.11.2024
Бел айылдык кеңеши
Ураимов Медербек Абдикаарович
15.04.1975
204
29.11.2024
Жаңы-Ноокат айылдык кеңеши
Исмаилов Абдигапар Абдимухтарович
04.10.1959,
Аксакалдар уюмунун мүчөсү
Араван району
205
29.11.2024
Керме-Тоо айылдык кеңеши
Абсатар уулу Мунарбек
22.08.1994
"Маратбек" д/ч, мүчө
Талас району
206
29.11.2024
Шумкар-Уя айылдык кеңеши
Борукеев Алтынбек Беренбекович
03.06.1983
Бакай-Ата району
207
29.11.2024
Биримдик айылдык кеңеши
Бечелов Токтобай Ашымович
21.06.1963
Собуров Субан орто мектебинде чарба-иштери боюнча башчынын орун басары
Аламудүн району
208
29.11.2024
Достук айылдык кеңеши
Айтиев Темирлан Тынычбекович
06.08.1999
Ысык-Ата району
209
29.11.2024
Ысык-Ата айылдык кеңеши
Ибраимов Нурлан Таалайбекович
27.01.1979,
Айдоочу
210
29.11.2024
Сын-Таш айылдык кеңеши
Кучкачев Мелисбек Шаршенбекович
20.09.1972
Сын-Таш айылынын К. Курманов атындагы орто мектебинде мугалим
Жайыл району
211
29.11.2024
Суусамыр айылдык кеңеши
Чайнекеева Тилек Ешманбетовна
21.05.1988,
Мугалим
Кемин району
212
29.11.2024
Кемин шаардык кеңеши
Кульназаров Талисман Ишенович
"Ишеним" с/п көрсөтүлгөн
25.02.1987,
Жеке ишкер
Москва району
213
29.11.2024
Нарзан айылдык кеңеши
Кулжанов Таалайбек Кибиралыевич
08.06.1969
214
29.11.2024
Төрт-Күл айылдык кеңеши
Маматкеримов Жарашбек Курманович
09.04.1980
215
29.11.2024
Токмок шаардык кеңеши
Исаев Чынгыз Канатбекович
"Жаңы Кыргызстан" с/п көрсөтүлгөн
25.12.1999
Сокулук району
216
29.11.2024
Манас айылдык кеңеши
Атабаев Канатбек Келдибекович
22.03.1989
217
29.11.2024
Төмөнкү-Чүй айылдык кеңеши
Азизов Жамолидин Шарофович
24.08.1967,
Дыйкан чарба
Чүй району
218
29.11.2024
Бурана айылдык кеңеши
Сейдекматова Айнура
Орозобековна
21.02.1974
Аксы району
219
29.11.2024
Кара-Камыш айылдык кеңеши
Айтымбет уулу Элбурс
29.09.1990
220
29.11.2024
Сары-Челек айылдык кеңеши
Абдыраманов Нурмырза Абасович
30.08.1965
Ала-Бука району
221
29.11.2024
Ала-Бука айылдык кеңеши
Акпаралиев Дилмурод Акпаралиевич
30.11.1981
Кадамжай району
222
29.11.2024
А. Масалиев айылдык кеңеши
Галботоев Тилекбай Акжолович
02.02.1980
223
29.11.2024
Үч-Коргон айылдык кеңеши
Бердибеков Бекмырза Абдулазизович
10.04.1994
Дыйкан чарба
Лейлек району
224
29.11.2024
Тогуз-Булак айылдык кеңеши
Ражапов Каныбек Сатыбалдиевич
13.04.1967
Сузак району
225
29.11.2024
Багыш айылдык кеңеши
Кулмамбетов Курстанбек Мамасадыкович
04.07.1981
Ак-Суу району
226
29.11.2024
Каракол айылдык кеңеши
Алымбаев Бактыбек
20.11.1970
Ысык-Көл району
227
29.11.2024
Чолпон-Ата шаардык кеңеши
Байтокова Макиш Садыбакасовна
Адилет с/п көрсөтүлгөн
11.03.1955
Пенсионер
Жети-Өгүз району
228
29.11.2024
Жети-Өгүз айылдык кеңеши
Ургаипов Бактыбек Артыкбекович
15.09.1981
Жумгал району
229
29.11.2024
Миң-Куш айылдык кеңеши
Бекеев Айбек
07.07.1985
ЖЧК тоо чебери
230
29.11.2024
Нарын шаардык кеңеши
Муканбетжусупов Чынтемир Муканбетжусупович
Эл Үмүтү с/п көрсөтүлгөн
06.08.1986
Кара-Суу району
29.11.2024
Кара-Суу шаардык кеңеши
Полотов Жаныбек Токтосунович
21.10.1985
Өзгөн району
231
29.11.2024
Ийри-Суу айылдык кеңеши
Курманбеков Сейтек
22.02.1971
Жеке чарба
232
29.11.2024
Төрт-Көл айылдык кеңеши
Тажибаев Максат Тургунбаевич
28.10.1971
Кароолчу
233
29.11.2024
Жалпак-Таш айылдык кеңеши
Исламидин уулу Руслан
07.06.1990
Жеке чарба
Ноокат району
234
29.11.2024
Гулистан айылдык кеңеши
Мирзакулов Умаржон Мамиржонович
20.04.1967
235
29.11.2024
Ноокат шаардык кеңеши
Эгембердиев Максатбек
02.04.1994
ОПТИМА БАНК / бөлүм башчы
Араван району
236
29.11.2024
Төө-Моюн айылдык кеңеши
Осмоналиев Асилбек Рахманалиевич
24.12.1971
"Төөлөс" д/ч., мүчө
237
29.11.2024
Талас шаардык кеңеши
Жаныбеков Калыс Айбайбильевич
12.03.1987
НСП Аманат с/п
Бакай-Ата району
238
29.11.2024
Күмүштак айылдык кеңеши
Акматов Батырбек Сейдалиевич
16.10.1961
Аламудүн району
239
29.11.2024
Таш-Мойнок айылдык кеңеши
Ташматов Сапар Планович
19.06.1977
Ысык-Ата району
240
29.11.2024
Жээк айылдык кеңеши
Шаршеналиев Каныбек Койчукеевич
24.10.1987,
АВП "Жаңы Тилек"
Кемин району
241
29.11.2024
Орловка шаардык кеңеши
Токтакунов Мурат Исагулович, "Замандаш" с/п көрсөтүлгөн
01.08.1988,
Дыйкан чарба
Москва району
242
29.11.2024
Миң-Булак айылдык кеңеши
Асадова Анара Карыпбаевна
18.01.1979
Ф.Энгельс атындагы дыйкан чарбасынын жетекчиси
Сокулук району
243
29.11.2024
Жаңы-Пахта айылдык кеңеши
Бердигулов Аскарбек Мыкышович
17.06.1971
Чүй району
244
29.11.2024
С. Ибраимов айылдык кеңеши
Жантемиров Самат Белекович
01.03.1994
Аксы району
245
29.11.2024
Кербен шаардык кеңеши
Базарбаев Азамат Жунусалиевич
Адилет с/п көрсөтүлгөн
05.09.1987
Ала-Бука району
246
29.11.2024
Т. Балтагулов айылдык кеңеши
Хамракулов Тулкинжон Нурдинбаевич
23.08.1979
Өзгөн району
247
30.11.2024
Кароол айылдык кеңеши
Камбардинов Акынбек Махмуджанович
05.03.1989
Ноокат району
248
30.11.2024
Көк Бел айылдык кеңеши
Айткулов Мухамед Нуркамилович
14.03.1977
Ынтымак дыйкан чарбанын жетекчиси
249
30.11.2024
Н.Исанов айылдык кеңеши
Таирбек уулу Азамат
29.10.1992, жеке ишкер
250
30.11.2024
Кара-Таш айылдык кеңеши
Муктарбек уулу Бектурсун
14.06.1990
Дыйкан чарбанын мүчөсү
Алай району
251
30.11.2024
Гүлчө айылдык кеңеши
Самиев Азимбек Бектурсунович
06.09.1982
айыдык кеңештин төрагасы
Жети-Өгүз району
252
30.11.2024
Оргочор айылдык кеңеши
Тыныбеков Айбек Базаркулович
21. 07. 1982
Ак-Суу району
253
30.11.2024
Хан-Теңири айылдык кеңеши
Узаков Турат Жоомартович
04.01.1996
ЖЧК Дорстройсервис жол мастери
Сузак району
254
30.11.2024
Көк-Арт айылдык кеңеши
Исмаилов Кубанычбек Эркебекович
11.06.1981
Өзгөн району
255
30.11.2024
Куршаб айылдык кеңеши
Атсабаров Нурсултан Макамбаевич
30.09.1989
Жеке ишкер
256
30.11.2024
Кызыл-Октябрь айылдык кеңеши
Мусаев Кубаныч Суюнович
26.11.1973
Жеке ишкер
Жети-Өгүз району
257
30.11.2024
Кызыл-Суу айылдык кеңеши
Чыныбаева Гүлсүн Абдрасуловна
16.05.1952
Ак-Суу району
258
30.11.2024
Кадыр-Аке айылдык кеңеши
Акунов Бактыбек Султангазиевич
13.12.1981
Ноокат району
259
30.11.2024
Кеңеш айылдык кеңеши
Абдырахманов Орозбек Сулайманович
15.03.1961
Дары Суу мектебинин мүдүрү
260
30.11.2024
Кыргыз-Ата айылдык кеңеши
Дуйшеев Бектур Борубекович
17.12.1977
Кыргыз потасынын ААК Ноокат филиалынын бухгалтери
261
30.11.2024
Т. Зулпуев айылдык кеңеши
Бакиров Мирбек Шарабидинович
02.01.1989
Сузак району
262
30.11.2024
Көк-Жаңгак шаардык кеңеши
Исмаилов Болотбек Маметмусаевич
Жаңы Кыргызстан с/п көрсөтүлгөн
10.11.1973
Кара-Суу району
263
01.12.2024
Жоош айылдык кеңеши
Зулпукаров Адылбек Лутпиллаевич
02.10.1986
Ош аэропорт
Бишкек шаары
264
02.12.2024
Бишкек шаарыдык кеңеши
Усеналиев Бекжан Бактыбекович
12.11.1988
Бишкек шаардык кеңешинин депутаты
Кененирээк билүү >>
Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештерде шайлоонун жыйынтыгында депутаттардын 42% аялдар түзөт
2024-жылдын 17-ноябрында өткөн Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттарын шайлоодо гендердик теңчилик жаатында маанилүү көрсөткүчкө жетишилди. Шайланган депутаттардын 42% аялдар түзөт, бул өлкөнүн саясий турмушунда аялдардын катышуусун илгерилетүүдө чоң кадам болуп эсептелет..
Кыргызстандагы 33 шаардык жана 231 айылдык кенештерге өлкөбүздүн жарандарынын ишенимине ээ болуп жалпы 6384 депутат шайланды, анын ичинен 2538 (39,75%) аялдар. Шаардык кенештерде – 993 депутаттын ичинен 290 аял (29%), айылдык кенештерде – 5391 депутаттын ичинен 2248 аял (42%), бул абдан жогорку көрсөткүч.
Бул жыйынтыктар мамлекеттик башкаруунун бардык деңгээлдеринде аялдардын өкүлчүлүгүн жакшыртуунун оң динамикасын чагылдырат. Аял-депутаттар жергиликтүү чечимдерди кабыл алууда маанилүү ролду ойношот, бул дагы инклюзивдүү жана тең салмактуу саясий системанын өнүгүшүнө өбөлгө түзөт.
Бул маанилүү жетишкендик — аялдардын шайлоодо катышуусун колдоого багытталган мамлекеттик саясаттын натыйжасы. 2019-жылдан бери аялдарды саясатка тартуу үчүн жүргүзүлгөн комплекстүү чаралардын жана аракеттердин натыйжасында жергиликтүү кенештердеги аял депутаттардын үлүшү туруктуу өсүүдө. Эгерде 2019-жылы болгону 9% болсо, 2021-жылы бул көрсөткүч 38%га чейин өскөн, ал эми 2024-жылдын 17-ноябрындагы шайлоодо 42% болгон.
Бул өзгөрүүлөр Кыргыз Республикасынын Президентинин саясий колдоосу, Жогорку Кенеш тарабынан шайлоо мыйзамдарын үзгүлтүксүз жакшыртуу жана квоталарды киргизүү, жана калк менен активдүү түшүндүрүү иштери аркылуу мүмкүн болду. Бул бийликтин бардык деңгээлдеринде аялдар үчүн мүмкүнчүлүктөрдү кыйла кеңейтти.
Шайлоо комиссияларынын мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргеликте жүргүзүлгөн ишинин жана уюмдар менен болгон өнөктөштүктүн негизинде, аялдар өз коомдоруна башкаруу жана өнүктүрүү процесстерине олуттуу салым кошууга даяр экендигин жана мүмкүнчүлүгүнө ээ экендигин көрсөттү.
Бул жетишкендиктер жергиликтүү коомдордун социалдык-экономикалык абалын жакшыртууга, ресурстарды жана мүмкүнчүлүктөрдү тең бөлүштүрүүгө, ошондой эле чечимдерди кабыл алуу процессине аялдардын катышуусун күчөтөт, бул жалпы коомдун туруктуу өнүгүүсүнө өбөлгө түзөт деп ишенебиз.
Айылдык кенештер боюнча толук маалыматты бул жерден көрүңүз >>>>>>>
Шаардык кенештер боюнча толук маалыматты бул жерден көрүңүз >>>>>>>
Кененирээк билүү >>
КР БШКнын 2024-жылы 26 - ноябрында өтүүчү жыйналышынын күн тартибинин долбоору
Өткөрүү датасы: 2024-ж. 26-ноябры
Убактысы: 17:30
Өткөрүлүүчү жери: жыйналыштар залы
Бишкек аймактык шайлоо комиссиясынын 2024-жылдын
23-ноябрындагы № 43/2 чечими боюнча “Ынтымак” саясий партиясынын арызы жөнүндө.
(баяндамачы – Аскарбекова А.А. Укуктук камсыздоо бөлүмүнүн башчысы)
2. 2024-жылдын 17-ноябрында болуп өткөн Талас облусунун Бакай-Ата районундагы Бакай-Ата айылдык кеңешинин депуттарын шайлоонун натыйжасы жөнүндө Бакай-Ата аймактык шайлоо комиссиясынын протоколу жөнүндө
(баяндамачы – Чукотаев Б., Бакай-Ата аймактык шайлоо комиссиясынын төрагасы)
3. Ар кандай маселелер
Кененирээк билүү >>
Аймактарда алгачкы сессиялар өтүп жатат
“Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештерин таркатуу жана Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттарын шайлоону дайындоо жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Президентинин 2024-жылдын 6-сентябрындагы № 256 Жарлыгын аткаруу максатында 2024-жылдын 17-ноябрында жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоо ѳткѳрүлдү.
Аймактык шайлоо комиссияларынын жардамы менен аймактарда жергиликтүү кеңештин биринчи сессиялары өткөрүлүп жатат.
Тиешелүү аймактык шайлоо комиссиясы жаңыдан түзүлгөн айылдык аймактардагы жана шаарлардагы жергиликтүү кеңештердин депутаттарын тиешелүү кеңешке шайлоонун натыйжалары расмий жарыяланган күндөн тартып эки жумадан кечиктирбестен чакырат.
«Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 33-беренесине ылайык, жергиликтүү кеңештин биринчи сессиясын тиешелүү жергиликтүү кеңештин жаш курагы боюнча улуу депутаты ачат. Жергиликтүү кеңештин сессиясы депутаттардын жалпы санынын жарымынан көбү катышканда укуктуу.
Жергиликтүү кеңеш жергиликтүү кеңештин депутаттарынын жалпы санынын көпчүлүк добушу менен чечимдерди кабыл алат. Жергиликтүү кеңештин биринчи сессиясынын күн тартибине жергиликтүү кеңештин төрагасын шайлоо жана жергиликтүү кеңештин ишин уюштуруунун башка маселелери кирет.
«Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 40-беренесине ылайык, жергиликтүү кеңештин төрагасы тиешелүү жергиликтүү кеңештин сессиясында кеңештин депутаттарынын ичинен жашыруун добуш берүү менен жергиликтүү кеңештин ыйгарым укуктарынын мөөнөтүнѳ шайланат.
Кеңештин төрагасынын кызмат ордуна талапкерди көрсөтүүгө 5 депутаттан кем эмес депутаттык фракция же топ укуктуу.
Тиешелүү жергиликтүү кеңештин төрагасынын кызмат ордуна талапкерлерди көрсөтүүнүн жана шайлоонун тартиби жана шайлоонун башка жол-жоболук маселелери тиешелүү жергиликтүү кеңештин регламенти менен аныкталат.
Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттигинин 2022-жылдын 14-мартындагы № 56 буйругу менен бекитилген Жергиликтүү кеңештин типтүү регламентине ылайык жергиликтүү кеңештин депутаттарынын жалпы санынын көпчүлүк добушун алган талапкер жергиликтүү кеңештин төрагасынын кызмат ордуна шайланды деп эсептелет.
Эгерде:
- кѳрсѳтүлгѳн бир талапкер депутаттардын жалпы санынын көпчүлүк добушун ала албай калса, талапкерлер кайра көрсөтүлөт;
- кѳрсѳтүлгѳн эки талапкердин бири да депутаттардын жалпы санынын көпчүлүк добушуна ээ боло албаса, добуштардын көбүрөөк санын алган бир талапкер боюнча добуш берүүнүн экинчи туру өткөрүлөт.
Сессиянын графигин бул жерден тапса болот
Кененирээк билүү >>
Акыркы жаңылыктар
18.11.2026
Кыргызстанда шайлоо системасы жалпы республикалык тестирлөөдөн өтүүдө
17.11.2026
КР БШКсы Rise Up Kyrgyzstan жаштар демилгелүү тобу менен кызматташуу жөнүндө меморандумга кол койду
13.11.2026
Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкерлерди көрсөтүү мөөнөтү аяктады
12.11.2026
КР БШКсы Президенттин кызмат ордуна талапкерлердин ыйгарым укуктуу өкүлдөрүн каттады
12.11.2026
КР БШКсы жергиликтүү кеңештердин бир катар депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотту
12.11.2026
Бишкек аймактык шайлоо комиссиясынын курамына өзгөртүүлөр киргизилди