Жаңылыктар

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы бүгүн, 7-декабрда № 29 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин депутаттарын мѳѳнѳтүнѳн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө маселени карап, токтом кабыл алды. Токтомго ылайык, № 29 шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоо өттү деп таанылып, шайлоонун жыйынтыктары жөнүндө протокол бекитилди. № 29 шайлоо округу боюнча төмөнкүлөр шайланган депутаттар деп таанылды: - Сыдыгалиев Нурбек Омурбекович – 13 067 добуш (23,45%); - Белеков Адилет Чолпонбекович – 9 535 добуш (17,11%); - Жунушалиева Гүлсүнкан Ишенгазиевна – 6 688 добуш (12%). № 29 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча шайлоону уюштуруу үчүн 102 шайлоо участогу түзүлгөн, шайлоочулардын тизмесине 137 758 шайлоочу киргизилген. Алардын ичинен добуш берүүгѳ 56 307 шайлоочу катышты, бул округдагы шайлоочулардын тизмелерине киргизилгендердин 40,87% түздү. Округдун ичиндеги шайлоо участокторунда 46 344 шайлоочу добуш берди, бул округдагы шайлоочулардын тизмесине киргизилгендердин 33,64% түздү. Аралыктан 9 963 шайлоочу добуш берди, бул округдагы шайлоочулардын тизмесине киргизилгендердин 7,23% түздү. № 29 шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоодо КР БШКсы 13 талапкерди каттады, шайлоого 13 талапкер катышты. № 29 округдук шайлоо комиссиясынын 2025-жылдын 3-декабрындагы № 29 шайлоо округу боюнча добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө протоколуна ылайык талапкерлер төмөнкүдөй санда шайлоочулардын добуштарын алышты: 1. Белеков Адилет Чолпонбекович – 9 535 добуш (17,11%); 2. Сыдыгалиев Нурбек Омурбекович – 13 067 добуш (23,45%); 3. Ибраев Талантбек Жекшенович – 505 добуш (0,91%); 4. Токтомамбетов Аманкул Жапарбекович – 2 986 добуш (5,36%); 5. Мурзакимова Алтынкуль Жээнбековна – 659 добуш (1,18%); 6. Эдилбеков Чолпонбек – 827 добуш (1,48%); 7. Жунушалиева Гүлсүнкан Ишенгазиевна – 6 688 добуш (12%); 8. Тыналиев Айжигит Казакбаевич – 5 471 добуш (9,82%); 9. Таштанбекова Мадина Таштанбековна – 541 добуш (0,97%); 10. Куручбеков Аскарбек Бактыбекович – 1 905 добуш (3,42%); 11. Эсенканова Айзада Сатарбековна – 265 добуш (0,48%); 12. Абыкеев Темирболот Асаналиевич – 5 133 добуш (9,21%); 13. Кулбараков Абтандил Илдузович – 6 789 добуш (12,18%); 14. “Баарына каршы” – 1 363 добуш (2,45%). № 29 шайлоо округу боюнча шайлоону даярдоонун жана өткөрүүнүн жүрүшүндө Ыкчам аракеттенүүчү координациялык топко арыз (даттануу) келип түшкөн жок. КР БШК, № 29 округдук шайлоо комиссиясынын 2025-жылдын 3-декабрындагы № 29 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө протоколунун негизинде, шайлоо мыйзамдарына ылайык № 29 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоо өттү деп тааныды. № 29 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин шайланган депутаттары деп Сыдыгалиев Нурбек Омурбекович, Белеков Адилет Чолпонбекович жана Жунушалиева Гүлсүнкан Ишенгазиевна таанылды.  

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы бүгүн, 7-декабрда жыйында № 13 көп мандаттуу шайлоо округундагы айрым участкалык шайлоо комиссияларынын төрагаларынын жоопкерчилигин карады. Натыйжада Ноокен жана Майлуу-Суу аймактык шайлоо комиссияларына 35 участкалык шайлоо комиссияларынын төрагаларын курамдан чыгарууну сунуштады. 5 календардык күндүн ичинде жаңы төрагаларды шайлоону уюштуруу тапшырылды. Бул чечим 2025-жылдын 3-декабрында КР БШК тарабынан жараксыз деп таанылган № 13 шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин депутатын шайлоодогу мыйзам бузууларга байланыштуу кабыл алынды. КР БШКга келип түшкөн арыздарды текшерүү аныктагандай, байкоочу катары катталган талапкерлердин өкүлдөрү № 13 шайлоо округдун 35 шайлоо участогунда мыйзамсыз түрдө камераларды орнотуп, шайлоочулардын добуш берүүсүн көзөмөлдөшкөн. Бул добуш берүүнүн купуялуулук жана шайлоочулардын эркин билдирүү принцибине каршы келген. Ушуга байланыштуу КР БШКсы 2025-жылдын 3-декабрында № 13 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча шайлоонун натыйжасын анык эмес деп тааныган. 35 участкалык шайлоо комиссияларынын төрагалары жогоруда айтылган мыйзам бузуулардын болушуна жол бербөө үчүн чара көрүшкөн эмес, бул бүгүнкү чечимди кабыл алууга негиз болду. КР БШК шайлоо мыйзамдарын бузууларга ыкчам чара көрүү жана шайлоо комиссияларынын ишмердүүлүгүнө коркунучтар же тоскоолдуктар жаралганда ички иштер органдары менен кызматташуунун милдеттүүлүгүн баса белгиледи.

Өткөрүү датасы: 2025-жылдын 7-декабры Убактысы: 11:00                  Өткөрүлүүчү жери: жыйналыштар залы   № 13 көп мандаттуу шайлоо округуна караштуу айрым участкалык шайлоо комиссияларынын төрагаларынын жоопкерчилик маселесин кароо жөнүндө  (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) № 5 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттыгына талапкер Сулайманов Эльдар Нурлановичтин шайлоо алдындагы үгүт шарттарын бузгандыгы тууралуу жаран Рахманов Дилмурат Дилдорбековичтин арызы жөнүндө  (баяндамачы – Закиров А.М., укуктук камсыздоо бөлүмүнүн эксперти) № 29 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) № 5 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) № 30 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) № 11 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) № 20 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) № 15 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) № 27 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) № 2 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) № 28 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) № 10 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) № 22 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) № 24 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы)

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы бүгүн, 5-декабрда, № 22 көп мандаттуу шайлоо округунан  Жогорку Кеңештин депутаттыгына талапкер Эмил Абдыкадыровдун ыйгарым укуктуу өкүлү М. Калмырзаевдин арызын карады. КР БШКга талапкер Э.Абдыкадыровдун ыйгарым укуктуу өкүлү М. Калмырзаевден № 22 шайлоо округу боюнча № 1102, № 1103, 1104, 1106, 1113, 1127, 1133, 1140, 1142 шайлоо участкаларында кайрадан кол менен эсептѳѳ жүргүзүү жѳнүндѳ арыз келип түшкѳн. Шайлоочулардын жана шайлоо процессинин башка катышуучуларынын арыздарын жана даттанууларын кароо боюнча жумушчу топтун 2025-жылдын 5-декабрындагы жыйынында аталган маселе каралып,  тараптар угулду. Жумушчу топ мыйзамдарда белгиленген талаптарга ылайык бюллетендерди кайра саноо үчүн негиздер жок экендигине байланыштуу, М.Калмырзаевдин арызын канааттандыруудан баш тартууну сунуштаган. КР БШКсы, Жумушчу топтун сунушун эске алып, шайлоо мыйзамдарына ылайык  талапкер Э.М. Абдыкадыровдун ыйгарым укуктуу өкүлү М. Калмырзаевдин арызын канааттандыруудан баш тартты.  

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы бүгүн, 5-декабрдагы өзүнүн жыйынында № 22 шайлоо округу боюнча шайлоо бюлеттендерин кайрадан эсептөө тууралуу “Ынтымак” саясий партиясынын ыйгарымдуу өкүлү Н.М. Джумашовдун арызын карап, аны канааттандыруудан баш тартты.       Н.М. Джумашов №22 көп мандаттуу шайлоо округдун бардык участкалык шайлоо комиссияларында бюллетендерди кайрадан кол менен саноону өткөрүүнү жана добуштарды эсептөө аяктагандан кийин расмий жыйынтыктарды берүү жөнүндө Борбордук шайлоо комиссиясына арыз менен кайрылган.   2025-жылдын 3-декабрында Шайлоочулардын жана шайлоо процессинин башка катышуучуларынын арыздарын жана даттанууларын кароо боюнча жумушчу топтун отуруму болуп, шайлоо участкаларында мыйзамдары бузууга тиешелүү далилдер жана белгилер аныкталбагандыгына байланыштуу арызды канааттандыруудан баш тартуу сунушталган.      КР БШК, Жумушчу топтун сунушун эске алып, шайлоо мыйзамдарына ылайык “Ынтымак” саясий партиясынын ыйгарымдуу өкүлү Н.М. Джумашовдун арызын канааттандыруудан баш тартуу чечимин кабыл алды.

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы бүгүн, 5-декабрда, № 3 көп мандаттуу  шайлоо округунан Жогорку Кеңештин депутаттыгына талапкер Акылбек Шамаевдин өкүлүнүн арызын карады.          КР БШКга талапкер А. Шамаевдин КР БШКдагы өкүлү Э.Абдырахмановдон № 3 шайлоо округу боюнча № 5366, № 5367, № 5368, № 5414, № 5416, № 5420  участкалык шайлоо комиссиялары тарабынан жараксыз деп табылган шайлоо бюлеттендерин кайрадан кол менен эсептѳѳ жүргүзүү жѳнүндѳ арыз келип түшкѳн. Арыз ээси жогоруда аталган участоктордо добуштар автоматтык урналардан алынгандан кийин кол менен эсептелген эмес, бюллетендердеги белгилер жарыяланбаган, байкоочуларга жараксыз бюллетендер жана протокол көчүрмөлөрү көрсөтүлгөн эмес жана бул фактылар шайлоо мыйзамдарын одоно бузганын көрсөтөт деп белгилеген. Ал эми № 3 шайлоо округдук комиссиясы 2025-жылдын 2-декабрындагы отурумунун протоколунда жогоруда аталган шайлоо участокторунда шайлоо бүткөндөн кийин автоматтык урналардагы бюллетендерди кол менен эсептөө мыйзамдын талапатарына ылайык жүргүзүлгөнүн белгилеп, кайра эсептөө өтүнүчү негизсиз деп көрсөткөн. КР БШКнын шайлоочулардын жана шайлоо процессинин башка катышуучуларынын арыздарын жана даттанууларын кароо боюнча Жумушчу тобу 2025-жылдын 3-декабрындагы жыйынында аталган маселени карап, тараптарды укту.          Жумушчу топ № 3 шайлоо округундагы № 5366, № 5367, № 5368, № 5414, № 5416, № 5420 шайлоо участокторунда мыйзамды бузуунун белгилери аныкталбагандыгына байланыштуу Э.Абдырахмановдун арызын канааттандыруудан баш тартууну сунуштаган. КР БШК Жумушчу топтун сунушун эске алып, шайлоо мыйзамдарына ылайык № 3 көп мандаттуу  шайлоо округунан Жогорку Кеңештин депутаттыгына талапкер Акылбек Шамаевдин КР БШКдагы өкүлү Э.Абдырахмановдун арызын канааттандыруудан баш тартты.

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы бүгүн, 5-декабрда, комиссиянын сыйлыктары менен сыйлоо тартибин аныктоо максатында КР БШКнын сыйлыктары жөнүндө жобону токтом менен бекитти.  Токтомго ылайык төмөнкүлөр күчүн жоготту деп таанылды: - КР БШКнын 1999-жылдын 16-апрелиндеги  “Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын Ардак грамотасы жөнүндө жобо тууралуу” токтому; - КР БШКнын 2021-жылдын 3-февралындагы “Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча  борбордук комиссиясынын Ардак грамотасы жөнүндө жобо тууралуу”  токтому.  

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы бүгүн, 5-декабрда № 16 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин депутаттарын мѳѳнѳтүнѳн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө маселени карап, токтом кабыл алды.          Токтомго ылайык, № 16 шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин  депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоо өттү деп таанылып, шайлоонун жыйынтыктары жөнүндө протокол бекитилди. Төмөнкүлөр № 16 шайлоо округу боюнча шайланган депутаттар деп таанылды: - Джумабеков Дастанбек Артисбекович – 12 928 добуш (22,97%); - Чотонов Медер Осконбекович – 10 164 добуш (18,06%); - Кайрылбекова Медина Кайрылбековна – 8 951 добуш (15,90 %). Шайлоону уюштуруу үчүн № 16 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча 82 шайлоо участогу түзүлгөн. Шайлоочулардын тизмесине 133 744 шайлоочу киргизилген. Алардын ичинен добуш берүүгѳ 57 031 шайлоочу катышкан, бул округдагы шайлоочулардын тизмесине киргизилгендердин 42,6% түздү. Округдун ичиндеги шайлоо участокторунда 50 018 шайлоочу добуш берди, шайлоо участокторунда добуш берүүчү шайлоочулардын тизмесине киргизилгендердин 37,40% түздү. 7013 шайлоочу аралыктан добуш берди, бул добуш бергендердин жалпы санынын 5,24% түздү. КР БШК № 16 шайлоо округу боюнча депутаттыкка 10 талапкерди каттаган, шайлоого 10 талапкер катышты.   № 16 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоодогу добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө № 16 округдук шайлоо комиссиясынын 2025-жылдын 3-декабрындагы   протоколуна ылайык талапкерлер төмөнкүдөй санда шайлоочулардын добуштарын алышты: 1. Жакышов Русланбек Шергазиевич – 8 872 добуш (15,76%); 2. Джумабеков Дастанбек Артисбекович – 12 928 добуш (22,97%); 3. Кайрылбекова Медина Кайрылбековна – 8 951 добуш (15,90 %); 4. Биймырза уулу Азиз – 3 816 (6,78 %); 5. Сыйдалиева Мээрим Төрөбековна – 1 399 добуш (2,49 %); 6. Чотонов Медер Осконбекович – 10 164 добуш (18,06%); 7. Расул кызы Миргүл – 2 662 добуш (4,73%); 8. Суюнбаев Медетбек Рысбекович – 546 добуш (0,97%); 9. Мураталиев Марат Молдонович – 5 005 добуш (8,89%); 10. Капалов Адылбек Эшимбекович – 1 275 добуш (2,27%); 11. “Баарына каршы” добуш берген шайлоочулар – 667 добуш (1,19%) № 16 шайлоо округу боюнча шайлоону даярдоо жана өткөрүү мезгилинде Ыкчам чара көрүү тобуна жалпы 6 арыз жана даттануу келип түшкөн. Алардын баары каралып, мыйзамдарга ылайык чечимдер кабыл алынып, жазуу жүзүндөгү жооптор берилди. Кабыл алынган чечимдер КР БШКнын даттануулар жана бузуулар реестринде көрсөтүлгөн. КР БШК № 16 округдук шайлоо комиссиясынын 2025-жылдын 4-декабрындагы № 16 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоодогу добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө протоколунун негизинде, ички иштер органдарынын шайлоону даярдоодогу жана өткөрүүдөгү мыйзам бузуулар жөнүндөгү арыздар жана билдирүүлөр боюнча көрүлгөн чаралар тууралуу маалыматтарын эске алып, шайлоо мыйзамдарына ылайык № 16 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоо өттү деп тааныды. № 16 көп шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңешин шайланган депутаттары деп Джумабеков Дастанбек Артисбекович, Чотонов Медер Осконбекович жана Кайрылбекова Медина Кайрылбековна таанылды.  

Өткөрүү датасы: 2025-жылдын 5-декабры Убактысы: 17:00 Өткөрүлүүчү жери: жыйналыштар залы   № 16 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мѳѳнѳтүнѳн мурда шайлоонун натыйжалары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты А.Б. Кенжебаевдин ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын сыйлыктары жөнүндө жобону бекитүү тууралуу (баяндамачы Сабирова Б.А., адам ресурстарын башкаруу секторунун эксперти) №3 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттыгына талапкер А.А. Шамаевдин өкүлүнүн арызы жөнүндө (баяндамачы – Кайыпов Ш.Т., укуктук камсыздоо бөлүмүнүн эксперти) “Ынтымак” саясий партиясынын ыйгарым укуктуу өкүлү Н.М. Джумашовдун № 22 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча шайлоо бюлеттендерин кайрадан эсептѳѳнү жүргүзүү тууралуу арызы жөнүндө. (баяндамачы – Кайыпов Ш.Т., укуктук камсыздоо бөлүмүнүн эксперти) № 22 көп мандаттуу шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттыгына талапкер Э.М. Абдыкадыровдун ыйгарым укуктуу өкүлү М. Калмырзаевдин арызы жөнүндө (баяндамачы – Кайыпов Ш.Т., укуктук камсыздоо бөлүмүнүн эксперти)

Урматтуу мекендештер, талапкерлер жана талапкерлердин өкүлдөрү! Акыркы кездерде Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын төрагасынын орун басары Жупуева Айдана Садыковнанын атынан Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоого катышкан талапкерлерге WhatsApp аркылуу билдирүүлөр келип, коркутуулар жана басымдар болуп жатканы боюнча маалыматтар айтылууда. Бул маалыматтар чындыкка дал келбеген фейк экендигин расмий билдиребиз. Ошондой эле, пайдаланылып жаткан телефон номери (0221 239282) Айдана Жупуевага тиешелүү эмес. Борбордук шайлоо комиссиясынын мүчөлөрү эч бир талапкерге артыкчылык бербейт жана объективдүүлүк принцибин карманат. Андыктан, мындай чалууларга, WhatsApp билдирүүлөргө ишенбөөгө чакырабыз.

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы бүгүн, 3-декабрда, өзүнүн жыйынында көп мандаттуу №13 шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин депутатын мөөнөтүнөн мурда шайлоону жараксыз деп тааныды. Буга шайлоо округунун шайлоо участкаларында бир катар мыйзам бузуулардын катталгандыгы себеп болду. Атап айтканда, талапкерлердин өкүлдөрү шайлоочулардын аракеттерин көзөмөлдөө жана байкоо максатында смартфондордогу камераларды орнотушкан. КР БШКга аталган шайлоо округунун шайлоо участкаларында мыйзам бузуулар боюнча арыздар, даттануулар жана кайрылуулар 2025-жылдын 2-декабрында келип түштү. Мындан тышкары, социалдык тармактарда Жогорку Кеңештин депутаттыгына талапкерлер тарабынан шайлоочулардын шайлоо укуктарын орой бузганы көрсөтүлгөн фото жана видео материалдар тараган. Шайлоочулардын эркин билдирүүсүнө таасир эткен жана добуш сатып алуу фактылары тууралуу кабарланган, бул болсо социалдык тармактарга жайгаштырылган фото жана видео далилдер менен тастыкталган. Жогоруда аталган мыйзам бузуулар массалык мүнөздө болгон. КР БШКга түшкөн арыздар жана даттанууларды текшерүү максатында шайлоо участокторунда шайлоо күнү КР БШК тарабынан орнотулган камералардын видеожазуулары каралды. “Кыргыз Республикасынын Президентин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо жөнүндө” конституциялык мыйзамга ылайык, талапкердин байкоочусу участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасы белгилеген жерде комиссиянын ишине тоскоолдук келтирбей, шайлоочулардын купуя добуш берүү укугун бузбай жана добуш берүү процесси менен жыйынтыгын аныктоого тоскоолдук кылбай фото-, видео- жана аудио жазууну жүргүзүүгө укуктуу. Текшерүүнүн жыйынтыгында, 35 шайлоо участкасында катталган талапкерлердин өкүлдөрү мыйзамсыз камераларды орнотуп, купуя добуш берүү принцибин бузуу менен добуш берүү учурунда шайлоочулардын аракеттерин көзөмөлдөп турганы аныкталды. Участкалык шайлоо комиссияларынын мүчөлөрүнүн уруксат берилбеген видеого тартууну токтотууга аракет жасашканы менен талапкерлердин өкүлдөрү видеого тартууну токтотушкан эмес. Ушуга байланыштуу КР БШКсы участкалык комиссиялар өз милдеттерин канчалык тийиштүү деңгээлде аткаргандыгын аныктоо үчүн алардын ишин карап чыгат. Ошентип, 35 шайлоо участогунда шайлоочулардын эркин добуш берүүсүнө таасир эткен бузуулар болуп, купуя добуш берүү принциби бузулган. Талапкерлердин өкүлдөрү шайлоо участокторунда көзөмөл жүргүзгөн, комиссиялардын ишине басым көрсөтүлгөн. Мына ушундан улам №13 шайлоо округунда добуш берүүнүн жыйынтыктарын аныктоо мүмкүн эмес. Ошентип, талапкерлердин өкүлдөрү шайлоочуларды добуш берүү участкасына кирген учурдан тартып, идентификациядан өтүп, ага бюллетень басып чыгарылып берилип, добуш берүү кабинасына кирип чыгып, бюллетенди автоматтык саноо урнасына салганга чейинки бүткүл процессти көзөмөлдөп турушкан. “Кыргыз Республикасынын Президентин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо жөнүндө” конституциялык мыйзамынын 37-беренесине жана “Кыргыз Республикасынын  шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы жөнүндө” конституциялык мыйзамынын 3, 4, 8-беренелерине таянып, КР БШК көп мандаттуу №13 шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин депутатын мөөнөтүнөн мурда шайлоону жараксыз деп тааныды. Мындан тышкары, конституциялык Мыйзамга ылайык, №13 шайлоо округу боюнча Жогорку Кеңештин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоого катышкан төмөнкү бардык талапкерлерди кайрадан көрсөтүүгө жол берилбейт: 1.      Нышанов Сайдулла Канболотович; 2.      Мамытов Талант Турдумаматович; 3.      Кенжебаев Нурланбек Исраилжанович; 4.      Курбаналиев Жаныбек Масабирович; 5.      Жээнбекова Гулназ Камытовна; 6.      Маматалиева Мунара Даниярбековна; 7.      Джураева Чинара Муратовна; 8.      Абдалиев Мейкинбек Акимович; 9.      Карабекова Айгүл Асановна; 10.    Саипов Айбек Сатыбекович 11.    Нурбаева Гүлназ Абдулатиповна; 12.    Султанова Олмаскан Абдыкапаровна; 13.    Алтынбеков Айбек; 14.    Сыдыков Бактыбек Усенович.

Өткөрүү датасы: 3 декабрь 2025-ж. Убактысы: 17:00 Өткөрүлүүчү жери: жыйналыштар залы   1. 2025-жылдын 30-ноябрында болуп өткөн Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоодо № 13-шайлоо округу боюнча добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө (баяндамачы – Кожокеева М.Д., Шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы)

Урматтуу, кыргызстандыктар.   Үстүбүздөгү жылдын 30-ноябрында Жогорку Кеңештин VIII чакырылышына депутаттарды шайлоо өткөрүлүп, ал ачык-айкын жана мыйзамдын негизинде уюштурулду. Мамлекет кайсы бир талапкерди сүрөп же кайсы бир талапкерге бут тосуп административдик ресурсту колдонгон жок. Тескерисинче, мамлекеттик кызматкерлерди үгүт иштерине аралашпоону талап кылды. Кыргызстанда алгачкы ирет жаңы система — аралыктан (алыстан) добуш берүү колдонулду. Мындай шартты түзүү менен ар бир шайлоочунун катышуусуна кам көрүлдү. Добуш берүү саат 20:00дө аяктап, 20:01дө болжолдуу жыйынтыктар жарыяланып баштады. Анын баарын түз эфирде, ачык-айкын сиздер менен биргеликте көзөмөлдөп турдук. Ал эми добушун саткан жарандар, добуш сатып алган талапкерлер боюнча маалыматтар, видео фактылар келип жатат. Андай далилдер социалдык тармактарда дагы жарыяланып жатканын көрүп жатабыз. Ал видео фактылардын көпчүлүгү бизде жана ИИМде да бар. Биздин колубузга келе электерин социалдык тармактардан алып, териштирип баштадык. Бул боюнча комиссия карап чыгат, чечим кабыл алабыз. Ага чейин эле, айрыкча социалдык тармактарда “БШК эмне уктап жатасыңар, чара көрбөйсүңөрбү?!” — деген сын-пикирлер айтылууда. Мыйзамды бузган ар бир шайлоо тилкеси, ошондой эле сөз болуп жаткан 13-округ боюнча дагы материалдарды карап чыгабыз, 2-3 күндүн ичинде чечим кабыл алабыз. Биз мамлекеттин репутациясына көлөкө түшүүсүнө жол бербеш үчүн адилеттүү чечимдерди чыгарышыбыз керек. Ага чейин дүрбөлөңгө түшпөй, бизди ашыкча сындабай, шашылыш чечим чыгарбай турууга чакырам.

Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын алдындагы Көзөмөлдөө-текшерүү тобу Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын көп мандаттуу шайлоо округдары боюнча мөөнөтүнөн мурда шайлоого катышкан талапкерлердин, саясий партиянын шайлоо өнөктүгүнүн каржыланышы жөнүндө маалымат берет. 2025-жылдын 30-ноябрына дайындалган Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоодо шайлоо өнөктүгүн каржылоо үчүн көп мандаттуу шайлоо округдары боюнча талапкерлер, 9 талапкерди көрсөткөн “Ынтымак” саясий партиясы өздөрүнүн шайлоо фонддорун түзүштү. Талапкерлер жана саясий партиялар тарабынан жалпысынан “Элдик Банк” жана “Айыл Банк” ААКда 510 атайын эсеп ачылды. Шайлоону өткөрүүнүн ачыктыгын жана объективдүүлүгүн, талапкерлердин жана саясий партиялардын шайлоо фонддорунун финансылык ачык-айкындуулугун камсыздоо максатында БШКда “Финансылык ачык-айкындуулук” автоматташтырылган системасы киргизилген, ал ыйгарым укуктуу банктык мекемелерден талапкерлердин жана саясий партиялардын шайлоо фонддорунун атайын эсептерине акча каражаттарынын келип түшүүсү жана чыгымдалышы жөнүндөгү толук маалыматты “Түндүк” мекемелер аралык электрондук өз ара аракеттенүү системасы аркылуу реалдуу убакыт режиминде алууга, аларды БШКнын расмий сайтындагы “Талапкер / Шайлоо фонду” барагында автоматтык түрдө көрсөтүүгө, ошондой эле талапкерлердин жана саясий партиялардын финансылык отчёттуулугун түзүүгө мүмкүндүк берет. 2025-жылдын 29-ноябрына карата алынган банктык маалыматтарга ылайык талапкерлердин жана саясий партиянын шайлоо фонддорунун атайын эсептерине түшүүлөрдүн жалпы суммасы 1 млрд. 791 млн. сомду түздү, анын ичинде: - талапкердин өз каражаттары – 1 млрд. 092 млн. сомду; - саясий партиянын өз каражаттары – 3, 797 млн. сомду; - жеке жактардан түшкөн ыктыярдуу салымдар – 659,063 млн. сомду;     - юридикалык жактардан түшкөн ыктыярдуу салымдар – 13,208 млн. сомду түздү. Туура эмес түшкөн төлөмдөрдү кайтаруулар 22,079 млн. сомду түздү. Шайлоо өнөктүгүн өткөрүүгө байланышкан чыгымдарды жабууга талапкерлердин, саясий партиянын шайлоо фонддорунун каражаттарынан  1 млрд. 582 млн. сом сарпталган, анын ичинде: - шайлоо төгүмүн төлөөгө 147, 080 млн. сом; - мамлекеттик жана муниципалдык мекемелерге кызмат көрсөтүүлөр үчүн (мамлекеттик менчикте жана муниципалдык менчикте турган жайларды, имараттарды жана курулмаларды ижарага алуу, маданият мекемелеринин залдарын жана жайларын, ошондой эле жабдууларын, инвентарларын берүү, маалыматты жана мөөрдү берүү боюнча классификацияланбаган кызмат көрсөтүүлөр ж.б. үчүн) – 11,875 млн. сом; - ар кандай кызмат көрсөтүүлөр үчүн (анын ичинде командировкалык чыгымдар, байланыш кызматтары, товарларды, жабдууларды, күйүүчү-майлоочу майларды сатып алуу, ижара боюнча кызмат көрсөтүүлөр, маалыматтык, консультациялык мүнөздөгү кызмат көрсөтүүлөр жана контракттар боюнча ыйгарым укуктуу өкүлдөргө, ишенимдүү адамдарга, байкоочуларга, үгүтчүлөргө, штабдын кызматкерлерине ж.б. көрсөтүлгөн кызмат көрсөтүүлөр) – 1 млрд. 134 млн. сом; - үгүт материалдарын даярдоо жана таратуу боюнча кызмат көрсөтүүлөр (басмакананын кызмат көрсөтүүлөрү, маалыматты жалпыга маалымдоо каражаттарында жана интернет-басылмаларда, социалдык тармактарда жайгаштыруу, SMM кызматтары, саясий жарнаманын таргети ж.б.) үчүн – 230,7 млн. сом (анын ичинде ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген шайлоочулар үчүн маалыматтык материалдарды даярдоо боюнча кызмат көрсөтүүлөр үчүн – 8,9 млн. сом (3,9%));   - шайлоо өнөктүгүн өткөрүү менен байланышкан аткарылган иштер / көрсөтүлгөн кызматтар үчүн башка чыгымдарды төлөөгө 42,380 млн. сом. Туура эмес түшкөн төлөмдөрдү артка кайтаруулар 15,931 млн. сомду түздү. Талапкерлердин жана саясий партиянын шайлоо фонддорунун пайдаланылбаган каражаттарынын калдыгы 209,2 млн. сомду түздү. Ар бир талапкердин шайлоо фондуна түшкөн жана сарпталган каражаттардын суммасы мыйзамдардын ченемдерине туура келет: жогорку чектен төмөн (башкача айтканда, 1 талапкерге 20 млн. сомдон ашпайт). БШКнын депозиттик эсебине түшкөн шайлоо төгүмдөрүнүн жалпы суммасы 147,080 млн сомду түздү, анын ичинде: - 478 өзүн-өзү көрсөткөн талапкерден 300 000 сомдон (143,400 млн. сом); -  I-II топтогу майыптыгы бар өзүн-өзү көрсөткөн талапкерден 50 000 сомдон (0,7 млн. сом); -  III топтогу майыптыгы бар өзүн-өзү көрсөткөн талапкерден 70 000 сомдон (0,28 млн. сом); - “Ынтымак” саясий партиясы тарабынан көрсөтүлгөн 9 талапкерден 300 000 сомдон (2,700 млн. сом). БШКга түшкөн шайлоо төгүмдөрү республикалык бюджетке которулууга тийиш. Маалымат үчүн: Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо учурунда талапкерлердин жана саясий партиялардын шайлоо өнөктүктөрүн каржылоо тартиби төмөнкүлөр менен жөнгө салынат: “Кыргыз Республикасынын Президентин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо жөнүндө” Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамы; Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоону өткөрүүдө талапкердин, саясий партиянын шайлоо фондун түзүү, акча каражаттарынын келип түшүшүн жана чыгымдалышын эсепке алуу тартиби жөнүндө жобо. Шайлоо фондун түзүүчү бардык акча каражаттары банктык мекемедеги атайын эсепке которулат. Талапкер, саясий партия өзүнүн шайлоо фондунун бир гана атайын эсебин ачууга укуктуу. Талапкердин шайлоо фонду төмөнкү каражаттардын эсебинен түзүлүшү мүмкүн: талапкердин өз каражаттарынан – 10 млн. сомдун чегинде; саясий партия тарабынан талапкерге бөлүнгөн каражаттардан – 1 млн. сомдун чегинде; жеке жактардын ыктыярдуу салымдарынан – 500 миң сомдун чегинде; юридикалык жактардын ыктыярдуу салымдарынан – 500 миң сомдун чегинде. Талапкерлердин шайлоо фондуна түшкөн жана чыгымдалган акча каражаттарынын чектелген суммасы 20 млн. сомдон ашпашы керек. Саясий партиянын шайлоо фонду төмөнкү каражаттардын эсебинен түзүлүшү мүмкүн: 1) талапкердин өз каражаттарынан – 1,5 млн. сомдун чегинде; 2) саясий партиянын өз каражаттарынан – 100 млн. сомдун чегинде; 3) жеке жактардын ыктыярдуу салымдарынан – 200 миң сомдун чегинде; 4) юридикалык жактардын ыктыярдуу салымдарынан – 3 млн. сомдун чегинде. Талапкерлерди көрсөткөн саясий партиянын шайлоо фондуна түшкөн жана чыгымдалган акча каражаттарынын чектелген суммасы ар бир талапкерге 20 млн. сомдон ашпашы керек. Жарандар жана юридикалык жактар талапкерди шайлоого көмөктөшүүчү иш-аракеттерге шайлоо фонддору аркылуу гана финансылык (материалдык) колдоо көрсөтүүгө укуктуу. Талапкердин, саясий партиянын өз каражаттарын жана ыктыярдуу салымдарды (мыйзам менен тыюу салынган салымдарды кошпогондо) шайлоо фондуна төгүү банктык эсептешүү эсеби аркылуу накталай эмес төлөм же болбосо банктык мекемелердин эсептик-кассалык бөлүмдөрү аркылуу накталай төлөм түрүндө жүргүзүлөт. Шайлоо фонддорунун каражаттары максаттуу болот. Алар шайлоо өнөктүгүн өткөрүүгө байланышкан чыгымдарды жабуу үчүн гана пайдаланылышы мүмкүн. Шайлоо фонддорунун каражаттары шайлоо алдындагы үгүткө, талапкерди колдоо үчүн кол чогултууга багытталган шайлоо өнөктүгүн жүргүзүү менен түздөн-түз байланышкан жумуштарды аткаруу, кызматтарды көрсөтүү, товарларды жана материалдарды сатып алуу боюнча уюштуруу-техникалык чараларды финансылык жактан камсыз кылууга гана пайдаланылышы мүмкүн, анын ичинде: - шайлоо төгүмүн ушул конституциялык Мыйзамда белгиленген өлчөмдө төгүү; - маалыматтык жана консультациялык мүнөздөгү кызмат көрсөтүүлөргө, тартылган кызматкерлердин кызмат көрсөтүүлөрүнө акы төлөө; - жарнама-басма кызмат көрсөтүүлөрүнө акы төлөө (үгүт материалдарын чыгаруу жана жайылтуу, жалпыга маалымдоо каражаттарында жана социалдык тармактарда кулактандырууларды жана сүйлөнгөн сөздөрдү жарыялоо); - жайларды, жабдууларды ижарага алуу; - транспорттук жана командировкалык чыгымдарды жабуу; - байланыш кызматтарын көрсөтүү; - кеңсе товарларын, жабдууларды ж.б. сатып алуу. Талапкер менен аткаруучунун ортосундагы жумуштарды аткаруу/кызматтарды көрсөтүү боюнча бардык эсептешүүлөр келишимдик негизде жана накталай эмес тартипте гана жүргүзүлөт. Талапкер өзүнүн шайлоо фондунун каражаттарынан Борбордук шайлоо комиссиясынын депозиттик эсебине 300 миң сом өлчөмүндө шайлоо төгүмүн төгөт. Көп мандаттуу шайлоо округдары боюнча Жогорку Кеңештин депутаттыгына талапкерлерди көрсөткөн саясий партиялар өзүнүн шайлоо фонддорунун каражаттарынан Борбордук шайлоо комиссиясынын эсебине ар бир талапкер үчүн 300 миң сом өлчөмүндө шайлоо төгүмүн төгөт. Жогорку Кеңештин депутаттыгына майыптыгы бар адамдардан турган талапкерлер үчүн шайлоо төгүмү майыптыктын тобун эске алуу менен белгиленет: - III топтогу майыптарга – 70 миң сом өлчөмүндө; - I жана II топтордогу майыптарга – 50 миң сом өлчөмүндө. Шайлоо төгүмү кайтарылбайт жана Кыргыз Республикасынын республикалык бюджетине которулат. Атайын эсептеги чыгымдалбаган акча каражаттарынын калдыктары добуш берүү күнүнөн кийин талапкерлерге, саясий партияларга кайтарылып берилет.

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы 2025-жылдын 30-ноябрында өткөн Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоонун жыйынтыгын чыгаруу жана натыйжаларын аныктоо тартиби жана мөөнөттөрү жөнүндө түшүндүрөт. Добуш берүүнүн жыйынтыктарын чыгруу (УШК–ОШК): 1. Мыйзамга ылайык, АЭУдагы маалыматтар алдын-ала болуп саналат, ал эми шайлоо участокторунда добуштарды кол менен саноонун негизинде тиешелүү участкалык шайлоо комиссиялары добуш берүүнүн жыйынтыктарын чыгарат. Добуш берүүнүн жыйынтыктары чыгарылгандан кийин 3 календардык күндүн ичинде аларды округдук шайлоо комиссияларына даттанууга болот. 2. Округдук шайлоо комиссиялары (ОШК) участкалык шайлоо комиссияларынан келип түшкөн добуш берүүнүн жыйынтыктары тууралуу протоколдордун негизинде, алардын ичиндеги маалыматтарды кошуу жолу менен жыйынтыктык таблицаны түзөт жана округ аймагы боюнча добуш берүүнүн жыйынтыктарын чыгарат. Округдук шайлоо комиссияларынын тиешелүү аймак боюнча добуш берүүнүн жыйынтыктарын аныктоо жөнүндөгү чечимдери добуш берүүнүн жыйынтыгы чыгарылган күндөн тартып 3 календардык күндүн ичинде Борбордук шайлоо комиссиясына даттанылышы мүмкүн. Шайлоонун жыйынтыктарын аныктоо (БШК): 3. Борбордук шайлоо комиссиясы округдук комиссиянын протоколдорунун негизинде, добуш берүү күнүнөн тарта 13 календардык күндөн кечиктирбестен (2025-жылдын 14-декабрына чейин) округ боюнча шайлоонун жыйынтыгын аныктайт, башкача айтканда, округдан шайланган үч депутатты белгилейт. Борбордук шайлоо комиссиясынын чечимдери үч күндүк мөөнөттө сотко даттанылышы мүмкүн. Добуш берүүнүн жыйынтыктарын жана шайлоонун натыйжаларын аныктоо боюнча чечимдерди кабыл алууда, бардык деңгээлдеги шайлоо комиссиялары шайлоону даярдоо жана өткөрүү учурунда келип түшкөн даттанууларды (арыздарды) сөзсүз түрдө карап чыгып, ар бир даттануу (арыз) боюнча чечим кабыл алышы керек.

«Кыргыз Республикасындагы мөөнөтүнөн мурда өткөн парламенттик шайлоо атаандаштыкта жана ачык-айкын шартта өттү», - деп билдирди бүгүн, 1-декабрда, Кыргыз Республикасында мөөнөтүнөн мурда өткөн парламенттик шайлоого байкоо салган Түрк мамлекеттеринин парламенттик ассамблеясынын (ТҮРКПА) байкоо миссиясы. Миссия шайлоо мыйзамдарына киргизилген өзгөртүүлөрдүн маанилүүлүгүн белгилеп, укуктук база демократиялык шайлоолорду өткөрүүгө зарыл шарттарды камсыздай турганын баса белгиледи. Билдирүүдө ошондой эле гендердик квота өлкөнүн саясий жашоосуна аялдардын катышуусуна өбөлгө түзөрү айтылды. Ошону менен бирге ТҮРКПА байкоо миссиясы шайлоону даярдоодогу шайлоо органдарынын натыйжалуу жана кесипкөй ишин жогору баалады. Миссия аралыктан добуш берүү системасын колдонууга да оң баа берди, бул жарандардын шайлоо укуктарын камсыздоого жана ресурстарды натыйжалуу пайдаланууга жардам берет, деди. ТҮРКПА миссиясы эл аралык байкоо жүргүзүү үчүн түзүлгөн укуктук жана уюштуруучулук шарттар үчүн ыраазычылык билдирди. Төмөндө Кыргыз Республикасындагы мөөнөтүнөн мурда өткөн парламенттик шайлоого байкоо салган ТҮРКПА миссиясынын билдирүүсүнүн толук тексти: «Кыргыз Республикасындагы Жогорку Кеңешинин (Парламенттин) чакыруусу менен Түрк мамлекеттеринин парламенттик ассамблеясынын (ТҮРКПА) Эл аралык шайлоо байкоо миссиясы (мындан ары — Миссия) 2025-жылдын 30-ноябрында Кыргыз Республикасында өткөн мөөнөтүнөн мурдагы парламенттик шайлоолорго кыска мөөнөттүү байкоо жүргүздү. Миссиянын курамына Азербайжан, Казакстан жана Түркия парламенттеринин депутаттары, Азербайжан Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын өкүлдөрү, ТҮРКПАнын Эл аралык катчылыгынын кызматкерлери жана Түркиядан келген парламенттик кызматкерлер кирди. Кыргыз Республикасындагы парламенттик шайлоолор Конституция, «Кыргыз Республикасынын Президентинин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарынын шайлоосу жөнүндө» Конституциялык мыйзам, «Кыргыз Республикасынын шайлоолорду жана референдумдарды өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы жөнүндө» Конституциялык мыйзам, «Кыргыз Республикасынын шайлоолорду жана референдумдарды өткөрүү боюнча шайлоо комиссиялары жөнүндө» Мыйзам, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын (БШК) нормативдик актылары менен жөнгө салынат. Кыргыз Республикасы демократиялык шайлоолорду өткөрүү боюнча негизги эл аралык жана регионалдык документтердин катышуучусу болуп саналат. Мөөнөтүнөн мурдагы парламенттик шайлоо, шайлоо мыйзамындагы өзгөртүүлөрдүн алкагында өткөрүлдү. 2025-жылдагы өзгөртүүлөр шайлоо системасынын көптөгөн аспектилерин, анын ичинде шайлоо моделин, округдарды түзүүнү, гендердик квотаны, талапкерлерге болгон талаптарды жана мандаттарды бөлүштүрүү тартибин камтыды. Аралаш шайлоо системасы мажоритардык система менен алмаштырылды. Жаңы модель боюнча Жогорку Кеңештин 90 депутаты 30 көп мандаттуу округдан шайланат. БШК шайлоо округдарынын чек арасын түзүп, бекитти. Ар бир округда эң көп добуш алган үч талапкер шайланган деп табылат. Ошол эле учурда бир округда бир жыныстагы өкүлдөргө экиден ашык мандат берилбейт. Гендердик жактан азчылыкты түзгөн тарапка 30 мандат резервделет. Шайлоочуларга «Баарына каршы» добуш берүүгө да мүмкүнчүлүк бар. Мөөнөтүнөн мурдагы парламенттик шайлоо БШК, 30 округдук шайлоо комиссиясы (ОШК) жана 2 492 участкалык шайлоо комиссиясы (УШК) тарабынан өткөрүлдү. Чет мамлекеттерде добуш берүү 34 өлкөдөгү 100 шайлоо участогунда уюштурулду. БШК шайлоолорду жана референдумдарды жалпы даярдоо жана өткөрүү үчүн, ошондой эле төмөнкү инстанциядагы комиссиялардын ишин ыкчам-методикалык камсыздоо үчүн жооптуу. БШК шайлоо процессинин катышуучулары үчүн окууларды өткөрүп, шайлоочуларды маалымдоо боюнча иш-чараларды уюштурду. Бул шайлоодо добуш берүүнүн жаңы жабдыгы колдонулуп, анда төмөнкү көпчүлүк процедуралар бириктирилген: шайлоочуну манжа издери жана бетти сканерлөө аркылуу идентификациялоо, добуш берүүнүн кайталанышына жол бербөө үчүн катышууну каттоо жана бюллетендерди басып чыгаруу. Ошондой эле шайлоочуларга өз округунан тышкары каалаган участокто добуш берүүгө мүмкүндүк берген аралыктан добуш берүү опциясы жеткиликтүү болду. Өлкө ичиндеги жана чет өлкөдөгү бардык шайлоо жабдыктары шайлоочулар катталган округдун бюллетенин, алардын добуш берген жерине карабастан, басып чыгарууга алдын ала программаланган. Мыйзамга ылайык, алыстан добуш берүүнү колдонуу тууралуу чечим шайлоо дайындоо учурунда кабыл алынат; мындай чечимге Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров 2025-жылдын 30-сентябрында кол койгон. Кыргыз Республикасынын 18 жашка толгон жарандарынан сот тарабынан аракетке жөндөмсүз деп табылгандар жана соттун өкүмү боюнча жаза өтөп жаткандардан тышкары бардык адамдар добуш берүүгө укуктуу. Шайлоочуларды каттоо пассивдүү мүнөздө болуп, Бирдиктүү мамлекеттик калк реестринин негизинде жүргүзүлөт. Шайлоочулар маалыматтарды шайлоого 15 календардык күн калганда оңдоо тууралуу кайрыла алышат. БШКнын маалыматына ылайык, мөөнөтүнөн мурдагы шайлоого 4 294 243 жаран шайлоочулардын тизмесине киргизилген. Шайланууга укуктуу болуу үчүн талапкерлер 25 жаштан кем эмес, жогорку билимдүү, мамлекеттик тилди билген жана талапкерлиги коюлганга чейинки кеминде 5 жыл өлкөдө туруктуу жашаган болушу керек. Мыйзам боюнча кызматтык, илимий, өндүрүштүк жана башка себептер менен жылына алты айга чейин өлкөнүн сыртында болууга уруксат берилет. Конституцияга ылайык, кош жарандуулугу бар адамдар саясий жана атайын мамлекеттик кызматтарды ээлөөгө укуксуз. Мындан тышкары соттуулугу бар (анын ичинде алынган же соттулугу мыйзам менен жок кылынган), ошондой эле айрым өзгөчө учурларды кошпогондо актанууга жатпаган негиздер менен кылмыш иши токтотулган адамдар, жана диний ишмердүүлүгүн токтоткондон кийин беш жыл ичинде диний ишмерлер депутаттыкка талапкер боло албайт. Катталган саясий партиялар же жарандар талапкерлерди өз алдынча көрсөтө алышат. Бир талапкер бир гана округдан көрсөтүлө алат. Партиялар ар бир округдан бирден талапкер көрсөтө алышат, анын ичинде партия мүчөсү эмес адамдарды да көрсөткөнгө укуктуу. Партиялар гендердик пропорцияны сактоого милдеттүү: бир жыныстын талапкерлеринин үлүшү 70%дан ашпоого тийиш. БШКнын маалыматына ылайык, шайлоого 460 талапкер катышкан. Мөөнөтүнөн мурдагы шайлоолордо үгүт кампаниясы кыскараак болгонуна байланыштуу үгүт 10-ноябрда башталып, 29-ноябрда саат 08:00дө аяктады. Үгүт массалык маалымат каражаттары аркылуу, концерттерден, театралдык жана спорттук иш-чаралардан тышкары, коомдук иш-чараларды (митингдерди, жолугушууларды, дебаттарды ж.б.) уюштуруу аркылуу, басма, аудио жана видео материалдарды таратуу аркылуу, ошондой эле мыйзам тыюу салбаган башка ыкмалар аркылуу жүргүзүлөт. Талапкерлерге жана партияларга ММКга тең укуктуу жеткиликтүүлүк кепилденет. Мыйзамда талапкерлердин, коммерциялык эмес уюмдардын жана эл аралык байкоочулардын байкоосу каралган. Талапкерлер ар бир УШКда экиден көп эмес байкоочуну, коммерциялык эмес уюмдар үчтөн көп эмес байкоочуну аккредитациялай алышат; ошол эле учурда ар бир топтон бир гана өкүл бир эле учурда байкоо жүргүзө алат. БШКнын маалыматына ылайык, мөөнөтүнөн мурдагы шайлоого 778 эл аралык байкоочу аккредитацияланган. Байкоо программасынын алкагында Миссия БШКнын төрагасы Тынчтык Шайназаров жана Кыргыз Республикасынын тышкы иштер министринин орун басары Медер Абакиров менен жолугушууларды өткөрүп, шайлоолорго даярдыктын негизги аспектилери боюнча маалымат алды. Добуш берүү күнү участкалар 08:00дөн 20:00гө чейин иштеди. Миссия Бишкек, Ош жана Өзгөн шаарларындагы бир катар участкаларды кыдырып, участоктордун ачылышынан баштап добуштарды саноого чейин көзөмөл жүргүздү. Шайлоо күнү жогорку деңгээлде уюштурулган. Миссия участкалардын ишин оң баалап, процессти уюшкандыкта жана профессионалдуу деп мүнөздөдү. Миссия мөөнөтүнөн мурдагы парламенттик шайлоо атаандаштыкта жана ачык-айкын шартта өткөнүн белгилейт. Миссия шайлоо мыйзамдарына киргизилген өзгөртүүлөрдүн маанилүүлүгүн баса белгилеп, укуктук база демократиялык шайлоолорду өткөрүүгө зарыл шарттарды камсыз кыларын белгилейт. Миссия гендердик квота өлкөнүн саясий турмушуна аялдардын катышуусуна өбөлгө түзөрүн белгилейт. Миссия шайлоо органдарынын шайлоолорду даярдоодогу натыйжалуу жана кесипкөй ишин жогору баалайт. Миссия добуш берүүнүн жаңы жабдыгын жана аралыктан добуш берүүнү колдонуу шайлоочулардын укуктарын камсыздоого жана ресурстарды натыйжалуу пайдаланууга өбөлгө түзөрүн белгилейт. Миссия эл аралык байкоо жүргүзүү үчүн түзүлгөн укуктук жана уюштуруучулук шарттар үчүн ыраазычылык билдирет. Өзүнүн ишинде Миссия ТҮРКПАнын «Шайлоолорго байкоо жүргүзүү жөнүндө» Регламентине жана эл аралык документтерге ылайык, бейтараптуулук, объективдүүлүк, көзкарандысыздык, ачык-айкындык жана шайлоо процесстерине кийлигишпөө принциптерин карманды. Миссия Кыргыз Республикасында 2025-жылдын 30-ноябрында өткөн мөөнөтүнөн мурдагы парламенттик шайлоолор улуттук мыйзамдарга жана эл аралык шайлоо стандарттарына ылайык өткөрүлгөн деген тыянакка келди».