КР БШКсы Бишкек шаарындагы эки шайлоо участогунда тестирлөө өткөрдү

Бүгүн, 3-ноябрда Бишкек шаарында Кыргыз Республикасынын жаштарынын шайлоого катышуусу, шайлоочулардын активдүүлүгүнүн төмөн болушунун себептери жана аны жогорулатуу жолдорун  талкууланган тегерек стол болуп өттү.Өлкөдөгү шайлоочулардын 42 пайыздан ашыгын, башкача айтканда, 1 млн 735 миңге жакын адамды 18 жаштан 35 жашка чейинки жаштар түзөт. Бирок шайлоочулардын жалпы санындагы үлүшү чоң болгонуна карабастан, жаштардын шайлоого катышуусу төмөн бойдон калууда.Бул тууралуу Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын төрагасынын орун басары Лейла Лурова өз сөзүндө белгиледи. Анын айтымында, 2025-жылдын 30-ноябрында мөөнөтүнөн мурда өткөн  парламенттик шайлоодо жалпы шайлоочулардын катышуусу болжол менен 36,9 пайызды түзүп, дээрлик 1,8 млн жаш шайлоочунун ичинен 486 миңге жакыны гана добуш берген.«Биздин милдет - шайлоого катышуунун пайызын жөн гана жасалма түрдө жогорулатуу эмес, аң-сезимдүү, ыктыярдуу жана маалыматка негизделген катышуу үчүн шарттарды түзүү», - деп белгиледи Л. Лурова.Тегерек столдун жүрүшүндө жаштардын шайлоого катышуусунун төмөн болушунун себептерин изилдөөгө багытталган комплекстүү социологиялык изилдөөнүн жыйынтыктары тааныштырылды. Ошондой эле эл аралык тажрыйба, жаштардын шайлоого катышуусуна тоскоол болгон негизги факторлор жана аларга маалымат жеткирүүнүн натыйжалуу жолдору каралды.Жаштардын ар кандай курактык топторунун - 18–21, 22–27 жана 28–35 жаштагылардын шайлоого кызыгуусун жогорулатуу боюнча сунуштарга өзгөчө көңүл бурулду. Катышуучулар кыска мөөнөттүү маалыматтык кампанияларды жана жарандык, электоралдык билим берүүнү өнүктүрүүгө багытталган узак мөөнөттүү чараларды да талкуулашты.Талкуунун жыйынтыгында мындан аркы иштин негизги багыттары, жооптуу аткаруучулар жана натыйжаларды баалоо көрсөткүчтөрү аныкталды. Учурда тегерек столдун жыйынтыктоочу резолюциясын даярдоо иштери башталды.Түшкөн сунуштар Шайлоочуларды жарандык окутуу жана шайлоо технологиялары борбору тарабынан жалпыланып, жаштардын электоралдык активдүүлүгүн жогорулатуу боюнча жол картасын иштеп чыгууда эске алынат.Тегерек стол КР БШКнын алдындагы Шайлоочуларды жарандык окутуу жана шайлоо технологиялары борбору тарабынан уюштурулду. Изилдөөнүн аткаруучусу - «Өнүгүүнү баалоо институту» коомдук уюму.Иш-чаранын негизги максаты - жаштардын шайлоого катышуусунун төмөн болушунун себептерин аныктоо жана жаштардын шайлоо процессине аң-сезимдүү, активдүү катышуусу үчүн шарттарды түзүүгө багытталган практикалык чараларды иштеп чыгуу.

2026-жылдын 20-октябрынанан 29-октябрга чейин Бишкек, Нарын, Талас, Каракол шаарларында жана Чүй облусунда жарандардын айрым категорияларынын жана ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандардын шайлоо укуктарын камсыздоо боюнча тренингдер жана координациялык жолугушуулар өттү. Аларды Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын жарандардын айрым категорияларынын жана ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашыруу боюнча жумушчу тобу уюштурду.Тренингдердин максаты - адистердин билимин жана тажрыйбасын жогорулатуу, ошондой эле жарандардын ар кандай категорияларынын шайлоо процессине толук кандуу жана жеткиликтүү катышуусуна шарт түзүү. 2027-жылдын январь айында өтө турган Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоого даярдык көрүүгө да өзгөчө көңүл бурулду.Тренингдердин жүрүшүндө мамлекеттик органдар менен шайлоо комиссияларынын өз ара кызматташуусу, санариптик кызматтардын мүмкүнчүлүктөрү жана «Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү шайлоочулардын муктаждыктарынын картасы» автоматташтырылган системасынын иштеши талкууланды.Ошондой эле аскер кызматкерлеринин, камак жайлардагы адамдардын жана социалдык мекемелердин камкордугундагы жарандардын добуш берүүсүн уюштуруунун өзгөчөлүктөрү каралды. Шайлоочуларга маалымат берүү, шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүү, шайлоо участкасынан тышкары добуш берүүнү уюштуруу жана добуш берүүнүн жашыруундугун сактоо маселелерине көңүл бурулду. Айрым категориядагы жарандар үчүн маалыматтын жеткиликтүү болушу да өзүнчө талкууланды.Мындан тышкары, шайлоо укуктарын коргоонун укуктук кепилдиктерин жана практикалык механизмдерин күчөтүү маселеси каралды. Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандардын, аскер кызматкерлеринин, ошондой эле жарым-жартылай жабык жана жабык мекемелердеги адамдардын шайлоого катышуусуна тоскоол болгон жагдайларды жоюу жолдору талкууланды.Жолугушуулардын жыйынтыгында адистер мамлекеттик органдар менен шайлоо комиссияларынын натыйжалуу кызматташуусу, шайлоонун бардык жарандар үчүн жеткиликтүү болушуна тоскоолдук жараткан көйгөйлөр тууралуу билимдерин тереңдетишти. Алган билимдери жана материалдары аларга президенттик шайлоонун алдында кесиптештери үчүн маалыматтык жана окутуу иш-чараларын өз алдынча өткөрүүгө жардам берет.Ошондой эле адистер байкоочулардын ролу жана ишмердүүлүгү тууралуу маалымат алышты.Бардык аймактарда тренингдерди жана координациялык жолугушууларды өткөрүүгө КР БШКнын атайын өкүлдөрү активдүү көмөк көрсөтүштү.Тренингдерге жана координациялык жолугушууларга жалпысынан 260тан ашык адис катышты. Алардын арасында шайлоо комиссияларынын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, социалдык жана стационардык мекемелердин, саламаттык сактоо уюмдарынын, Ички иштер министрлигинин, Мамлекеттик чек ара кызматынын, Коргоо министрлигинин жана Жазаларды аткаруу мамлекеттик кызматынын өкүлдөрү болду.

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы бүгүн, 30-октябрда Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкер катары өзүн-өзү көрсөткөн жарандардын ыйгарым укуктуу өкүлдөрүн каттады:- Эсенбеков Азамат Эсенбековичтин ыйгарым укуктуу өкүлдөрү: шайлоо маселелери боюнча С. Довлотов жана каржы маселелери боюнча Г.Б. Абылова;- Жапыкеев Сыймык Асылбековичтин ыйгарым укуктуу өкүлү: шайлоо маселелери боюнча Т.М. Айдаралиева.Талапкерлердин ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнө белгиленген үлгүдөгү каттоо күбөлүктөрү берилет.

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы бүгүн, 30-октябрда өз жыйынында Жайыл, Москва, Ноокат, Ош, Өзгөн, Аксы, Сузак, Ноокен, Жети-Өгүз, Баткен шаардык, Баткен жана Кадамжай аймактык шайлоо комиссияларынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу, катталган талапкерлерди депутаттыкка талапкерлердин тизмесинен чыгаруу жана бош калган мандаттарды кийинки талапкерлерге өткөрүп берүү жөнүндө чечимдерин бекитти.         • Жайыл районунун Суусамыр айылдык кеңешинин депутаты Турсунбекова Бурулкан Курамаевнанын ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Жумабек уулу Максатка өткөрүлүп берилди;   *     Москва районунун Ак-Суу айылдык кеңешинин депутаты Сейткулов Аскар Садыковичтин ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Сулайманов Маратбек Бейшеновичке  өткөрүлүп берилди;   *     Ноокат районунун Н. Исанов айылдык  кеңешинин депутаты Маматилла уулу Канназардын ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Сыдыков Маматали Надировичке   өткөрүлүп берилди;* Ош шаардык  кеңешинин депутаты Кулдышева Гүлсара Кенжеевнанын (“Жаңы Кыргызстан” депутаттык фракциясы)  ыйгарым укуктары каза болгондугуна байланыштуу мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, кийинки талапкер Тултемирова Гульфина Токтомушевнага (“Жаңы-Кыргызстан” саясий партиясы) өткөрүлүп берилди;* Өзгөн шаардык  кеңешинин депутаты Низамидинова Манзурахан Гуламидиновнанын (“Ынтымак” депутаттык фракциясы)  ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Юлдашбаев Сирожиддин Хасанбаевичке (“Ынтымак” саясий партиясы) өткөрүлүп берилди;* Өзгөн шаардык  кеңешинин депутаты Закирова Барно Абытовнанын (“Ынтымак” депутаттык фракциясы)  ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Тажибаев Абдрахмон Рахматжоновичке (“Ынтымак” саясий партиясы) өткөрүлүп берилди;* Өзгөн районунун Кароол айылдык кеңешинин депутаты Эралиев Эгемберди Миталиповичтин ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Абдибаитов Ниязбек Назаралиевичке өткөрүлүп берилди;* Аксы районунун Кара-Камыш айылдык кеңешинин депутаты Кенжегулов Абдылдабек Кенжегуловичтин ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Мырзабеков Жеңишбек Алыбековичке өткөрүлүп берилди;* Сузак районунун Кыз-Көл айылдык кеңешинин депутаты Калимбетов Туратбек Каримовичтин ыйгарым укуктары каза болгондугуна байланыштуу мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат кийинки талапкер Тилекеев Ибраим Базарбаевичке өткөрүлүп берилди;* Ноокен районунун Бүргөндү-Достук айылдык кеңешинин депутаты Нурматов Талантбек Таалайбековичтин ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Жолдошов Мирлан Ибрагимжановичке өткөрүлүп берилди;* Жети-Өгүз районунун Кызыл-Суу айылдык кеңешинин депутаты Шаймолдоев Бакытбек Сагынбековичтин ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Бектенов Эрлан Ишенбаевичке өткөрүлүп берилди;* Баткен шаардык кеңешинин депутаты Шарапова Майсарахан Жаркынбаевнанын (“Ала-Тоо Кыргыз Жери” депутаттык фракциясы) ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Абдразакова Мубаракхан Жолдошовнага (“Ала-Тоо Кыргыз Жери” саясий партиясы) өткөрүлүп берилди;* Баткен районунун Алтын-Бешик айылдык кеңешинин депутаты Муратов Бактыбек Нишановичтин ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Айбашов Анарбай Орозовичке өткөрүлүп берилди;* Баткен районунун Алтын-Бешик айылдык кеңешинин депутаты Козуева Бүажар Абазовнанын ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулду;* Кадамжай районунун А. Масалиев айылдык кеңешинин депутаты Хакимов Музаффаржон Турсуналиевичтин ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Саидов Зайдулло Камчинбековичке өткөрүлүп берилди.