Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы, БУУӨПтүн колдоосу менен шайлоо процессинин бардык этаптарындагы бузууларга карата аракеттерде укук коргоо органдарынын квалификациясын жогорулатуунун туруктуулугун жана системдүүлүгүн камсыздоонун алкагында Жалал-Абад облусунда окутуу өткөрдү.
Тренинг Жогорку Кеӊештин депутаттарын шайлоонун жүрүшүндө шайлоо мыйзамдарынын нормаларын бузууларга чара көрүүлөрдү жана аракеттерди иштеп чыгуу боюнча уюштурулду. Окутуу процессине карата жаӊыча мамилени калыптандырууну эске алуу менен тренингге тергөө, сурак органдарынын тажрыйбалуу өкүлдөрү, коомдук коопсуздук кызматынын кызматкерлери чакырылды.
КР БШКнын төрагасы Н.Шайлдабекова катышуучуларга аралаш шайлоо тутуму боюнча алдыда күтүлүүчү парламенттик шайлоонун өзгөчөлүктөрү, шайлоо округдарды түзүү, шайлоонун негизги этаптары жана укук коргоо органдары өз ишмердигинде кандай учурларды эске алуулары зарыл экендиги тууралуу маалымат берди.
Катышуучуларга шайлоо алдындагы өнөктүктү жүргүзүү укугун кыянаттык менен пайдаланууга жол берилбестиги тууралуу кеңири айтып беришти (КР КМ 28-бер., 2-бөл.)
Участникам подробно рассказали о недопустимости злоупотребления правом на проведении предвыборной агитации (ч. 2 ст. 28 КЗ КР):
- жалпыга маалымдоо каражаттарынын эркиндигин кыянаттык менен пайдаланууга жол берилбейт: басмырлдоого чакырган улуттук, этностук, расалык, диндик, аймактар аралык кастыкты, гендердик жана башка социалдык артыкчылыктарды пропагандалоого тыюу салынат (КР КМ 28-бер., 2-бөл.). Ушул эле номалар КР ЖК 313-беренесинин (жаңы редакцияда 330) диспозициясында каралган, Эти же нормы предусмотрены в диспозиции ст.313 (330 в нов. ред.) УК КР, «Расалык, этникалык, улуттук, диний же аймактар аралык кастыкты козутуу».
- Шайлоочуларды сатып алууга тыюу салынган (КР КМ 28-бер., 3-бөл; КР ЖК 192-бер. (196) «шайлоочуларды сатып алуу»)
- Талапкерлер, алардын жакын туугандары, жубайы, талапкерлердин жана саясий партиялардын өкүлдөрү шайлоо дайындалган учурдан тартып жана шайлоонун натыйжалары жарыяланганга чейин кайрымдуулук иштерин жүргүзүүгө укуксуз (КР КМ 28-бер., 4-бөл; КР ЖК 192-бер. (196) «шайлоочуларды сатып алуу» жана КР бузуулар жөнүндө кодексинин 44-бер., (КР жоруктар жөнүндө кодексинин 65-бер.) «шайлоо алдындагы өнөктүгүнүн шарттарын бузуу).
- билип туруп жалган маалыматтарга негизделген жана талапкерлердин тизмесинен киргизилген талапкерлердин, саясий партиялардын абийирине, ар-намысына же ишкер беделине зыян келтирген жарыялоолорго жол берүүгө укуксуз. (КР КМ 28-бер., 5-бөл; КР бузуулар жөнүндө кодексинин 45-бер., (КР жоруктар жөнүндө кодексинин 66-бер.) «Талапкер жөнүндө билип туруп жалган маалымат таратуу).
Талапкер, саясий партия үгүт материалдарын жайгаштыруу үчүн берилген телеберүүнү ишке ашыруучу уюмдардын каналдарында үгүт жүргүзүү үчүн берилген эфир убактысын, басылма продукцияны, аянтчаны төмөнкү максаттарга колдонууга укугу жок:
- талапкерге (талапкерлерге), саясий партияга каршы добуш берүүгө чакырыктарды таратууга;
- тигил же бул талапкер шайланган учурда мүмкүн болуучу терс натыйжаларды сыпаттоого;
- кайсы бир талапкер (кайсы бир талапкерлер), катталган талапкерди көрсөткөн саясий партия тууралуу маалыматтар көз көрүнөө басымдуулук кылган, терс пикирлер менен коштолгон маалыматтарды таратууга;
- талапкерге, катталган талапкерди көрсөткөн саясий партияга карата шайлоочуларда терс мамилени жаратууга көмөктөшүүчү маалыматтарды таратууга (КР КМ 28-бер., 6-бөл.).
КР БШК аппаратынын маалымат бөлүмү
