Ош облусунда парламенттик шайлоону өткөрүүдө шайлоо комиссияларына жардам берүү боюнча республикалык штабдын көчмө жыйыны өттү.
Жыйынды штабдын башчысы, Кыргыз Республикасынын Коопсуздук кеңешинин катчысы М. Иманкулов жана штабдын тең төрагасы, КР БШК төрайымы Н. Шайлдабекова алып барышты. Жыйынга аймактын куратору, КР БШКнын мүчөсү Жылкыбаев У., облустун жетекчилиги, райондук мамлекеттик администрациялардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилери, прокуратура жана укук коргоо органдарынын өкүлдөрү, ошондой эле Ош облусунун округдук шайлоо комиссияларынын төрагалары катышты.
Ош шаарында жана Ош облусунда 899 019 шайлоочу катталган. Шайлоочулардын ушул санынын негизинде аймакта 9 бир мандаттуу округдар түзүлдү: №4 Көк-Жар округу (Ноокат районун жана Араван районунун 1 айылдык аймагы кирет), №5 Ноокат округу, №6 Араван округу (Кара-Суу районунун 1 айылдык аймагы да кирет), №7 Ош округу, №8 Төлөйкөн округу (Кара-Суу району жана Ош шаарындагы 2 МАБ кирет), №9 Кара-Суу округу, №10 Куршаб округу (Өзгөн шаарындагы 9 УШК, Өзгөн районунун 5 айылдык аймагы, Кара-Суу районунун 6 айылдык аймагы жана Алай районунун 1 айылдык аймагы кирет), №11 Алай округу (Кара-Кулжа району жана Чоң-Алай району да кирет) райондор), №12 Өзгөн округу.
593 шайлоо участогу добуш берүү үчүн ачык, 7666 шайлоо комиссиясынын мүчөлөрү даярдыкты камсыз кылышат.
Маалымат үчүн: Ош облусунун округдары, шайлоочулардын саны:
№4 Көк-Жар шайлоо округу Ноокат районунун 8 айыл аймагын жана Араван районунун 1 айыл аймагын камтыйт. Шайлоочулардын жалпы саны 80385 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 56, анын ичинен 50сү Ноокат районунун 8 айыл аймагында жана 6 Араван районунун бир айыл аймагында жайгашкан.
№5 Ноокат шайлоо округу 8 айылдык аймакты жана Ноокат районунун шаарын камтыйт. Шайлоочулардын жалпы саны 81 794 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 53.
№6 Араван шайлоо округу Араван районунун 7 айыл аймагын жана Кара-Суу районунун 1 айыл аймагын камтыйт. Шайлоочулардын жалпы саны 90 959 жаран. Шайлоо участокторунун жалпы саны 50 шайлоо участогу, анын ичинен 41и Араван районунун 7 айыл аймагында жана 9у Кара -Суу районунун 1 айыл аймагында жайгашкан.
№7 Ош шайлоо округу Ош шаарынын чоң аймагын камтыйт. Шайлоочулардын жалпы саны 110685 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 55.
№8 Төлөйкөн шайлоо округу Кара-Суу районунун 4 айыл аймагын жана Ош шаарынын 2 МАБын камтыйт. Шайлоочулардын жалпы саны 118 551 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 67, анын 44ү Кара-Суу районунун 4 айыл аймагында, 23ү Ош шаарындагы 2 МАБдын аймагында жайгашкан.
№9 Кара-Суу шайлоо округу 5 айылдык аймакты жана Кара-Суу районунун шаарын камтыйт. Шайлоочулардын жалпы саны 100 350 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 62.
№10 Куршаб шайлоо округуна Өзгөн шаарынын 9 УШКсы, Өзгөн районунун 5 айыл аймагы, Кара-Суу районунун 6 айыл аймагы жана Алай районунун 1 айыл аймагы кирет. Шайлоочулардын жалпы саны 114 500 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 76, анын ичинен 35 Өзгөн шаарында жана Өзгөн районунун 5 айыл аймагында, 39 - Кара -Суу районунун 6 айыл аймагында, 2 - Алайдын бир айыл аймагында жайгашкан.
№11 Алай шайлоо округу Алай районунун 13 айыл аймагын, Кара-Кулжа районунун 12 айыл аймагын жана Чоң-Алай районунун 3 айыл аймагын камтыйт. Шайлоочулардын жалпы саны 114 959 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 105, анын 41и Алай районунда, 47си Кара-Кулжа районунда жана 17си Чоң-Алай районунда жайгашкан.
№12 Өзгөн шайлоо округу Өзгөн районунун Өзгөн шаарындагы 14 айылдык аймакты жана 5 УШКны камтыйт. Шайлоочулардын жалпы саны 89188 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 69ду түзөт.
М. Иманкулов Ош облусунун мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өкүлдөрүнө шайлоого даярдык көрүү боюнча шайлоо комиссияларынын ишине көмөк көрсөтүү боюнча милдеттерди койду, анын ичинде шайлоо участкаларын материалдык-техникалык жабдуу, үзгүлтүксүз жарык, байланыш, Интернет байланышы, суук мезгилде жылытуу, имараттарды дезинфекциялоочу чараларды көрүү жана башка уюштуруу чаралары бар. Шайлоону уюштурууга мүмкүн болгон бардык жардам менен бирге, башкаруу органдары комиссиялардын ишине кийлигишүүгө жол бербеши керек. Укук коргоо органдары үчүн маанилүү артыкчылыктуу милдети катары, Коопсуздук кеңешинин катчысы партиялардын жана талапкерлердин кызыкчылыгында административдик ресурсту мыйзамсыз пайдаланууга жана добуштарды сатып алууга каршы натыйжалуу чаралардын алдын алууну жана көрүүнү белгиледи.
Штабдын теңтөрагасы Н. Шайлдабекова Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоонун жол-жобосунун өзгөчөлүктөрү, шайлоо процессинин негизги этаптары, БШК, мамлекеттик жана муниципалдык органдардын шайлоодогу мыйзам бузууларга каршы өз ара аракеттенишинин маанилүүлүгү тууралуу маалымат берди.
«Мыйзам бузууларга жооп кайтарууда эффективдүүлүктү көрсөтүү зарыл, арыздарды жана даттанууларды кароо тез жана ачык жүргүзүлүүгө тийиш. Бул үчүн Борбордук шайлоо комиссиясы бүткүл өлкө боюнча укук коргоо органдары үчүн окутууларды өткөрөт. Мыйзам бузуулар жөнүндө арыздарды кароодо эч кандай тандоого жол берилбеши керек. Ички иштер министрлиги республика боюнча ротация жүргүздү, бул дагы шайлоого катышуучуларга карата бир жактуулукту жана теңсиздикти жоюуга тийиш.
Мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, албетте, булардан да шайлоонун кандай бүтөөрү көз каранды болгон субъекттер. Ошондуктан шайлоонун бардык катышуучуларына бирдей мамиле кылууга өзгөчө көңүл буруу керек. Эгер биз муну азыр көрсөтө алсак, анда бул шайлоо процессиндеги бурулуш учур болот. Анткени 2015-жылдан бери добуш берүүнүн бардык жыйынтыктары так эсептелгендиктен, БШК бюллетендерди таштоо жана “карусель айлантуу” көйгөйүн чечти.”
Ошондой эле шайлоо процессинин башка катышуучулары үчүн да окутуулар уюштурулганын билдирди КР БШК төрайымы.
Шайлоонун инклюзивдүүлүгү шайлоого даярдык көрүүнүн маанилүү критерийи экенин эске алып, шайлоочулардын айрым категорияларынын тизмесин - социалдык стационарларда, аскердик жана чек ара бөлүктөрүндө, убактылуу кармоочу жайларда, тергөө изоляторлорунда ж.б. жайлардан тактоону камсыз кылуу тапшырылды. Ушундай мекемелердин жетекчилерине жарандардын өз убагында биометрикалык каттоодон өтүүсүнө, паспортторду документтештирүүгө көмөктөшүүсү тапшырылды.
Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын башчыларына ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарга шайлоо укуктарын камсыз кылууну дыкат иштеп чыгуу тапшырылды. Бул аймакта пандустарды орнотуу аркылуу жеткиликтүү кылуу керек болгон жерлер бар.
Шайлоо комиссияларына, мамлекеттик органдарга жана ЖӨБ органдарына шайлоочулардын эркин билдирүүсү үчүн шарттарды түзүү жана талапкерлер менен партияларга шайлоо өнөктүгүн жүргүзүү үчүн бирдей укуктук шарттарды түзүү боюнча бардык чараларды көрүү тапшырылды.
Бардык мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары өз компетенциясынын чегинде милдеттерди аткарып жатып, шайлоо процессинин өзгөчөлүгүн эске алышы керек:
- шайлоонун этаптары (ар бир этапта өзүнүн башкы милдеттери), шайлоо процессинин кыска мөөнөттөрү өз убагында чараларды көрүүнү талап кылат;
- шайлоо процессинин саясий мүнөзү абсолюттук калыстыкты жана саясий атаандаштыкка катышкан бардык субъекттерге бирдей мамилени талап кылат,
- шайлоонун көп субъекттүүлүгү: шайлоочулар, талапкерлер, агитаторлор, байкоочулар, жалпыга маалымдоо каражаттары ж.б.у.с. ар бири түшүнүүнү жана ар бир субьекттин макамы менен укугун эске алууну талап кылат.
Жергиликтүү бийликтин өкүлдөрүнө шайлоочулардын тизмесин тактоого жана жарандарга маалымат берүүгө жардамдашуу, талапкерлер жөнүндө плакаттарды ж.б. материалдарды жайгаштыруу үчүн, жарандар алар менен таанышууга ыңгайлуу аянттарды бөлүп берүү боюнча мыйзамдардын талаптарын аткаруу тапшырылды. Маалымат берүү - шайлоо эркиндигинин өзөгү. Ошол эле учурда үгүт материалдары үчүн орун жана шайлоочулар менен жолугушуу үчүн жай бардык талапкерлерге бирдей шартта берилиши керектиги көрсөтүлгөн.
Ар бир округда округдук шайлоо комиссияларынын төрагаларынын, прокуратуранын жана укук коргоо органдарынын өкүлдөрүнөн түзүлгөн ыкчам аракет кылуучу координациялык топторунун ишмердүүлүгү жана өз ара аракеттенүүсү боюнча түшүндүрмөлөр берилди.
Республикалык штабдын жетекчилери ошондой эле мугалим болуп иштеген шайлоо комиссияларынын өкүлдөрүн кесиптик майрамы менен куттукташты мугалимдердин жогорку компетенттүүлүгү, жоопкерчилиги жана патриоттуулугу маанилүү салым болгон шайлоону уюштуруудагы мугалимдердин шайлоо комиссияларындагы эмгеги үчүн ыраазычылыктарын билдиришти.
Ошол эле учурда Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоодо талапкерлерди, саясий партияларды колдоо үчүн үгүт иштерине билим берүү кызматкерлерин тартуунун жол берилбестиги белгиленди.
Жыйындын жүрүшүндө мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилерине төмөнкү милдеттер жүктөлдү:
• санитардык-эпидемиологиялык коопсуздуктун алгоритмин жана коронавирус инфекциясынын жайылышын алдын алуу боюнча талаптарды ишке ашыруу боюнча:
• биометрикалык каттоодон өтүү боюнча шайлоочулар арасында маалыматтык -консультациялык иштерди жүргүзүү, шайлоочулардын тизмелерин тактоо;
• тартипти жана мыйзамдуулукту камсыз кылуу, административдик ресурстарды колдонуу, шайлоочуларды сатып алуу учурларында ыкчам чара көрүү, ошондой эле мыйзам бузган башка учурларда, мыйзам бузуулардын ар бир сигналы боюнча көрүлгөн чаралар жөнүндө коомчулукка ыкчам маалымат берүү.
• укук коргоо органдары тарабынан шайлоо участкаларынын жана шайлоо комиссияларынын мүчөлөрүнүн коопсуздугун камсыз кылуу;
• облустук штаб тарабынан аймактагы шайлоого даярдык боюнча жергиликтүү органдардын ишин координациялоо жана башка милдеттер.
КР БШК Маалымат бөлүмү
