Шайлоо комиссияларына парламенттик шайлоону өткөрүүгө жардам берүү боюнча республикалык штаб Ысык-Көл облусунда көчмө жыйын өткөрдү.
Жыйынды штабдын төрагасы, Кыргыз Республикасынын Коопсуздук кеңешинин катчысы М. Иманкулов жана штабдын тең төрагасы, КР БШК төрайымы Н. Шайлдабекова өткөрүштү. Жыйынга облустун жетекчилиги, райондук мамлекеттик администрациялардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилери, прокуратура жана укук коргоо органдарынын өкүлдөрү, ошондой эле Ысык-Көл облусунун округдук шайлоо комиссияларынын төрагалары катышты.
Ысык-Көл облусунда 326 505 шайлоочу катталган. Шайлоочулардын ушул санынын негизинде облуста 3 бир мандаттуу округдар түзүлдү: №34 Жети-Өгүз округу (Каракол шаарынын 3 участогу, Тоң району Көк-Мойнок айылынан тышкары жана Ак-Суу районунун 2 айылы кирет), №35 Ак-Суу шайлоо округу (Каракол шаары, Ак-Суу жана Түп райондору кирет), №36 Ысык-Көл шайлоо округу (Балыкчы шаары, Ысык-Көл району жана Тоң районунун Көк-Мойнок айылы кирет).
169 шайлоо участогу добуш берүү үчүн ачылды, 1969 шайлоо комиссиясынын мүчөлөрү даярдыктарды камсыз кылышат.
Маалымат үчүн: Ысык-Көл облусунун округдары, шайлоочулардын саны:
№34 Жети-Өгүз шайлоо округу Жети-Өгүз, Ак-Суу, Тоң райондорун жана Каракол шаарынын аз бөлүгүн камтыйт. Шайлоочулардын жалпы саны 108 422 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 90, анын ичинен 48и Жети-Өгүз районунда, 34ү Тоң районунда, 5и Ак-Суу районунда жана 3ү Каракол шаарында жайгашкан.
№35 Ак-Суу шайлоо округуна Челпек жана Бөрү-Баш айылдык кеңештеринен тышкары Ак-Суу району толугу менен, Түп району толугу менен, Каракол шаары 3 шайлоо участкасынан башкасы толугу менен кирет. Шайлоочулардын жалпы саны 118 513 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 99, анын 41и Түп районунда, 36сы Ак-Суу районунда жана 22си Каракол шаарында.
№36 Ысык-Көл шайлоо округуна Ысык-Көл району, Тоң районунун бир айылдык аймагы жана Балыкчы шаары кирет. Шайлоочулардын жалпы саны 86 607 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 61, алардын 40 Ысык-Көл районунда, 18и Балыкчы шаарында, 3 Тоң районунда.
М.Иманкулов Ысык-Көл облусунун мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өкүлдөрүнө шайлоого даярдык көрүү боюнча шайлоо комиссияларынын ишине көмөк көрсөтүү боюнча милдеттерди койду, анын ичинде шайлоо участкаларын материалдык-техникалык жабдуу, үзгүлтүксүз жарык, байланыш, Интернет байланышы, суук мезгилде жылытуу, имараттарды дезинфекциялоочу чараларды көрүү жана башка уюштуруу чаралары бар. Шайлоону уюштурууга мүмкүн болгон бардык жардам менен бирге, башкаруу органдары комиссиялардын ишине кийлигишүүгө жол бербеши керек. Укук коргоо органдары үчүн маанилүү артыкчылыктуу милдети катары, Коопсуздук кеңешинин катчысы партиялардын жана талапкерлердин кызыкчылыгында административдик ресурсту мыйзамсыз пайдаланууга жана добуштарды сатып алууга каршы натыйжалуу чаралардын алдын алууну жана көрүүнү белгиледи.
Штабдын тең төрагасы Н.Шалдабекова Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоонун жол-жобосунун өзгөчөлүктөрү тууралуу маалымат берди. Демократиялык шайлоолорду баалоонун негизги критерийлери шайлоочулардын жана талапкерлердин шайлоо укуктарын ишке ашыруунун толуктугун камсыз кылуу болуп саналат. Ал республикалык штабдын иш планында белгиленген иш -чаралардын комплекси ар бир пунктта маанилүү экенин белгиледи.
«Штабдын күн тартибинде майыптуулугу бар адамдар талкуунун башында болгон качан болду эле, көбүнчө алар 25-маселе болчу. Бүгүн биз иш жүзүндө талкууну мүмкүнчүлүгү чектелген жарандар шайлоого мүмкүн болушунча көбүрөөк катышуусунан баштадык. 2017 -жылы шайлоо участокторунун 27% ы гана пандустар менен жабдылган, бүгүнкү күндө - дээрлик 86% жабдылды. Бул дагы мамлекеттин жарандарга болгон мамилесин көрсөтүп турат. Мамлекет биздин өлкөдө болгону 180 миң адамды түзгөн катмарга кам көрө алса, анда ал башка категориядагы жарандардын камын да көрө алат.
Мааниси мындай болгон "Кошунаңды ала кел" акциясын улантуу керек. Ар бир участокто муктаждыктар картасы бар, ага маалыматтар киргизилет, бул участокто канча майыптар бар, алардын ден соолугунда кандай көйгөйлөр бар жана анын жанында шайлоо участкасына баруу үчүн кандай жардам көрсөтүү керек экендиги жазылган. Мисалы, кошунаңыз коляска менен бара алат же жергиликтүү муниципалитет транспортту уюштурат. Шайлоочуларды маалымдоонун бардык форматтары БШК тарабынан майып жарандардын муктаждыктарын эске алуу менен, Брайль шрифти менен басылган сурдо котормо, субтитр менен уюштурулган», - деди КР БШК төрайымы.
Шайлоонун инклюзивдүүлүгү шайлоого даярдык көрүүнүн маанилүү критерийи экенин эске алып, шайлоочулардын айрым категорияларынын тизмесин - социалдык ооруканаларда, аскердик жана чек ара бөлүктөрүндө, убактылуу кармоочу жайларда, тергөө изоляторлорунда ж.б. жайлардан тактоону камсыз кылуу, жарандардын өз убагында биометрикалык каттоодон өтүүсүнө, паспортторду документтештирүүгө жардам берүү тапшырылды.
Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын башчыларына ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар үчүн шайлоо укуктарын камсыздоону дыкат иштеп чыгуу тапшырылды. Бул облуста пандустарды орнотуу аркылуу жеткиликтүү кылуу керек болгон көп жерлер бар.
Шайлоо комиссияларына, мамлекеттик органдарга жана ЖӨБ органдарына шайлоочулардын эркин билдирүүсү үчүн шарттарды түзүү жана талапкерлер менен партияларга шайлоо өнөктүгүн жүргүзүү үчүн бирдей укуктук шарттарды түзүү боюнча бардык чараларды көрүү тапшырылды.
Бардык мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары өз компетенциясынын чегинде милдеттерди аткарып жатып, шайлоо процессинин өзгөчөлүгүн эске алышы керек:
- шайлоонун этаптары (ар бир этапта өзүнүн башкы милдеттери), шайлоо процессинин кыска мөөнөттөрү өз убагында чараларды көрүүнү талап кылат;
- шайлоо процессинин саясий мүнөзү абсолюттук калыстыкты жана саясий атаандаштыкка катышкан бардык субъекттерге бирдей мамилени талап кылат,
- шайлоонун көп субъекттүүлүгү: шайлоочулар, талапкерлер, агитаторлор, байкоочулар, жалпыга маалымдоо каражаттары ж.б.у.с. ар бири түшүнүүнү жана ар бир субьекттин макамы менен укугун эске алууну талап кылат.
Жергиликтүү бийлик өкүлдөрүнө шайлоочулардын тизмесин тактоого жана жарандарга маалымат берүүгө көмөктөшүү, шайлоочулардын маалымат жана үгүт материалдары менен таанышуусу үчүн, талапкерлер жөнүндө плакаттарды ж.б. жайгаштыруу үчүн жарандарга ыңгайлуу аянттарды бөлүп берүү боюнча мыйзамдардын талаптарын аткаруу керектиги тапшырылды. Маалымат берүү – эркин шайлоонун маанилүү өзөгү. Ошол эле учурда үгүт материалдары үчүн аянттар жана шайлоочуларга жолугуу үчүн имараттар бардык талапкерлерге бирдей шартта берилиши зарыл.
Ар бир округда округдук шайлоо комиссияларынын төрагаларынын, прокуратуранын жана укук коргоо органдарынын өкүлдөрүнөн түзүлгөн ыкчам аракет кылуучу координациялык топторунун ишмердүүлүгү жана өз ара аракеттенүүсү боюнча түшүндүрмөлөр берилди.
Республикалык штабдын жетекчилери ошондой эле мугалим болуп иштеген шайлоо комиссияларынын өкүлдөрүн келе жаткан кесиптик майрамы менен куттукташты жана шайлоону даярдоодогу жана уюштуруудагы жогорку компетенциясы, жоопкерчилиги жана патриоттуулугу үчүн мугалимдердин шайлоо комиссияларындагы эмгегине ыраазычылыктарын билдиришти.
Ошол эле учурда Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоодо талапкерлерди, саясий партияларды колдоо үчүн үгүт иштерине билим берүү кызматкерлерин тартуунун жол берилбестиги белгиленди.
Жыйындын жүрүшүндө мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилерине төмөнкү милдеттер жүктөлдү:
- санитардык-эпидемиологиялык коопсуздуктун алгоритмин жана коронавирус инфекциясынын жайылышын алдын алуу боюнча талаптарды ишке ашыруу боюнча:
- биометрикалык каттоодон өтүү боюнча шайлоочулар арасында маалыматтык -консультациялык иштерди жүргүзүү, шайлоочулардын тизмелерин тактоо;
- тартипти жана мыйзамдуулукту камсыз кылуу, административдик ресурстарды колдонуу, шайлоочуларды сатып алуу учурларында ыкчам чара көрүү, ошондой эле мыйзам бузган башка учурларда, мыйзам бузуулардын ар бир сигналы боюнча көрүлгөн чаралар жөнүндө коомчулукка ыкчам маалымат берүү.
- укук коргоо органдары тарабынан шайлоо участкаларынын жана шайлоо комиссияларынын мүчөлөрүнүн коопсуздугун камсыз кылуу;
- облустук штаб тарабынан аймактагы шайлоого даярдык боюнча жергиликтүү органдардын ишин координациялоо жана башка милдеттер.
КР БШК Маалымат бөлүмү
