Бүгүн, 3-октябрда Бишкекте, Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы "Шайлоонун ачыктыгын жана ишенимдүүлүгүн камсыз кылуунун заманбап технологиялары: Кыргызстандын тажрыйбасы" аттуу конференция өткөрүп жатат.
Конференцияга 2020-жылдын 4-октябрына дайындалган Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоону көзөмөлдөөчү эл аралык жана коомдук байкоочулар катышууда.
Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасы Н.Шайлдабекова белгилегендей, Кыргыз Республикасынын Конституциясы жана «Кыргыз Республикасынын Президентин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо жөнүндө» конституциялык Мыйзам шайлоонун милдеттүү жана мезгилдүүлүгүн аныктайт.
"Биз парламенттик шайлоону өткөрүү абдан маанилүү болгон деп эсептейбиз. Биз шайлоону жарандарыбыздын ден соолугу үчүн коопсуз өткөрүп, ошол эле учурда жарандардын шайлоо укуктарынын толук кандуу пайдаланылышын камсыз кылып, демократиялык, эркин шайлоонун бардык стандарттарын сактайбыз деп ишенебиз. Бул маселеде, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү чоң жардам көрсөтүп жатат, Шайлоо комиссияларына шайлоону даярдоодо жана өткөрүүдө көмөктөшүү үчүн Штаб түзүлүп, БШК менен бирдикте ар бир этаптын өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен шайлоонун бардык этаптарында зарыл болгон эпидемиологиялык коопсуздук алгоритмин иштеп чыгышты», - деди ал.
Ал, шайлоону даярдоо процессинде кыйынчылыктар сөзсүз болгондугун белгиледи, анткени бардык шайлоолордо үгүт өнөктүгүнүн эффективдүү формасы саясий партиялардын шайлоочулар менен байланышуусу болуп саналат.
«Биз шайлоочуларга да, партияларга да коопсуздук чараларын көрүү аракеттери үчүн ыраазыбыз. Добуш берүү этабында (добуш берүү күнү жана добуш берерден мурунку күнү) өзүлөрүнүн алгоритмдери иштелип чыккан, аларды шайлоо комиссиялары толугу менен ишке ашырышат», - деди ал.
БШКнын башчысы ошондой эле алдыдагы шайлоону уюштуруунун өзгөчөлүктөрү жөнүндө айтты.
«Добуш берүүгө жеткиликтүүлүктүн жалпы шарттары жакшыртылгандыгын белгилей кетүү керек. Тактап айтканда, "Тизме" порталы тынымсыз иштеп, ай сайын жаңыланып турат, шайлоочулардын тизмесиндеги шайлоочуларды көрсөтүү мөөнөттөрү 20 күнгө көбөйтүлүп, шайлоочулардын электрондук кабинети уюштурулуп, биометрикалык каттоо активдештирилди.
Шайлоочулардын айрым категориялары үчүн атайын иш-чараларды уюштуруу боюнча бир топ иш жүргүзүлдү. Өлкөнүн чегинен тышкары жашаган же жүргөн Кыргызстандын жарандарынын шайлоо мүмкүнчүлүктөрүн жогорулатуу максатында, чет өлкөлөрдө 45 шайлоо участогу түзүлдү, анын ичинде акыркы жылдары биринчи жолу Россия Федерациясынын Иркутск, Сургут, Южно-Сахалинск, Якутск, ошондой эле Италия жана Францияда. Ошондой эле консулдук каттоонун шарттары жакшыртылды (тоскоолдуктар жоюлду, шайлоо укуктарынын артыкчылыгы мыйзамдуу түрдө бекитилди)», - деди Н.Шайлдабекова.
Анын айтымында, КР ЖК шайлоого даярдануунун алкагында шайлоо участкаларынын жеткиликтүүлүгү кыйла жогорулатылды: пандустардын жеткиликтүүлүгү 2017-жылы 27% дан 2020-жылы 78% га чейин жогорулады). Шайлоо процессине аялдардын жана жаштардын катышуусун күчөтүү боюнча бир катар чаралар көрүлдү.
«Алдыдагы шайлоолор Кыргыз Республикасынын БШКнын расмий сайтында саясий партиялардын шайлоо программасын милдеттүү түрдө жайгаштыруу талабы аткарылган биринчи парламенттик шайлоо болот. "Талапкерлер жана партиялар" бөлүгүндө ар бир партия жөнүндө программалар жана жалпы маалыматтар камтылган. Шайлоонун маанилүү аспекти - бул партиялардын жана талапкерлердин каржылоо булагын жана чыгымдардын бардык түрлөрүн көрсөтүү менен каржылык отчетун жарыялоо», - деди республиканын Борбордук шайлоо комиссиясынын башчысы.
Конференцияда шайлоонун жүрүшүндө мыйзамдуулукту жана коопсуздукту камсыз кылуу максатында КР БШК тарабынан киргизилген жаңы ченемдер белгиленди. Тактап айтканда, шайлоочулардын добушун сатып алуу боюнча мыйзамдык ченемдер киргизилген (прокуратуранын субъекттеринин саны кеңейтилген), административдик ресурсту пайдалангандыгы үчүн жоопкерчилик биринчи жолу киргизилген жана шайлоо процессинин катышуучуларынын арыздарынын электрондук реестри иштеп жатат.
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик каттоо кызматынын төрагасы Акын Мамбеталиев шайлоочулардын тизмеси кандай түзүлгөндүгүн, биометрикалык идентификациялоодон өтүү кантип уюштурулгандыгын айтып берди.
Алдыдагы шайлоону 33 эл аралык уюмдарын өкүлдөндүргөн дүйнөнүн 43 өлкөсүнөн 277 эл аралык байкоочулар, 77 жарандык коомдон жана 16 саясий партиядан турган байкоочулар байкоо жүргүзуп жатышат.
КР БШК маалымат бөлүмү
